Hopp til innhold

Sámis duppal roassu – Sámediggi dáhttu ráđđehusain čoahkkima

Boazodoalliin leat duháhiid ruvnnuid ovddas lassi golut heajos guohtumiid geažil. Seammás buvihit korona-njuolggadusat smávit fitnodagaid.

Aili Keskitalo

DÁLKI JA KORONA: – Dalá maŋŋá go ráđđehus almmuhii gáržžidemiid koronavirusa geažil, álge smávit fitnodagat dorvvastit Sámediggái, lohká sámediggepresideanta Aili Keskitalo. Dasa lassin lea boazodoalus garra dilli heajos guohtumiid geažil.

Foto: Pressebilde / Sametinget

– Mii fertet farggamusat oažžut eanadoallodepartemeantta politihkkáriid ságaide, lohká sámediggepresideanta Aili Keskitalo.

Trøndelágas davás leat nu heajos guohtumat, ahte eiseválddit gohčodit dán heahtedillin.

Sámediggi gulahallá maid Gielddadepartemeanttain.

– Dál go eanaš doaimmat servvodagas leat gildojuvvon, leat smávit fitnodagat ge hui váttis dilis, lohká son.

– Heahtefondii fertejit lasihit ruđaid

Keskitalo diehtá ahte ealáhus dárbbaša lasi ruđa farggamusat.

Son ássá ieš Guovdageainnus, Norgga stuorámus boazodoallosuohkanis.

Aili Keskitalo

GOZIHIT DILI: Sámediggi goziha dárkilit koronavirusa váikkuhusaid Sápmái.

Foto: Dan Robert Larsen / NRK

12,7 miljovnna mat boazodoallošiehtadusas leat biddjon heahtefondii, eai bistte guhkká.

– Mii gal oaidnit ahte heahtefoanda ii leat doarvái daid dárbbuide mat leat ealáhusas. Supmi ferte árvideamis duppalastot, lohká son.

Su mielas fertejit eiseválddit vuoruhit veahki boazodoalliide. Muhtumat dáin leat ođđajagi rájes juo geasehan bohccuide fuođđariid.

Guovdageaidnu- Kautokeino

DUPPAL ROASSU: Guovdageainnu ságadoalli Hans Isak Olsen lea juo cealkán ahte roasut čuhcet garrasit eatnašiidda su suohkanis. Bealli suohkana 3000 ássiin barget boazodoalus.

Foto: Liv Inger Somby

Sáhttet reastaluvvat

Gildosat ja gáržžideamit koronavirusa geažil čuhcet maid garrasit smávit fitnodagaide Sámis.

Johan Aslak Hætta.

DOAIMMAT BISSEHUVVON: Johan Aslak Hætta mátkefitnodagas leat buot diŋgojumit gesson ruovttoluotta maŋŋel go korona-virus leavvagođii Norggas.

Foto: Privat

Gieskat muitalii turistafitnodaga oamasteaddji Guovdageainnus, Johan Aslak Hætta NRK:ii, ahte son ballá reastaluvvamis.

– Árvvoštalan loahpahit fitnodaga. Mus leat loanat muhto ii makkárge dienas dál, lohká Hætta.

Ráđđehus lea moddii juo almmuhan ođđa ekonomalaš ortnegiid, mat galggašedje veahkehit fitnodagaid.

Dát eai leat vuos áktánasat leamaš ávkin smávit fitnodagaide.

– Ráđđehus lea ožžon dieđu

Sámediggi lea dieđihan ráđđehussii dán váilevašvuođa birra.

– Dan gal dihtet dál. Ráđđehusas dovdet dán fitnodatstruktuvrra. Eat leat dušše mii geat dan muitalit sidjiide, lohká Keskitalo.

Fylkagielda, Fylkkamánne, fágasearvvit ja sierranas ealáhussearvvit maid gulahallet ráđđehusain dán ášši birra.

– Mus lea buorre doaivva ahte boahtá veahkki, mii buorebut váldá vuhtii Sámi guovllu ealáhusstruktuvrra, lohká Keskitalo.

Rein spiser fôr fordi de ikke klarer å nå ned til lav og mose. Det er flere lag med is som hindrer dem. Derfor må reineiere fôre dem selv. Det vil de helst ikke.

