Hopp til innhold

– Máilmmis háliidit diehtit eanet min birra

Beakkán sihkkelgilvvuid vuolde besset máŋga miljovnna geahčči vásihit oasi sápmelaččaid eallimis.

En mann og en dame står ved en sykkel som er fargelagt i de samiske fargene

DEHÁLAŠ: Ellinor Guttorm Utsi ja Aslak Nilsen Utsi dohppeba vejolašvuođa ovddidit sámi kultuvrra go eará riikkaid mediat bohtet kámeraiguin.

Foto: Nils John Porsanger / NRK

Arctic Race of Norway lea máilmmiviidosaš sihkkelgilvu, gos gilvaleaddjit sihkkelastet Davvi-Norggas olu báikkiid meattá. Dán jagi lágiduvvo dát Finnmárkkus, ja Gilevuotna lea okta dain báikkiin man čađa duolmmastit.

Gilevuonas lea Ellinor Guttorm Utsis ja Aslak Nilsen Utsis sámi turistafitnodat. Soai áiguba ovddidit sámi kultuvrra ja leaba ráhkkanan bures dasa daid maŋimuš beivviid.

Mann står på en veranda med verktøy i hånda

Aslak Nilsen Utsi.

Foto: Nils John Porsanger / NRK

– Mis lea heargi dás, ja mii leat bovden ollu gávttehasaid, geat de njorostallet go ránskká TV-helikopter girdá badjel, muitala Aslak.

Ránskká TV-stašuvdna sádde gilvvu máilbmái. Sii válde oktavuođa Ellinorain ja Ásllagiin go háliidit čájehit sámi kultuvrra iežaset gehččiide.

Roger Solheim, sihkkelgilvvuide mediavásttolaš, muitala ahte sin TV-buvttademiin háliidit čájehit buot buori maid Davvi-norgga fállá.

Dán gilvvu čájehit 190 riikkain ja 2017 ledje badjelaš 7 millijovnna geahčči.

– Mii doaivut seamma loguid oažžut dán jagi, muitala Solheim.

– Mii galgat čevllohallat

Vuosttaš Arctic Race of Norway vuoiti, Thor Hushovd, doaivu Arctic Race sáhttá leat mielde čájeheamen sámi kultuvra Eurohpái.

Thor Hushovd

RÁPMU SÁMI KULTUVRRA: Thor Hushovd vuittii gilvvu 2013:s, dál lea son gilvvuid ambassadevra.

Foto: Nils John Porsanger / NRK

– Norggas ja olgoriikkas leat olbmot sáhkki sámi kultuvrra birra. Norgalaččat berrejit čevllohallat sápmelaččaid dihte, oaivvilda Hushovd.

Giđđageasi lei Hushovd iskamin sihkkelláhttuid Arctic Race oktavuođas. Dalle son vel bisánii Aslaka ja Ellinora turistafitnodagas. Doppe guossoheigga Hushovdii goikebiergu.

– Hushovda liikui goikebiergu, ja logai dan leamen albma borramuš, muitala Aslak.

– Dehálaš čájehit iežamet kultuvrra

Aslakii ja Ellinorii lea hui dehálaš ahte sápmelaččat ieža leat mielde čájeheamen sámi kultuvra máilbmái.

– Máilmmis leat hui sáhkki dasa mii guoská min kultuvrii birra ja háliidit diehtit eanet, dadjá Ellinor.

Dan leaba vásihan iežaska turistafitnodaga doaimmaid olis, ja oaivvildeaba dáid gilvvuid oktavuođas lea buorre vejolašvuohta čájehit sámi kultuvrra.

Dame sitter i naturen og maler et reinhorn

SÁMI IVDNIT: – Sámi ivnnit maid galget oidnot, dadjá Ellinor.

Foto: Nils John Porsanger / NRK

Dattetge ii leat álo leamašan buorre dovdu vuovdit iežaska ja sámi kultuvrra.

– Álggos leimme balus ja eahpádusas ahte leago riekta dán ládje vuovdit sielu? Dan dadjá Ellinor, ja lasiha ahte lei unohas dovdu vuovdit iežaska.

– Muhto dál lea rievdan, dál dovde alddáme hui dehálaš ásahusa.

Maŋŋá gilvvuid

Go gilvaleaddjit leat mannan meaddel ja vuoitojuohkin lea dahkkon, de eaba sáhte Ellinor ja Aslak vuolgit ruoktot vuoiŋŋastit. Sudnuide bohtet de galledeaddjit lávuide.

– Bohtet ollu journalisttat munno lávuide. Dalle moai guossohetne suovasbierggu sidjiide.

Bierggu gal eaba base ieža. Guossit galget ieža čohkat bássemuora ja bassit bierggu áššus.

– Dan letne ovdal maid dahkan, dat lea hui erenoamáš vásáhus gussiide, lohká Aslak.

Korte nyheter

  • Helgeværet byr på utfordrende forhold for småbåter

    Helgeværet byr på stiv kuling i store deler av Nordland langs kysten, med vindkast opptil 20 meter i sekundet.

    Yr.no går ut med gult farevarsel, og advarer mot å dra ut med små fritidsbåter. Farevarselet indikerer også fare ved å ferdes i fjellet.

    Vinden forventes å øke utover lørdagen, og minke søndag morgen.

    skjermdump yr
    Foto: yr.no
  • Fievrridedje beare ollu guliid riikkarájá rastá

    Guovdageainnu duollodoaimmahus lea ikte bissehan mátkkošteddjiid geat ledje jođus Norggas Supmii. Mielde sis ledje 550 kilo menddo ollu guolit, danne sáhkkohalle sii 112 900 ruvnnu ovddas, dieđihit politiijat.

  • Ny rapport viser at språket i reindrifta har blitt dårligere

    Sametinget gir ut årlig en rapport om situasjonen for samisk språk i Sverige. Hvilke tiltak som er gjort og
    hvordan språkene utvikler seg. Språkrapporten viser at reindrifta ikke lenger er den sterke språkarenaen slik den var tidligere.

    Dette bekrefter reindriftutøver og leder i Semisjaur-Njarg fjellsameby i Sverige Anders Erling Fjällås.

    – Da jeg var barn, var det mest samisk man hørte på fjellet, men nå er det svensk. Og jeg er ikke så gammel, det er nok 30-40 år som har gått. Nå prates det svensk ispedd samiske ord. Man hører enkelte ord, men ikke språket. De som snakker språket blir bare eldre og eldre. Det er noen unge som har begynt å lære seg pitesamisk. Men det er veldig få i dag som snakker pitesamisk.

    To som jobber for å bevare samiske språk, mener situasjonen er alvorlig.

    – Det er en alvorlig situasjon fordi reindriften ikke lenger er en språkbærer. De naturlige ordene fins i naturen. Det er der samisk språk lever og hvor vi bygger under det samiske. Jeg syns situasjonen er alvorlig, sier leder i Giellagáldu Per-Eric Kuoljok.

    – Det viser hvordan språksituasjonen er i det samiske samfunnet. Stadig færre kan lese, skrive og snakke samisk. Vi må finne nye arenaer, sier ordfører i svenske Sametingets språknemnd Ulla-Karin Sarri.