Hopp til innhold
Anmeldelse

Modig leik

Nicolai Houm tar mange risikable val i «Hver torsdag klokken nitten». Og lukkast.

Nicolai Houm-portrett og bok-omslaget til "Hver torsdag klokken nitten
Foto: Julie Pike / Tiden Forlag
Foto: Julie Pike / Tiden Forlag
Terningkast 5 Bok

«Hver torsdag klokken nitten»

Nicolai Houm

Roman

2024

Tiden Norsk Forlag

Kvar torsdag klokka 19 møtest ei gruppe kvinner og menn til kurs i kreativ skriving i Drammen. Saman utgjer dei eit vi.

Det er dette vi-et som fortel i Nicolai Houm sin nye roman.

[Vi] angrer på at vi kom så tidlig. Særlig fordi Nicolai alltid kommer for sent [...] Vi opplever en barneskole på kveldstid som en revne i universet. [...] Vi kan kjenne hvor mye nærmere døden vi er.

Vi reddes gjerne av en grovis fra Sabrura Gran, som pleier å være på plass noen minutter før hel. Han heter ikke egentlig det, men Lars. Eller Geir. Vi må sjekke kompendiet for å huske det. Fra dag én har vi kalt ham Sabrura.

Nicolai Houm «Hver torsdag klokken nitten»

Læraren på skrive­kurset i romanen heiter ikkje berre Nicolai. Han heiter Nicolai Houm.

Fiffig!

Lurvete fyr

Det er ein temmeleg lurvete figur, denne «Nicolai Houm» som underviser i skrive­kunst. Ikkje berre kjem han stadig for seint til timane. Var det ikkje han nokon observerte på byen seint ein kveld, tydeleg rusa og med ein tisse­flekk nedover buksa?

Det er ein morosam – og modig – leik forfattaren legg opp til. Den fungerer.

Kva er «verkeleg»? Og kva er «berre» dikting?

Skrive­læraren i boka lir av skrive­sperre. I verda utanfor boksidene har det gått åtte år sidan Nicolai Houm kom med si førre bok for vaksne ...

Nicolai Houm

VAKSENBOK-PAUSE: Nicolai Houm burde fått større merksemd for og fleire lesarar av den glitrande romanen «De håpefulle» i 2013, og «Jane Ashlands gradvise forsvinning» i 2016. Dei åtte åra sidan førre vaksenbok, har han mellom anna skrive barne- og ungdomsbøker i ulike sjangrar.

Foto: Thomas Espevik / NRK

Frå første side er det klart at dette er ei bok kor som leikar seg. Kor Houm tar fleire risikable val.

Dei langt fleste vellukka.

«Hver torsdag klokken nitten» er kanskje litt ujamn, men reddar seg fint inn på sjarm og originalitet.

Vi som forteljar

Eitt slikt originalt grep hos Houm er å bruke første person fleirtal. Altså vi.

Det er sjeldan «vi» som fortel i bøker. Risikoen er stor for at den som les, kvir seg mot gruppa hen blir plassert i. «Eg er då ikkje slik som vi liksom er!»

Når forfattarar likevel skriv i vi-form, er det oftast for å poengtere likskapen mellom individa i vi-et. At dei tilhøyrer same gruppe.

Hos Houm er likskapen ganske liten. Folka går alle på kurs. Utover det har dei ikkje så mykje sams.

Vi-et i teksten utforskar desse ulik­skapane. Viser korleis felles­skap oppstår.

Forteljingar i forteljinga

Kurs­deltakarane blir betre kjende med kvarandre.

Dels gjennom det folk seier på kurs­kveldane. Endå meir gjennom tekstane dei skriv. Desse er spreidde utover romanen.

Ei metoo-novelle. Western sterkt inspirert av Morgan Kane. Ei krim­forteljing kor sjølvaste Harry Hole dukkar opp. Litt slam­poesi. Ein dæsj americana. Ei papir­knitrande tørr utgreiing om traséval for jernbanen, og ei uventa saftig soge om slekts­band.

Ulike sjangrar. Likevel personlege tekstar, kvar på sin måte. Tekstane røper det fasaden gøymer.

Slik utforskar «Hver torsdag klokken nitten» dei verkeleg store temaa. Vennskap. Forelsking og kjærleik. Liv og død. Den ein er målt mot den ein ønsker å vere.

Heile tida medan «vi» peikar på at det er litteratur, dette. At alt vi les. Blir fortalt. Av nokon, til nokon. Livet følger ikkje alltid den oppbygginga ein ventar seg av litteraturen:

Sånn sett rommer denne innledningen det Nicolai ville kalt et brudd på leserforventninger, nemlig å introdusere en person tidlig i handlingen og således signalisere til leseren at denne personen vil få betydning. Og så skrive vedkommende rett ut igjen. Vi gjør ikke alltid som Nicolai sier.

Nicolai Houm «Hver torsdag klokken nitten»

Livet og litteraturen

Alle desse forteljingane i forteljinga bryt også med det lesaren av ein roman kanskje ventar.

Dei gir variasjon. Men bryt også opp ramme­forteljinga. Det blir ein del stopp og start i romanen som heilskap.

Den som elskar westerns, får berre litt frå cowboy-land, før det igjen skal handle om folk i Drammen i vår tid.

Den som er engasjert i kurs­deltakarane i Drammen, må plutseleg lese ein tekst frå USA i hippietida. Og så vidare.

Det krev sitt av forfattaren å dra lesaren gjennom så mange ulike sjangrar, stemmer, historier.

Men Nicolai Houm klarer det fint i dei fleste tilfella.

Så får det heller vere at det bryt litt med realismen at så mange av elevane skriv så gode tekstar, som attpåtil passar så fint inn i romanen som heilskap. Dette er dikting.

Her er hint om at nokon kjem til å døy. Men kven? Og når? Neppe den ein venta. Neppe då ein venta det. Livet er ikkje litteratur. Det følger sine eigne lover.

Det er inga lærebok i skrive­kunst, dette. Men ei raus forteljing om vennskap og litteratur er det blitt, fint krydra med greie klyper humor og rause dosar alvor.

Nicolai Houm

Nicolai Houm prøvde hypnose for å kome over skrivesperra

Hei!

Eg er litteraturkritikar i NRK, med særleg interesse for norsk og omsett skjønnlitteratur. Nokre av dei beste bøkene eg har lese i vår er «I morgen, og i morgen, og i morgen» av Gabrielle Zevin, og «Ixelles» av Johannes Anyuru. Bli også med på lesefest hos Jonas Hassen Khemiri, med hans roman «Søstrene», eller ein tur i Nord-Irland med Louise Kennedys «Overtredelser»!