Hopp til innhold

Aud Helene Marthinsen – listetopp for Frp i Gáisi valgkrets

NRK Sápmi og Ávvir har bedt om at listetoppene i hvert parti, som stiller til sametingsvalget 2017, svarer på noen spørsmål om seg selv. Her er én av kandidatene:

Aud Helene Marthinsen

Aud Helene Marthinsen har sittet i åtte år på Sametinget.

Foto: Dan Robert Larsen / NRK

Valgkrets/válgabiire: Gáisi
Parti/bellodat: Frp/Ovddádusbellodat
Navn/namma: Aud Helene Marthinsen
Alder/ahki: 50
Sivilstand/siviiladilli: Gift. Náitalan

Interesser

Hvilke hobbyer har du?
Strikking

Hva er det største du har opplevd i livet?
(Ikke svart)

Hva gjør du når du skal koble av?
(Ikke svart)

Hvem er ditt største forbilde og hvorfor?
Carl I. Hagen. Klar og tydelig.

Jobb og studier

Hva jobber du med i dag og hvilke jobber har du hatt tidligere? Hvilken utdanningsbakgrunn har du?

Jobber som renholder med fagbrev

Morsmål/språk

Norsk

Politisk bakgrunn:

Hvor lenge har du vært med i politikken? Hvilke partier har du representert? Har du vært sametingsrepresentant?

Sittet i to perioder (8 år) på Sametinget.

Hjertesaker

Hvilke saker vil du fokusere på?
Fremme samisk språk og kultur

Hva mener du er den største utfordringen sametinget må løse i kommende periode?
Stoppe rettighetskampen og innsigelsespraksisen til sametinget

Forklar hvorfor/hvorfor ikke mineral- og gruvebedrifter skal få lov til å opprette og starte med drift i samiske områder?
Vi trenger arbeidsplasser, og moderne gruvedrift er svært lite belastende på miljøet.

Forklar om du syns at dagens reindriftspolitikk fungerer eller ikke. Hva blir den viktigste saken i forhold til reindriftspolitikken i kommende periode?
Reindrifta har aldri fungert bedre enn den gjør nå, og det er fordi sametinget ikke har noe med den å gjøre, og fordi vi endelig har en Frp/H regjering som har tatt grep. Utfordringen fremover i reindrifta er å gjøre noe med rovdyrproblematikken.

Jordbruk, hva kan Sametinget bidra med til å sikre at unge kan fortsette med/ etablere seg i næringen?
Det bør ikke sametinget blande seg bort i, det er en sak for landbruksdepartementet

Hva er den største utfordringen fiskerinæringen står overfor i Sápmi? Hvordan kan sametinget bidra til at også de mindre utøverne kan livnære seg med fiske?
Det bør ikke sametinget blande seg borti, det er en sak for fiskeridepartementet

De samiske språk, hvordan bør sametinget tilrettelegge for at de styrkes i kommende periode?
Kartlegge og prioritere språkutvikling, få unge til å lære seg språket

Hvilke nye arbeidsplasser er viktige å satse på i kommende periode?
Reiseliv, gruvedrift, duodji. Og det er ikke nødvendigvis sametinget som skal stå for denne satsingen.

Hvilken sak har berørt deg mest hittil og hvorfor?

Sametingets innsigelsespraksis, rovdyrtapene på vidda. Sametingets evige rettighetskamp er frustrerende å være vitne til.

Sámegillii:

Beroštumit

Makkár astoáigedoaimmat leat dus?

Gođđin.

Mii lea dat stuorámus maid leat vásihan eallimis?

Evttohas ii leat vástidan gažaldahkii.

Maid dagat go áiggut vuoiŋŋastit?

Evttohas ii leat vástidan gažaldahkii.

Gii lea du stuorámus ovdagovva ja manne?

Carl I. Hagen, áibbas čielgasit.

Bargu ja oahppu

Barggan čorgejeaddjin ja mus lea fágareivve das.

Giella

Dárogiella

Politihkalaš duogáš

Leamaš guokte áigodaga, 8 jagi, Sámedikkis.

Váibmoáššit

Makkár áššiide áiggut bidjat fokusa?

Ovddidit sámegiela ja kultuvrra.

