Hopp til innhold

– Kultuvraárbbáj la dát ájnas

Prosjækta dålusj dávverijt ruoptus Sábmáj åttjudittjat la jådon. Vásse vahko rabáduváj vuosádus dán Bååstede-prosjevta birra, ja dat rabádus lij vehik sierralagásj – moatte lahkáj.

Kommager fra Beiarn
Foto: Anne Lise Reinsfelt (Fra Digitalmuseum.no) / Norsk Folkemuseum

Da la julevsáme guovdásj Árrana giessevuosádus mij stuorra prosjevtav gåvåt gå gálvo ma lij dålutjis Oslon læhkám lij ruoptoldime gåsstå ajtu båhti.

Prosjækta guoddá oarjjelsáme namáv Bååstede. Ja vuosádusrahpam duorastagá lij moatte lahkáj sierralágásj gå rahpam lij sámegiellaj ja ieññilsgiellaj.

Harrieth Aira

Harrietrh Aira la ávon gå bæssá kultuvraárbev nuppij juohket.

Foto: Sander Andersen / NRK

Árrana museajådediddje Harrieth Airaj lij dát riek hávsske.

– Vierttijma ieññilsgiellaj gå oattjojma guossijt ålggorijkas gudi li mannamin dáppen Divtasvuona guovlon, ja gudi lij manádam mijá duobddágijt gæhttjamin. Da lij de riek hávsske ja buorre gå aj oadtjop diededit dán Bååstede stuorra máhtsadimprosjevta birra, aj álmmuguij ålggolin mijá sebrudagá.

Lågå: – Dåbddu stuorra guddnen gå lip museabálkkáj oajvvadum

Kalle Urheim på Árran

Kalle Urheim buoret vuosstáj váldeduváj gå vuosádusáv ietjas lávllagij rabáj.

Foto: Sander Andersen / NRK

Alvaduváj

Badjelasj guhttalåges oassálasstin vuosádusrahpamij, ja ienemus oasse lidjin de turisstavantsa mañen, dagu dal amerikádna Larry Merrichs guhti lij nav ávon gå besaj mañen dán vuosádusrahpamij.

– Mujna l dal persåvnnålasj berustibme sámij birra ienebuv diehtet. Diedáv gal ålov sámij birra, valla alvaduvviv gå oadtjuv diehtet sáme musea l dán lahksin. Nav vaj dat de munnuj riek buoragit hiebaj. Mån lav nav ávon gå besav dáv gehtjatjit, javllá Merrichs.

Larry Merrichs

Larry Merrichs aktan áhkkájn lijga nav ávon gå besajga sáme musean manádit.

Foto: Sander Andersen / NRK

Ájnas kulvraárbbáj

Ienep gå guoktatuvsán sáme dávvera Vuona Álmmukmuseas ja Kultuvrahiståvrrålasj museas máhtsaduvvi dal sáme guovlojda, ja galggi háldaduvvat guhtta museajs jali museåssudagájs ma li Sámedikke háldon.

Divtasvuonan, Hábmerin ja ietján Sálto guovlon tjoahkkeduvvin dávvera sulle 100-150 jage dás åvddåla.

Museajådediddje Harrieth Aira subtsas muhtem museabargge ja muhtema gudi berustin sáme dávverijt mannin sáme ednamin oasstemin ja tjoahkkimin dájt dáverijt, ja fállin dajt dávverijt dajda museajda ma dalloj lidjin Roandemin ja Oslon.

– Dát vuosádus vuoset dal muhtem dajs dávverijs ma lulu boahtet sáme museajda ja Sábmáj. Ållo dájs dávverijs e gávnnu mijá museajn. Dávvera majt dálla de gæhttjalip ruoptus åttjudit, nav vaj boahtá ávkken sámijda, ja vaj vuojnnep ja oahpásmuvvap dán kultuvraárbbáj.

Korte nyheter

  • Stubb bovde Sámedikki mielde stáhtagalledemiide

    Suoma presideanta Alexander Stubb deaivvadii ikte Sámedikki ságádoallin, Pirita Näkkäläjärvi.

    Anáris soai deaivvadeigga ja áigeguovdilis sámeáššit ledje fáddán čoahkkimis.

    – Geahčadeimmet ovddusgovlui ja smiehtaimet ahte mo mii sáhttit nuppe dáfus suodjalit visot dan mii mis lea dáppe davvin, muhto maiddái ovddidit ja vuogáiduvvat boahtteáigái, lohká Näkkäläjärvi Yle Sápmái.

    Stubb maid lea bovden Sámedikki mielde olgoriikii stáhtagalledemiide.

    – Mii gal dajaimet ahte dat livččii hui positiiva vuohki buktit olles máilmmis ovdan sápmelaččaid ja eamiálbmogiid. Sávvamis mii beassat ovdánit dákkár ovttasbargguin, lohká Näkkäläjärvi.

    Stubb står foran en mørk blå gardin, ikledd blå dress og blått slips, han smiler stort. Han har på briller med sort innfatning og er en mann i 40/50-årene.
    Foto: Emmi Korhonen / AP
  • Politiet fant mulig sprengstoff fra 2. verdenskrig i Sør-Varanger

    Fredag kveld ransaket politiet i Finnmark en bolig i Sør-Varanger der det ble gjort funn av gjenstander fra 2. verdenskrig. Disse kan inneholde sprengstoff og eksplosiver fra krigens dager, opplyser politiet på X.

    Operatører fra Forsvaret fra Troms har bistått politiet med å fjerne gjenstandene.

    – Det er flere boenheter i samme boligkompleks, og vi ser svært alvorlig på om det lagres og samles eksplosiver i privatboliger. Det er i strid med brann og eksplosjonsvernloven, skriver politiet i Finnmark.

    Sammen med Forsvaret ble det vurdert at det ikke var behov for å evakuere naboer eller bygninger i nærheten, da gjenstandene har blitt fraktet bort.

    Politiet har igangsatt etterforskning mot mannen som hadde gjenstandene.

    – Det fremstår som om mannen har samlet på dette av personlig interesse, og ikke for å benytte det til noe planlagt formål, skriver politiet i Finnmark.

  • Synnøve Persen skriver bok på norsk for første gang

    Forfatteren og billedkunstneren har fremmet samisk språk og kultur i mer enn 40 år.

    Bøker har hun skrevet kun på samisk, men da hun ble invitert til å skrive på norsk måtte hun lenge tenke over om hun virkelig kunne gjøre det.

    – Jeg føler at jeg på en måte avviser samisk på en måte. På den annen side er dette en fortelling jeg ønsker å dele med så mange som mulig, forklarer Persen.

    Gudrund Eriksen Lindi i Samisk forfatterforening berømmer Persen for sitt valg.

    – Hun er den som på mange måter viser vei. Hun begynte som billedkunstner. Etterhvert har hun skrevet flere bøker og hun har vært politiker. Derfor stoler vi på at hun fortsatt elsker det samiske språket selv om det nå kommer en bok på norsk, sier Lindi.

    Professor i litteratur, Harald Gaski, sier at det ikke er noen stor sak hvilket språk en forfatter skriver på.

    – Det hører til den kunstneriske friheten. Fofatteren bestemmer selv hvordan vedkommende vil fremme sitt produkt, sier Gaski.

    Loga sámegillii

    Synnøve Persen
    Foto: Joni Saijets / NRK