Hopp til innhold
Bilkø på Danmarksplass i Bergen
Foto: Statens vegvesen

Forurensning og helsefare

Oppsummert

EUs miljøbyrå EEA sier at 307.000 EU-borgere døde som følge av luftforurensing (såkalte PM 2,5-partikler) i 2019. 178.000 av de for tidlige dødsfallene kunne vært unngått dersom luftforurensningen ble redusert i tråd med nye WHO-retningslinjer.

  • Store mengder kvikksølv funnet i elva Oder

    Etter massedød av fisk i elva Oder langs den polsk-tyske grensa har forskere oppdaget betydelig kvikksølvforurensing i elva.

    Resultatene er ikke offisielle enda.

    – Men det peker helt klart på massiv kvikksølvforurensing som en faktor, sier den lokale embetsmannen Gregor Beyer til den tyske offentlige kringkasteren RBB.

    Beyer hevder at forurensingen kommer fra den polsk siden, og at de ikke meldte fra om giften gjennom varslingskanalene.

    Det polske miljødirektoratet sier at det plutselige dødsfallet til titusenvis av fisk i elva trolig er forårsaket av vannforurensning fra industrien.

    Torsdag sa sjefen for det polske vanndirektoratet at det hittil er funnet 10 tonn død fisk i elva. (NTB/DPA)

    Masse død fisk ved ei brygge i elva Oder
    Foto: Cezary Aszkielowicz/AGENCJA WYBO / Reuters
  • Tonnevis med død fisk funne på grensa mellom Tyskland og Polen

    Tonnevis med død fisk har blitt henta opp av elva Oder på grensa mellom Tyskland og Polen, melder Reuters.

    Lokale myndigheiter åtvarar folk frå å gå ut i vatnet. Myndigheitene i Polen har lova å undersøka årsaka for fiskedøden.

    Frivillige og sportsfiskarar har fjerna minst 10 tonn av død fisk frå den 200 kilometer lange strekninga av elva nord for Olawa i det sørlege Polen, fortalde leiaren for det statlege byrået som forvaltar polske farvatn, Przemyslaw Daca, torsdag.

    Daca har kalla situasjonen ei økologisk katastrofe.

    Miljødirektoratet har varsla påtalemyndigheita om potensiell forureining av landets nest lengste elv. Polens statsminister Mateusz Morawiecki har lova straff til dei som eventuelt står ansvarlege.

    Ifølge biologen Ewa Drewniak har det blitt funne døde fisk i Oder-elva dei siste to vekene, og skuldar regjeringa for å handla for treigt.

    – Eg har sett masse folk som har bada i elva for ei og ei halv veke sidan. Dei visste ikkje noko om faren. Det er ei skandale, seier Drewniak.

    I Tyskland har ein i fleire område rundt elva åtvara innbyggjarane om verken å bada i, eller eta fisk frå elva fram til årsaka for fiskedøden blir kjend.

    Død fisk i bredden av ei elva Oder.
    Foto: ANNEGRET HILSE / Reuters
  • Ny vurdering: Helsefordelane med å auka inntaket av fisk veg opp for dei negative effektane

    Vitskapskomiteen for mat og miljø (VKM) presenterte i dag ei ny vurdering av nytten og risikoen av fisk i det norske kosthaldet.

    Konklusjonen er at helsefordelane som kjem av å eta fisk, veg opp for dei negative helseeffektane av å få i seg miljøgifter frå fisk. Det gjeld for alle aldersgrupper, skriv VKM på sine nettsider.

    Analysen til VKM viser at konsekvensane av å eta mindre enn 150 gram fisk i veka, kan auka risikoen for sjukdom og dødsfall. Ved å eta meir fisk går risikoen for hjartesjukdommar og slag i befolkninga ned.

    Samtidig vil eit auka inntak av fisk føra til at nesten alle aldersgrupper vil få i seg miljøgifter over tolegrensa. Konsekvensane av å få i seg for mykje av miljøgiftene dioksiner og dioksinliknande PCB- og PFAS-er, er dårlegare sædkvalitet og lågare effekt av vaksinar hos barn.

    VKM har ikkje undersøkt i kva grad desse helseutfalla bidrar til sjukdomsbyrda i Noreg. Fagleg leiar for arbeidet, Lene Frost Andersen, peiker på at det er mange andre kjelder til desse miljøgiftene i norsk kosthald.

    Per i dag et nordmenn mindre fisk enn det som er anbefalt frå Helsedirektoratet. Dei anbefaler å eta fisk til middag to til tre gonger i veka og i tillegg bruka fisk som pålegg. Det blir 300–450 gram fisk i veka for vaksne.

    Vurderinga frå VKM skal Mattilsynet bruka til å oppdatera sine råd og åtvaringar rundt det å eta fisk.

Nyhetstips 03030

Er du der det skjer eller vet noe vi burde vite? Ta kontakt på 915 03030 eller 03030@nrk.no