Hopp til innhold

Fem ord produsentane ikkje vil at du skal bruke

Mange selskap ynskjer å fjerne merkevarenamna sine frå daglegtalen. Her er lista over dei som ikkje fekk det til.

Maarud ynskjer framleis einerett på "potetgull"

I dag har Maarud einerett på ordet 'potetgull'. No ynskjer konkurrenten Kims også å bruke det og har difor tatt selskapet for retten.

Foto: Ruud, Vidar / NTB scanpix

Er potetgull eit vanleg norsk ord eller eit merkenamn? Dette er kjernen i den pågåande rettssaka mellom Kims og Maarud. Maarud hevdar at dei har einerett på ordet, og at alle andre bør seie «potetchips».

Dei er langt frå det første selskapet som vil halde merkevarenamn for seg sjølve. Men har ordet først hamna i ordboka eller blitt brukt av fleire, skal det mykje til for å stoppe utviklinga.

1. Seigmenn

Orkla, som eig Laban Seigmenn-produsenten Nidar, likte ikkje at «seigmenn» stod i ordboka.

Seigmenn i ei skål

Ordet 'seigmann' blei første gong brukt i 1933, ifølgje Språkrådet. Nidar byrja å produsere sine seigmenn i 1965.

Foto: James Eric Hensley / Nidar

Dei bad i 2014 om å få ordet fjerna, men Språkrådet avslo og meinte ordet hadde vore i bruk før Nidar starta med godteriproduksjon. Nidar har elles henta namnet Laban frå Bibelen. Det utløyste ikkje noko namnestrid.​

2. Stressless

Forfattar Ragnhild Eikli brukte ordet «stressless» for å skildre ein heilt vanleg lenestol. Feil, meinte produsenten Ekornes, og hevda det måtte vere med stor S. Dei klaga Juritzen forlag inn for Næringslivets konkurransetilsyn. Heller ikkje Ekornes fekk medhald.

3. Tabasco

Tabasko kom inn i bokmålsordboka i 1983, som ein «svært sterk kryddersaus». Då den amerikanske produsenten oppdaga dette, prøvde dei hardt å få ordet fjerna. Men ordet står der den dag i dag – på norsk med k.

4. Google

Å google eller ikkje google, det er spørsmålet. Igjen er det redsel for utvatning av merkenamnet som ligg bak namnestriden.

Google

Google påpeika allereie i 2006 at merkevara kunne bli svekkja dersom folk brukte 'google' som eit verb. Det har ikkje stoppa folk.

Foto: Josh Edelson / Afp

Ikkje bruk google som verb dersom du ikkje faktisk har brukt søkjemotoren Google, seier Google. Ordet står førebels ikkje i den norske ordboka, men pressa bryr seg ikkje om det. Eit søk på verbet «å google» gir over 1000 treff i Retrievers database med norske aviser.

5. Adobe Photoshop

Til slutt, det mest urealistiske språkkravet så langt. Fotoretusjeringsprogrammet Adobe Photoshop har ein draum: At folk skal slutte å seie at eit bilete er photoshoppa. Korrekt språkbruk er, ifølgje Adobe, «eit foto som er fiksa på ved hjelp av Adobe Photoshop-programvare». Då er det berre å ynskje lukke til med snuoperasjonen.

Kulturstrøm

  • Bruce Willis nekter for å ha solgt ansiktet

    Den amerikanske filmstjernen og actionhelten Bruce Willis nekter for at han har solgt rettighetene til ansiktet sitt til et selskap som lager deepfakes, skriver BBC.

    Deepfake betyr at et bilde eller video forfalskes ved at en persons ansikt plasseres på en annens kropp. Metoden blir brukt ved produksjon av blant annet falske nyheter og i pornobransjen.

    Agenten til Bruce Wiilis avviser at noen slik avtale er inngått.

  • Justisministaren bruker Tiktok uten å spørre om råd

    Justisminister Emilie Enger Mehl har ikkje spurt norske tryggingsstyresmakter om råd før ho tok i bruk den kinesiske appen TikTok i september. Fleire ekspertar advarer om at appen er eit datainnsamlingsverktøy som vidaresender informasjon til Kina.

    Førsteamanuensis i informasjonssikkerheit ved NTNU, Gaute Bjørklund Wangen ved NTNU meiner mehls bruker problematisk.

    – Det er veldig uheldig at ho ikkje tar eit meir aktivt grep og spør om råd. Det er snakk om justisministeren vår, som har ei sentral rolle i den digitale tryggleiken vår, seier Wangen til NRK.

  • Paris presenterer vårmoten

    Under moteuken i Paris er flere kolleksjoner med vårmote presentert. Bildet viser et snasent forslag fra moteskaperen Comme des Garcons.

    Moteuken i Paris, Comme des Garcons vårkolleksjon for 2023
    Foto: GEOFFROY VAN DER HASSELT / AFP