Slik grip du lykka

Begge har hobbyar som gjer dei lykkelegare enn folk flest.

Emilie Skjønhaug og Hans-Marius Johnsen

GODE VENNER: Emilie Skjønhaug, opprinneleg frå Bjørkelangen, og Hans-Marius Johnsen frå Os elskar hobbyane sine.

Foto: Roy Hilmar Svendsen / NRK

Både strikking og gitarspeling kan vere snarvegar til kvardagslykke. Det finst mange grunnar til det, vi startar med ein fysisk:

– Noko av det som roar hjernen, er ting du gjer med begge hendene. Då får du input i begge hjernehalvdelar samtidig, og det roar deg ned med det same.

Hedvig Montgomery

Montgomery er psykolog og familieterapeut, og meiner samfunnet har for få aktivitetar der vi må vere hundre prosent til stades.

– Om du strikkar eller spelar gitar, kan du ikkje skrolle på mobilen samtidig, seier den kjende psykologen.

Hedvig Montgomery

FINNE RO: Hedvig Montgomery meiner du får den same effekten av aktivitetar som sying og treskjering, sjølv om det ikkje er forska like mykje på dei områda.

Foto: Janne Rugland

Kople ut verda

Venneparet Emilie Skjønhaug (25) og Hans-Marius Johnsen (24) frå Os i Vestland dyrkar kvar sine hobbyar.

Emilie Skjønhaug og Hans-Marius Johnsen

LYST Å PRØVE GITAR: Emilie Skjønhaug og Hans-Marius Johnsen har ikkje prøvd kvarandre sin hobby. – Men eg vil gjerne lære å spele gitar, seier Emilie.

Foto: Roy Hilmar Svendsen / NRK

– Gitaren gjer at eg koplar verda heilt ut. Kvar dag gler eg meg til å komme heim frå jobb og spele på den, seier Hans-Marius.

I 2017 gav han ut plate og vann bluescupen på Notodden Blues festival.

– For meg er strikkinga særs avslappande. Det gir meg ro, eg kan gjere det utan å tenke så mykje, seier Emilie, som har strikka sidan ho var seks år gamal.

– Eg blir lykkeleg av å strikke.

Emilie Skjønhaug
Emilie Skjønhaug strikker

STRIKKAR OVERALT: Emilie har strikketøyet med seg kor enn ho går.

Foto: Roy Hilmar Svendsen / NRK

Samanlikna strikking og musikk

Britiske forskarar har funne ut kven som skal vere mest lykkeleg av Emilie og Hans-Marius.

I ei undersøking frå School of Psychology ved Keele University og Royal Northern College of Music i Manchester i 2019, har 122 amatørmusikarar blitt samanlikna med 835 som strikkar.

Konklusjonen: Både musikarane og dei som strikka fekk den same, gode effekten psykisk og sosialt. Dei følte meining og tilfredsheit, ei indre glede av å gjere noko kreativt.

Men: Dei som strikka scora endå høgare på lykke enn dei som dreiv med musikk.

Hans-Marius Johnsen

DRØYMER OM STORE SCENER: Hans-Marius Johnsen er hobbymusikar, her frå ein konsert på Os i januar 2017.

Foto: Roy Hilmar Svendsen / NRK

– For meg verkar det logisk. Når du spelar eit instrument, må du nå eit visst nivå for å meistre det. Dagleg blir du minna på via YouTube og Instagram at du ikkje er så flink som du skulle ønske, seier Hans-Marius.

Han får støtte frå Hedvig Montgomery.

– Musikarar kjem ofte inn i eit konkurransedrive miljø, og må prestere på kommando. Dei som strikkar, må sjeldan stå på ei scene og strikke for å få applaus, seier Montgomery.

Emilie Skjønhaug og Hans-Marius Johnsen

DISKUTERER UNDERSØKINGA: Hans-Marius trur det er mindre press blant dei som strikkar enn blant musikarar.