FUOĐĐARIID OSTET: Boazodoalliin leat olu lassi golut dán dálvvi go fuođđariid lea ferten oastit, nu go dá Sáltoduoddaris.

Foto: Synnøve Sundby Fallmyr / NRK

Mieđihit deaivvadit

Sámediggi ii leat ráđđehusas vel formálalaš vástádusa ožžon dasa go sávvet čoahkkima.

Departemeanttas vástidit goit duorastaga NRK:ii, ahte sii áinnas gulahallet Sámedikkiin boazodoalu hástalusaid birra. Sii eai vuos dieđe goas stáhtaráđđái heive čoahkkinastit sámedikkiin.

Duorastahkii lea eanadoalloministtar juo šiehttan gulahallama Norgga Boazosápmelaččaid Riikaservviin.

Ođđa áigemearit

Sámi Ealáhusgárdi lea guorahallan movt korona-roassu čuohcá fitnodagaide Sámis.

Portrettbilde av Solveig Ballo

RÁVVEJIT FITNODAGAID: Sámi Ealáhusgárdi - Sápmi næringshage geahččala veahkehit smávit fitnodagaid mat leat váttis dilis. Ealáhusgárddi jođiheaddji lea Solveig Ballo.

Foto: Sápmi Næringshage

Sii leat gávnnahan ahte mátkeealáhusfitnodagat rahčet sakka.

Ealáhusgárdi rávve Sámedikki ge veahkehit smávit fitnodagaid.

– Sámediggi sáhttá guhkidit áigemeriid prošeavttaide. Sii sáhttet maid ložžet gáibádusaid fitnodagaide, lohká Sámi ealáhusgárddi jođiheaddji Solveig Ballo.

Dán čuovvula Sámediggi.

– Mii leat iežamet neahttasiiddus čállán ahte mii ložžet dieid njuolggadusaid. De ii leat goit diet noađđi šat, lohká Keskitalo.

Bearjadaga almmuha ráđđehus ođđa ekonomalaš ortnegiid. Dalle dáidet maid leat doaibmabijut smávit fitnodagaide.

Solberg orienterer om regjeringens tiltak i forbindelse med koronaviruset

«KRIISAPÁHKKA»: Stáhtaministtar Erna Solberg almmuha bearjadaga man olu lasi ruđa várrejit fitnodagaide main leat váttisvupođat koronavirusa njoammuma geažil. Dalle áiggošedje earret eará evttohit doaibmabijuid mat leat ávkin mátkeealáhussii.

Foto: Lise Åserud

Korte nyheter

  • Garraarvi ja šoaláhat Davvi Norgii

    Garraarvvi dieđihit bearjadaga veaigái Davvi Romsii, Oarje-Finnmárkui ja Finnmárkkuduoddarii. Meteorologat lohket arveváruhusa fiskes dásis. Báikkálaččat stuorra erohusat das man garrasit dat arvá daid iešguđet guovlluin. Váruhit ahte dálki sáhttá johtilit jorggihit

    Kraftig regn
    Foto: Einar Egeland
  • Luohpá virggistis

    Finnmárkku johtolat divišuvdnajođiheaddji Per Bjørn Holm -Varsi lea cealkán fylkajođiheaddjái Øystein Ruudii ahte son ahte luohpá virggistis. Nu čállá Romssa ja Finnmárkku fylkagielda preassadieđáhusas. Ruud lohká ahte sii leat jo ohcagoahtán ođđa bargi sadjái.

    Per Bjørn Holm-Varsi
    Foto: Kai-Erik Bull / NRK
  • Odne ovdanbuktet ođđa minerálaláhka árvalusa

    Minerálalága lávdegoddi geige odne ođđa minerálalága čielggadeami árvalusa ealáhusministariid. Minerálalávdegoddi nammaduvvui Gonagas stáhtaráđis geassemánu 23. beaivve 2020, sin bargun leamaš buktit evttohusaid dasa mo jagi 2010 minerálalága sáhttá ovdánahttit ja ođasmahttit. NOU 2022:8 čielggadeapmi geigejuvvo odne ealáhusministariid 11 áigge.

    Gruvedrift i Kvalsund
    Foto: Eilif Aslaksen / NRK