Hopp til innhold

Kjøpte Noregs dyraste mynt

Ein svært sjeldan sølvmynt frå Christiania vart nyleg selt på auksjon i USA.

Tredobbel spesidaler i sølv fra 1666

VERDIFULL: Dalar var hovudmynt i dei skandinaviske landa frå første halvdel av 1500-talet til 1872–74. Ein tredobbel spesidalar er tre gongar så tjukk som ein vanleg dalar.

Foto: Oslo Myntgalleri

Førre helg braut det ut stor applaus i auksjonshuset «Heritage» i Chicago. Då hadde nemleg ein tredobbel spesidalar i sølv frå 1666 til slutt blitt selt for svimlande 3,45 millionar kroner. Dette er ny salsrekord for ein norsk mynt.

Kjøparen av mynten var auksjonshuset Oslo Myntgalleri, som innrømmer dei hadde vore villig til å gå enda høgare om nødvendig.

Svært sjeldan

– Det finst berre to tre-spesidalar på den private marknaden. Det finst også ein til, men han vart selt på auksjon allereie i 1831 til Nasjonalmuseet i København, seier styreformann i Oslo Myntgalleri Arne Riise.

Arne Riise

MYNTSAMLAR: Arne Riise er styreformann for Oslo Myntgalleri og har samla myntar i over 40 år.

Foto: privat

Mynten er ein cm tjukk og veg nesten 90 gram. Han vart laga av sølv frå Kongsberg og forma ut på familien Grüners myntverkstad like utanfor Akershus festning.

– På den tida var verdien rekna ut ifrå vekt, og dette er den nest største mynten som er laga i Noreg. Han hadde veldig stor verdi, seier Riise.

Mystisk inskripsjon

Framsida av mynten har eit bilde av kong Fredrik III som var konge i Danmark-Noreg frå 1648 til 1670. Baksida har eit bilde av det norske riksvåpenet frå dansketida. Men om du ser ekstra godt etter, kan du sjå at nokon har rissa eit namn i mynten over riksvåpenet: Jens Thams.

Tredobbel spesidaler i sølv fra 1666

INSKRIPSJON: Om du ser nøye etter kan du sjå at nokon har rissa inn namnet «Jens Thams» på baksida av mynten.

Foto: Oslo Myntgalleri

– Thamsfamilien har vore sentral i Noreg. Dei dreiv mellom anna med gruvedrift, bygde Thamshavnbanen og drog fleire britiske lakselordar over til Noreg, seier Riise.

Ifølgje Store norske leksikon kom Thamsslekta til Noreg med sorenskrivar Daniel Petersen Thams, som flykta frå England under religionsstrida på siste halvdel av 1600-talet. Ifølgje tradisjonen tok han familienamnet til minne om at han redda seg ved å symje over elva Themsen til eit dansk skip.

Lier Kommune sine nettsider kan røpe at Jens Clausen Thams var son av verkseigar Wilhelm August Thams. Jens og broren tok over garden Stoppen i 1809, men selde han med det same for 30500 dalar til kjøpmann Jens Kirkgaard.

Det er uvisst om det var på dette tidspunktet Jens fekk den verdifulle tredoble spesidalaren i handa. Det er heller ikkje greitt å vite kvifor han rissa namnet sitt i mynten. Kanskje var han redd for at broren skulle stikke av med pengane frå salet av garden?

Kulturstrøm

  • Samler inn penger til statue av Freya

    «Statue til minne om hvalrossen Freya» heter Spleisen som ble opprettet kort tid etter at hvalrossen ble avlivet søndag morgen.

    – Alle pengene som samles inn går til produksjonen av en statue av hvalrossen, står det i innsamlingen.

    I skrivende stund er det samlet inn i underkant av 10.000 kroner.

    Om prosjektet ikke skulle bli noe av, går pengene til WWF Norge.

    Hvalrossen Freya på brygge
    Foto: NRK
  • VG: TV 2 og Altibox i nye forhandlinger

    Det opplyser kommunikasjonssjef Andreas Veggeland i Altibox til avisa mandag.

    – Vi er blitt enige om å sette oss til forhandlingsbordet igjen. Det er et signal om at vi har et håp om å komme til en ny avtale. Det er vi glade for, sier Veggeland videre.

    Helt siden 1. april har 530.000 Altibox-kunder og godt over en million TV-seere vært uten TV 2.

    – Av hensyn til seerne mener vi det er riktig å gi hverandre en siste sjanse og forhandle om en avtale om TV 2s innhold og tjenester på nytt, skriver TV 2s kommunikasjons- og organisasjonsdirektør, Sarah C.J. Willand, i en SMS til avisen.

  • Venteliste på «Sataniske vers»

    Interessen for boken «Sataniske vers» på bibliotekene i Oslo har blusset opp.

    Fredag ble forfatteren Salman Rushdie angrepet på en scene i New York.

    Før dette var det null venteliste på boken. Mandag formiddag hadde 145 personer stilt seg i kø for å lese «Sataniske vers».

    Ventelista gjelder for alle utgaver på alle språk. På flere språk er det fortsatt ledige eksemplarer enkelte steder.

    Biblioteket sier at de nå vurderer å kjøpe inn flere eksemplarer på grunn av etterspørselen.