Hopp til innhold

– Jus sån ij lim, de ij lim mige

– Sån la identitehtav tjalmostam mij lij nav tjiegadum ja vajálduvvam. Dajna lip nav gijttevattja.

Håvard Nija Lynghjem

Håvard Nija Lynhjem rámmpot Johan Borgosav divna suv bargo åvdås mij la sámevuohtaj viehkken Viestarálan.

Foto: Elena Junie Paulsen / NRK

–Sån ålov merkaj sámijda ja sáme histåvrråj Viestarálan. Jus Johan Borgosav ierit sihkkop, de ij la mige. Sån aj munji persåvnålattjat ålov merkaj nav vaj uddni máhtáv mihá liehket sábmen, ja duostav gápptáj tjágŋat.

Dav javllá Viestarála ja birás sámé siebre åvddåulmusj Håvard Nija Lynghjem gå historihkkár ja girjjetjálle Johan Borgos oattjoj Språklig samlinga girjálasjvuoda guddnebálkáv ávvobåttån Suorttán bierjjedagá girjes Samer ved storhavet.

Samer ved storhavet
Foto: Sander Andersen / NRK

Tjálalasj dárogiella gudneduvvá

Girjes massta de Johan Borgos la guddnebálkáv oadtjum, gåvåt moattelágásj ulmusjjuohkusijt Viestarálan ájgij tjadá, gåktu ulmutja lij iellemav hiebadahttám, juogu dal gáldo gåhttju sijájt várresábmen, márkásábmen jali merrasábmelattjan.

Thomas Hoel og Johan Borgos

Thomas Hoel guddnebálkáv Johan Borgosaj vattij ávvobåttån Kultuvrafábrihkan Suorttán.

Foto: Sander Andersen / NRK

– Dáv guddnebálkáv majt Borgos oadtju la guddnebálká suv tjállemvuoge diehti gå tjálalasj dárogielav adná mij buojkudahttá gåktu dåhkki avtav aktisasj dárogiela tjállemgielav dahkat Vuonarijkan. Ja dav de Johana girjen gávnnap, subtsas Thomas Hoel guhti jådet Landslaget for språklig samling.

– Ballát jus lidjiv dáv diehtet

Dát girjje l 15. girjje gånnå Johan Borgos sáme histåvråv Viestarálan tjalmos.

Borgos la ávon gå de viesádijda Viestarálan dá suv girje la ávkken, ja ávkken dan láhkáj aj vaj muhtema duossti ietjasa duogátjav ilmodit, ja duossti ja sihti dagu gápptáj tjágŋat.

– Gå de dájt girjijt tjállegåhtiv, de ittjiv åvvånis diede goabbelij dát manáj. Lidjiv ballát jus lidjiv dáv diehtet, tjajmat guddnebálká vuosstájvállde.

Mikkel Per Sara

Johan Borgos gudneduváj aj juojgajn Mikkel Per Sara baktu ávvobåttån bierjjedagá.

Foto: Sander Andersen / NRK

Ja Johan Borgos la mierredam ij desti ienep girjijt tjállet, valla dættot arvusmahttem la ájnas, ja dav guddnebálkáv majt oadtjum la, de vájbi fámojt ájn vaddá joarkátjit.

Gijttevattja

Gijttevasj viesát ja sáme jådediddje dættot Johan Borgosa barggo l vuojnojt ietjájduhttám, ja dádjadusáv viesádij gaskan ietjájduhttám.

– Jus vuogas láhkáj sidá viessot, viertti ietjat lávllagijt lávllot, ietjat subttsasijt åvddånbuktet, bessat subtsastittjat guhti ajtu le, javllá Viestarála ja birás sáme siebre åvddåulmusj Håvard Nija Lynghjem, ja professåvråv Per Fuggelirávgge bágojt mujttal.

Korte nyheter

  • Sámi festiválat Norggá buoremusaid gaskkas

    «Norske Kulturarrangører» organisašuvdna lea dál almmuhan evttohasaid oažžut lágideaddji bálkkašumiid jagi 2023 ovddas.

    Márkomeannu, Riddu Riđđu ja Sámi Beassášmárkanat leat evttohuvvon iešguđet surggiin.

    Sámi Beassášmárkanat gilvvohallet nammaduvvot «Dán jagáš festiválan».

    Festiválat Márkomeannu ja Riddu Riđđu lágideigga oktasaš doarjjakonseartta Fovse- sápmelaččaide ja -ákšunlisttaide Riikalávddis Oslos. Dainna konsearttain sáhttiba festiválat nammaduvvot Dán jagáš inspirašuvdnan.

    Márkomeannu lea maiddái finalistta Dán jagáš čalbmerávkaleapmi.

    Lubna Jaffrey åpnet Riddu Riđđu.
    Foto: Inga Maret Solberg Åhren / NRK
  • Påviste fire bjørner i et nytt hårfelleprosjekt

    Sommeren 2023 ble det for første gang samlet inn hårprøver fra et 500 kvadratkilometer stort område på nordsiden av Tanaelva i den vestlige delen av Tana kommune.

    Det melder Norsk institutt for bioøkonomi (Nibio).

    – Totalt ble det samlet inn 27 hårprøver som var positive for brunbjørn, sier laboratorieleder Ida Marie Bardalen Fløystad ved Nibio Svanhovd.

    Fra disse prøvene kunne forskerne identifisere fire ulike bjørner, to hannbjørner og to hunnbjørner.

    Alle de fire bjørnene som ble påvist i hårfelleprosjektet i Tana i 2023 var tidligere kjente individer.

    Målet med prosjektet er å få mer informasjon om bjørnenes bevegelser i området, tidsmessig områdebruk, og om mulige slektskap mellom individene.

    – Den overordnede målsettingen med disse hårfelleprosjektene er å få mer kunnskap om antall bjørn, kjønn og hvilke individer som påvises, sier Ida Marie Bardalen Fløystad.

  • Beatnagat gaikodan bohccuid Bájilis 

    Badjeolmmoš Tommy Vitblom vulggii iskat lea go ealu sisa mannan luovosbeatnagat go oinnii Facebookas čállosa ahte luovusbeatnagat leat jođus Kangos guovllus Bájila gielddas Ruoŧas. Dalle son gávnnai njeallje jápmán bohcco, dieđiha Sveriges Radio.

    – Dákkár oainnáhus darvána millii, muitala Vitblom.

    GPS ja drona veahkkin lea son gávnnahan ahte beatnagat oaguhedje bohccuid máŋggaid miillaid ovdal go de loahpas fallehedje. Vitblom muitala dán dáhpáhuvvat dávjjit aht dávjjit. (Čájáhusgovva)

    Reinkadaver
    Foto: Erik Ropstad