Foto: Roy Hilmar Svendsen / NRK

Kollektiv glede

Veronika Møgster frå Austevoll, deltakar i Symesterskapet, strikka mykje til ungane då dei var små. Men jo større dei blei, jo lengre tid tok det.

– Eg blei jo aldri ferdig, så då begynte eg å sy i staden. Det passar glimrande for ei utolmodig sjel som meg, smiler Veronika.

Ho synest det er superstas å sy noko ho føler seg vel i, eller som ungane har lyst på, og blir lykkeleg av å sy bursdagsgåver som blir godt mottatt.

Veronika Møgster

SKIFTA TIL SYMASKIN: Veronika Møgster i Symesterskapet blir mindre rastlaus og meir fornøgd med livet når ho får sy.

Foto: Julia Marie Naglestad / NRK

Veronika er opptatt av å spreie gleda ved å sy, så fire helger i året er det sy-samling på skulen heime i Austevoll.

Sist var dei 20 samla, alle med kvar sine symaskiner og prosjekt.

– Eg skreiv ut jumpsuit-mønsteret til Symesterskapet, og den var det mange som sydde. Det er så kjekt når nybegynnarar og erfarne hjelper kvarandre, fortel ho.

  • Sjå alt frå Symesterskapet i NRK TV

Fem ting som gir kvardagslykke

At fellesskap er viktig for lykkekjensla, bekreftar psykolog Ragnhild Bang Nes, som er forskar ved Folkehelseinstituttet og Universitetet i Oslo.

Ragnhild Bang Nes

LYKKEBOK: Psykolog Ragnhild Bang Nes har gitt ut boka «Lykkekuren – Bli lykkelegare på 31 dagar".

Foto: Privat

Ho​​​​​​ har laga ei liste over fem ting som gir kvardagslykke:

  • Å gjere ein meiningsfull aktivitet
  • Å vere aktiv med andre
  • Å vere oppmerksamt til stades
  • Å lære noko nytt
  • Å gi noko tilbake til andre

– Aktivitetar som inneheld alle desse faktorane, vil gje størst effekt på lykkekjensla, seier Ragnhild Bang Nes.

Sjølv hadde ho kollegaer som fekk henne med seg til strikkebutikken ein haust, då strikka ho tre skjerf.

Eg kosa meg med arbeidet, kjente på det mjuke garnet og følte stoltheit og glede.

Ragnhild Bang Nes
Ragnhild Bang Nes

FORSKAR PÅ LYKKE: Ragnhild Bang Nes har gode minne om sjalet ho strikka, som ho brukar her. Ho seier at minna om gjevande aktivitetar også gir lykkekjensle.

Foto: Privat

Nes seier at resultatet frå lykkeforskinga på strikking også vil gjelde for andre typar handarbeid, som saum. Sjølv hugsar ho ei sterk lykkeoppleving knytt til sying:

– Eg sydde ei capribukse på 70-talet saman med bestemor. Heile den prosessen, frå ingenting til ferdig plagg, var ei utruleg oppleving. Eg følte ei stoltheit eg aldri kjem til å gløyme, seier Nes.

Reduserer depresjon og angst

I Storbritannia har «British Journal of Occupational Therapy» publisert ei internasjonal studie om kva strikking har å seie for personleg og sosialt velvære.

Resultatet viser ei sterk kopling mellom strikkehyppigheit og kjensla av ro og lykke. Dei som strikka saman med andre, opplevde sterkare lykkekjensle og forbetra sosial kontakt.

Organisasjonen Mental Health America har samla forskingsresultat frå fleire som har forska på strikkingas fordelar.

Oppsummeringa viser at strikking reduserer depresjon, angst og blodtrykk, bremsar utvikling av demens og aukar lykkekjensla.

Hobby til felles glede

Venneparet Emilie og Hans-Marius er einige om at livet består av meir enn strikking og gitarspeling. Emilie har sambuar og studiar, og har hest som sin store lidenskap. Hans-Marius drøymer om å spele i Royal Albert Hall, og snart blir han og kona foreldre.

– Så, Emilie; Det er berre å strikke fleire babyplagg, flirer gitaristen.