Hopp til innhold

Har kjempa mot kommunen i seks år – no kan det bli endå ein runde

I seks år har syskenflokken kjempa for at heimkommunane skal ta ansvar for den vonde barndommen. No blir det truleg endå ein runde i retten.

Margareth Øvrelid vert rørt under Øvrelid-saka sin siste dag i lagmannsretten. Ho sit ved sidan av bror sin Egil med papir og mikrofonar framfor seg. Ho har på seg ei raud skjorte og har blondt, kort og krølla hår. Ho gøymer andletet i eine handa, og det kan sjå ut til at ho gret. I bakgrunnen ser vi systera Linda Vikene Strand reagere likt.

Det har vore ein lang kamp i retten for syskenflokken frå Sunnmøre.

Foto: Josef Benoni Ness Tveit / NRK

Barndommen var eit mareritt for syskenflokken på fem. Dei vaks opp på Sunnmøre på 50- og 60-talet med ein valdeleg far som plaga dei fysisk og psykisk. Sjølv om «alle» visste kva som foregjekk, opplevde dei at ingen vaksne greip inn.

Nyleg blei heimkommunen Ulstein dømd til å betale dei eldste syskena 6,6 millionar kroner i erstatning.

Tysdag bestemte eit samrøystes formannskap i kommunen at saka blir anka til Høgsterett.

– Vi meiner at slike saker må bli behandla av rettsvesenet, likt over heile landet. Det viktigaste for oss var å få ei snarleg avklaring i ankespørsmålet, seier ordførar Stian Skorgen Scheide (H).

– Kor vanskeleg var det å kome fram til denne avgjerda?

– Dette er ei sak som har pågått over ganske mange år, og det er ikkje lett verken for kommunen, og i alle fall ikkje for syskena som er involverte. Difor er det viktig for oss å kome til ei snarleg avklaring, seier han.

I ei pressemelding skriv kommunen at dei har fått klare tilrådingar frå forsikringsselskapet og advokaten til kommunen om å anke.

 Stian Skorgen Scheide

Ordførar Stian Skorgen Scheide i Ulstein.

Foto: Synnøve Hole / NRK

– Tragisk

Der er Mette Yvonne Larsen som representerer dei fem syskena. Dei to yngste fekk litt over 4 millionar kroner i fjor vår. I tillegg måtte kommunen betale alle utgifter til rettssakene for dei.

No må dei tre eldste truleg gjennom endå ein rettsrunde, dersom Høgsterett seier ja til å behandle anken.

– Tragisk, då må syskena vurdere ein motanke, skriv Larsen til NRK.

Ho hadde håpa å få sett punktum i saka tysdag.

mette-yvonne-larsen-220623

Advokat Mette Yvonne Larsen representerer syskenflokken på fem.

Foto: Mirwais Moquim

Alle sa ja til anke

Sju politikarar møtte på Ulstein rådhus tysdag morgon for å avgjere spørsmålet om anke. Møtet starta med ei orientering frå advokaten til kommunen.

Debatten gjekk for lukka dører utan presse eller publikum.

Dette tok nesten to timar, før politikarane var klare til å opne dørene og votere.

Formannskapet i Ulstein

Formannskapet i Ulstein avgjorde saka tysdag morgon.

Foto: Synnøve Hole / NRK

Endeleg avklaring først før jul

Det er ankeutvalet i Høgsterett som avgjer om saka skal behandlast i retten endå ein gong. Høgsterett slepper berre inn saker som er av prisipiell karakter.

Advokat Terje Marthinsen, som representerer Ulstein kommune, meiner det er stor sjanse for at det blir ein ny rettsrunde. Han viser mellom anna til at dommen i lagmannsretten ikkje var samrøystes.

– Eg trur det er relativt stor sansynlegheit for at Høgsterett vil sleppe inn anken til behandling. Lagmannsrettens dom avvik på ei rekkje punkt frå tidlegare dommar, seier han.