Mii lea du mielas eanemus hástaleaddjin maid Sámediggi ferte čoavdit čuovvovaš áigodagas?

Bissehit vuoigatvuođaáigumuša ja Sámedikki vuosttaldanpraksisa.

Čilge manne/ manne eai galggašii minerála- ja ruvkefitnodagat oažžut lobi ásahit ja álggahit doaimmaid sámi guovlluin?

Mii dárbbahit bargosajiid, ja ođđaáigásaš ruvkedoaibma lea hirbmat unnán noađđin birrasii.

Čilge doaibmá go dálá boazodoallopolitihkka vai ii. Mii šaddá deháleamos ášši mii guoská boazodollui čuovvovaš áigodagas?

Boazodoallu ii leat goasse doaibman buoret go dál, ja dat lea danin go Sámedikkis ii leat dahkamuš dainna, ja go mis viimmat lea Ovddádusbellodat/Olgeš-ráđđehus mat leat váldán ovddasvástádusa. Hástalusat ovddasguvlui boazodoalus leat boraspireváttisvuođat.

Eanandoallu, maid sáhttá Sámediggi dahkat sihkkarastin dihte ahte nuorat sáhttet joatkit/ álgit ealáhusain?

Dása ii berre Sámediggi seaguhit iežas, dá lea ášši mii gullá Eanandoallodepartemeantta vuollái.

Mii lea dat stuorámus hástalus guolástanealáhusas Sámis? Maid sáhttá Sámediggi dahkat vai dat unnimus doalut maid sáhttet birgejumi viežžat guolásteamis?

Dása ii berre Sámediggi seaguhit iežas, dá lea ášši mii gullá Guolástusdepartemeantta vuollai.

Sámegielat, movt berre Sámediggi láhčit dili nu ahte nannejuvvojit čuovvovaš áigodagas?

Kártet ja vuoruhit giellaovdánahttima, ja oažžut nuoraid oahppat giela.

Makkár ođđa bargosajiid lea dehálaš vuoruhit čuovvovaš áigodagas?

Mátkkeealáhus, ruvkkedoaimmat ja duodji. Ii leat daddjon ahte Sámediggi dat galgá áŋgiruššat dán vuoruheamis.

Guhte ášši lea čuohcan dutnje eanemusat ja manne?

Sámedikki vuosttaldanpraksisa, ja boraspirevahágat duoddaris. Olmmoš moaráhuvvá oaidnit Sámedikki agálaš vuoigatvuođarahčama.

Korte nyheter

  • Statsforvalteren vil sanksjonere mot Per Kitti

    Statsforvalteren i Troms og Finnmark har skrevet et brev til reineier Per Lars Kitti (76), der han gjøres oppmerksom på at han ikke har lov til å fôre reinen sin på sin egen eiendom.

    Kittis eiendom er midt i et boligfelt på Kvaløya i Tromsø. Før var det villmark her. Kittis lille hus var det første og lenge eneste i dette området.

    Senere har kommunen regulert det til boligstrøk.

    «Vi har slått fast at din eiendom er definert som innmark jf. definisjon i friluftslovens § 1a. Dette innebærer at fôring av dyr på eiendommen vil være å regne som et brudd på reindriftsloven.», skriver Statsforvalteren.

    Statsforvalteren skriver videre at dersom det rapporteres om fôring på eiendommen vil det komme sanksjoner, tvangstiltak og trolig også tvangsmulkt, skriver avisa Ságat.

    Professor i rettsvitenskap ved UiT, Øyvind Ravna, sier at statsforvalteren ikke har hjemmel til å forby fôring av rein på egen eiendom.

    – Jeg ser at lovgrunnlaget mangler i rapporten, påpeker Ravna overfor Ságat.

    Per Lars Kitti
    Foto: Dan Robert Larsen / NRK
  • Sápmelaččat guđđet Bargiidbellodaga: - Fovse ja Muolkkuidášši dihtii

    Unnimusat vihtta sámi álbmotválljejuvvon áirasa Bargiidbellodagas leat guođđán Bargiidbellodaga.

    – Mun gal lean heahpanan iežan miellahttuvuođa dihtii.

    Dan lohká Ramona Kappfjell Sørfjell. Son lei njealját sajis Bb listtus lullisámi válgabiirres Sámediggeválggas 2021.

