Traavik drapstruga i Nord-Korea

Kunstnaren Morten Traavik avsluttar kultursamarbeidet med Nord-Korea på ubestemt tid etter at han på den siste turen blei truga på livet av ein nær venn og samarbeidspartnar i landet.

Morten Traavik Nord-Korea

Kunstnaren Morten Traavik er godt nøgd etter at han nyleg avslutta den første kunstkonferansen i Nord-Korea, DMZ Academy. Men no legg han det vidare arbeidet i landet på is, etter at han opplevde å bli truga på livet.

Foto: Tor Jørund F Pedersen

Etter åtte år og tjue reiser til Nord-Korea seier Morten Traavik stopp. Den siste turen blei meir dramatisk enn han hadde sett føre seg. Han opplevde blant anna eit jordskjelv etter prøvesprenging av atombomber og det han kallar dommedagsoverskrifter i media. Men det toppa seg for Traavik då han blei drapstruga av ein av dei viktigaste samarbeidspartnarane han har hatt i Nord-Korea.

– Det skjedde etter ein heftig diskusjon etter eitt av mange krisemøte vi hadde om kunstkonferansen DMZ Academy, som vi var i Nord-Korea for å arrangere. Vi var lei av å bli behandla som straffedømde, og sa vi ville legge ned prosjektet om det ikkje blei ei endring, seier Traavik til NRK.

Han har nettopp kome tilbake frå Nord-Korea, og seier konferansen er det mest krevjande prosjektet han har hatt i landet. Men han er stolt over at han til slutt fekk til noko som han kunne stå inne for, og som var ei reell kulturutveksling.

Morten Traavik og internasjonale kunstnere i Nord-Korea
Foto: Tor Jørund F. Pedersen

Skjerpa kontroll

Morten Traavik har dei siste åra hatt fleire kontroversielle kunstutvekslingsprosjekt i Nord-Korea. Han har blant anna feira 17. mai i Pyongyang og arrangert konsert med det omstridde rockebandet Laibach. Denne gongen var han i Nord-Korea for å arrangere den første samtidskunstkonferansen i Nord-Korea, DMZ Academy.

Traavik seier han merka ein skjerpa kontroll allereie då han landa i Nord-Korea.

– Tollarane var mykje meir grundig enn tidlegare. Eg fekk, interessant nok, gjennom boka «All Art Is Propaganda» av George Orwell. Dei var kanskje meir sikre på tittelen enn forfattaren, seier Traavik.

Morten Traavik med Orwell-bok

Kontrollen på grensa har blitt strengare, men Traavik fekk likevel med seg ei bok av George Orwell inn i Nord-Korea.

Foto: Tor Jørund F. Pedersen

I gatene i hovudstaden Pyongyang har den tradisjonelle propagandaen med bilete av arbeidarar som manar til auka innsats for regimet, blitt erstatta med antiamerikansk propaganda.

– Aggressive og dommedagsaktige plakatar viser Washington som bli bomba av ein sverm av raude atomrakettar. Og amerikanske soldatar med hoggtenner og uniformer frå Korea-krigen blir spidda av bajonettar.

Legg samarbeid på is

Opplevingane dei siste par vekene, gjer no at Traavik legg alle planar i Nord-Korea på is, inntil vidare. Både trugsmålet og det at folk er blitt meir mistruiske, gjer at han ikkje finn grunnlag for eit vidare samarbeid no.

– Eg har arbeidd med dei same folka dei siste åra. Dei har tidlegare vore garantistar for at vi kunne drive med så utfordrande prosjekt i landet. Men no er dei nesten dei verste å ta omsyn til.

Utveksling av teknikker Nord-Korea

DMZ Academy er det førebels siste prosjektet Morten Traavik gjennomfører i Nord-Korea. Her er det den norske kunstnaren Henrik Placht som lærer nordkoreanarane å male abstrakt.

Foto: Tor Jørund F. Pedersen

Traavik seier han framleis er velkommen til Nord-Korea, men for han er det ikkje aktuelt før det er mogleg for han å uttrykke seg som han vil og vere seg sjølv, utan å kjenne på frykt og paranoia frå nordkoreansk side.

Utandørs lydinstallasjon i Pyongyang

Under kunstkonferansen fekk Pyongyang sin første utandørs lydinstallasjon. Høgtalaren midt på bildet blei plassert ulike stader i byen.

Foto: Tor Jørund F. Pedersen

Kulturstrøm

  • Bekymra for debattklimaet

    – Eg syns det er forstemmande og trist å høyre at politikarar i starten av si politiske karriere opplev at det er utrygt å vere politikar.

    Det sa politidirektør Benedicte Bjørnland under ein debatt som er arrangert av Kulturytring Drammen.

    Debatten kan høyrast på NRK P2 tirsdag kveld. (sjå lenke)

    Debattklimaet er nå hardt mange stader. I Kristiansand har trugslar, sjikanering og hatytringar blitt kvardagskost.

    – Viss store grupper med stemmer ikkje lenger orkar å delta i ordskifte fordi det blir for hardt så går vi glipp av dei stemmene og det undergrev både demokratiet og ytringsfridomen, sa førsteamanuensis ved UiO, Anine Kierulf.

    Nyleg kunngjorde politiet at det vil auke innsatsen mot hatefulle ytringar og trugslar i valåret 2021.

  • Spielberg inngår avtale med Netflix

    Den amerikanske stjerneregissøren Steven Spielberg har inngått en samarbeidsavtale med Netflix, melder nyhetsbyrået AP. Ifølge avtalen skal Speilbergs produksjonsselskap, Amblin Partners, lage en rekke spillefilmer for streaminggiganten de neste årene.

    Spielberg står blant annet bak filmene «Jurrassic Park», «Haisommer», «ET», «Schindlers liste», og «Tilbake til fremtiden».

    FILE PHOTO: Director Steven Spielberg speaks during an Apple special event at the Steve Jobs Theater in Cupertino
    Foto: Stephen Lam / Reuters

Flere kulturnyheter

En liten del av kjølen til Gjellestadskipet løftes ut av bakken i Halden

Her løfter de ut over 1000 år gammel historie

Deler av kjølen til Gjellestadskipet løftes ut i dag. Skipet har ligget nedgravd i over 1000 år.