Ingen av syskena var til stades i formannskapet tysdag.

Hareid radhus i Hareid. Vi ser det blå og kvite kommunevåpenet og eit skilt med Hareid over inngangen til eit grått bygg med mange vindauge. I framgrunnen av biletet er nokre grøne busker. Himmelen er overskya og grå.

Syskena saksøker kommunane

I 2018 saksøkte syskena, ved hjelp av advokat Mette Yvonne Larsen, Hareid og Ulstein kommune og bad om erstatning.

Ein advokat står i ein rettssal og held framlegg. Vi ser over skulderen på advokaten som er kledd i svart og er ute av fokus mot riksvåpenet som heng på veggen over der det sit ein dommar ute av syne.

Er saka forelda?

Tingretten sa då at dei ikkje ville behandle saka fullt ut før dei hadde svar på om ho var forelda - altså at det som hadde hendt var for lenge sidan til at retten kunne seie noko om det.

Ålesund tinghus

Ja!

I oktober 2020 kom retten fram til at saka var forelda.

Øvrelid-syskena anka avgjerda til lagmannsretten.

Vi ser ein talebenk i ein rettssal. På bordet står ein skjerm med nokre dokument oppe. Dei er ute av fokus slik at ein ikkje ser kva som står der. Der er også ein lang mikrofon med eit raudt lys som indikerer at eit opptak vert gjort. Der ligg eit nettbrett nokre dokument og tørkepapir på bordet.

Ikkje forelda likevel

Lagmannsretten meinte våren 2022 at saka ikkje var forelda og at syskena dermed kunne be kommunane om erstatning.

Noregs Høgsterett

Høgsterett sa nei

Hareid og Ulstein kommune anka avgjerda til Høgsterett. Dei sa likevel nei til å sjå på saka, fordi ho ikkje var prinsipiell nok.

Øvrelidsøskena under rettssaka i lagmannsretten. Fremst sit Egil og Margareth Øvrelid og bak er Sveinung Vikene Hilde Kristin Korsnes og Linda Vikene Strand. Egil er i fokus der han sit med ein grå strikkagensar grått hår og briller. Han noterer på eit papir medan dei andre søskena føl med på det som skjer i rettssalen.

Ei full rettssak

Dermed vart erstatningssaka fullt ut behandla i Frostating lagmannsrett like før jul 2022 – fire år etter søksmålet kom.

Hovuddommar i Øvrelid-saka Lars Magnus Bergh sit på dommarstolen i ein rettssal. Han sit i svart kappe under riksvåpenet som heng på veggen. I forgrunnen, ute av fokus, står advokat Mette Yvonne Larsen på talarstolen bøygd over ei datamaskin. Dommar Bergh ser på advokaten.
Josef Benoni Ness Tveit

Dom i lagmannsretten

Dommen i Frostating lagmannsrett kom i mars 2023: Dei to yngste syskena fekk erstatning frå kommunane. Dei tre eldste fekk ikkje erstatning. Avgjerda blei anka til Høgsterett.

Ein rettssal full av folk. På eine benken, til venstre, sit to privatpersonar og to advokatar med papir og datamaskiner framfor seg. Lengst inne i rommet, under riksvåpenet som heng på veggen, sit fem dommarar i høge stolar. I talarboksen midt i salen står Terje Marthinsen i advokatkappe og snakkar. På andre sida, bak ein benk, sit tre-fire andre advokatar og politikarar.
Josef Benoni Ness Tveit

Opphevar dommen

I september 2023 blei det kjent at Høgsterett opphevar heile dommen frå lagmannsretten for dei tre eldste syskena. Dei fekk dermed opp saka si til ny behandling i Frostating lagmannsrett våren 2024.

To som sit i retten
Mia Sofie Ytreberg / NRK

Fekk erstatning

I juni kom Frostating lagmannsrett til at også dei tre eldste syskena hadde rett på erstatning. Dei fekk omlag 6,6 millionar.