    Son lea leamaš miellahttu 2020 rájes. Njeallje jagi lea sus leamašan heajos oamedovdu.

    Sørfjell lea okta dain vihtta Bargiidbellodaga áirasiin maid NRK diehtá leat dieđihan iežaset eret bellodagas maŋemus áiggi.

    Son gáhtagođii go čálihii iežas bellodahkii obanassiige.

    Dát lea danin go su mielas bellodat lea badjelgeahččan sámi áššiid dan rájes go dieđihii iežas dohko.

    – Sámevuohta lea áibbas duvdiluvvon eret dien bellodagas, ja easka maŋŋil Fosen-ášši leat sii ipmirdan ahte "sis han leat doppe daid sápmelaččain jierbme ságat?", lohká son.

    Sørfjell mielas ii galgga Bargiidbellodat leat Sámedikkis.

    – Sii han dađibahábut stivrejit politihka bajábealde vulos. Sámedikkis barget nu bures go sáhttet, muhto leat čatnon bellodatjođiheapmái.

    Bargiidbellodat lea maŋimuš jagi rahčan mihtidemiiguin ja válggaiguin, sihke Stuorradikkis ja báikkálaččat.

    Bargiidbellodaga sámepolitihkalaš ráđi jođiheaddji, Fransisca Kappfjell Herbst, jáhkká ahte okta sivva manne olbmot dovdet stuorát eahpesihkarvuođa Bargiidbellodagain sápmelaččaid bealis, lea Muolkkuid- ja Fovse-ášši.

    – Sáhttá dadjat ahte Fovsen ja miellačájáhusat ledje doarvái oallugiidda, oaivvilda Kappfjell.

    Son čilge:

    – Sámepolitihkalaš ráđi jođiheaddjis ii leat lohku das man ollu sápmelaččat leat dieđihan eret bellodagas. Bellodagas ii leat vejolašvuohta doallat loguid bellodaga olmmošjoavkkuin.

    – Lea okta dahje guokte juohke listtus, muhto mii diehtit ahte leat eambbo, dadjá Kappfjell. Son jáhkká maid ahte leat máŋggas geat eai leat máksán miellahttovuođa ja guđđe bellodaga jávohaga.

    Ipmirdat go sin geat guđđe bellodaga?

    – Na, go mun lean gal ieš árvvoštallan dan. In livčče dieđihit eret bellodagas, muhto livččen dieđihit eret sámepolitihkas.

    Bargiidbellodaga bellodatčálli, Kjersti Stenseng vástida cuiggodeapmái:

    – Bargiidbellodat lea ja galgá leat govda ja searvadahtti bellodat, ja mii bargat čađat dan ovddas ahte mii ain galgat leat njunuš fápmu Norgga sámepolitihkalaš barggus. Danin mii leat deattuhan oktavuođa nannema sámi birrasiin, čállá bellodatčálli e-poasttas NRKii.

    Ramona Kappfjell Sørfjell fra Jillen-Njaarke reinbeitedistrikt
    Foto: Anders Boine Verstad
  • Kraftig økning i nye jervekull i Norge

    Det ble født langt flere jerv i Norge i fjor enn året før. Ulvebestanden går ned, mens antall brunbjørner holder seg stabilt.

    Rovdata har sendt over sitt årlige brev til Miljødirektoratet med oppsummering av status for de største rovdyrene i Norge.

    Der fremgår det at det i 2023 ble registrert 64 jervekull, en økning på 19 kull sammenlignet med året før.

    – Bestanden er over det nasjonale bestandsmålet på 39 årlige jervekull som Stortinget har bestemt, sier fagansvarlig Henrik Brøseth i Rovdata.

    Ni av jervekullene ble fjernet ved såkalte hiuttak, hvor tispe og/eller valp(er) ble avlivet av forvaltningen.

    Tirsdag ble det kjent at nedgangen i antall ulver fortsetter.

    Det ble dokumentert 178 brunbjørner i Norge i fjor, samme nivå som året før.

    Antall gauper, dokumentert vinteren 2022/2023, viser et antall på 71,5 familiegrupper av gauper. En familiegruppe består av ei hunngaupe som går med én eller flere årsunger.

    (NTB)