NRK Meny
Normal

Heitt og historisk i Wales søndag

Søndag kjem dagen walisiske fans har venta på i mange tiår: For aller første gong nokosinne skal to klubbar frå Wales møtest på øvste nivå i engelsk fotball. Og det i eit lokalderby som har ord på seg for å vere eitt av dei heftigaste i britisk fotball.

Publikum på derbykamp i Cardiff

Tett og entusiastisk i Cardiff: Cardiff-fansen på tå hev. Søndag kan det bli meir intenst enn nokosinne når rivalane for første gong møtest på øvste nivå

Foto: Stu Forster / Getty Images

Cardiff skal møte Swansea. Begge laga har vore på øvste nivå tidlegare, men aldri samstundes i løpet av dei 125 åra ligafotballen har eksistert.

Det betyr at kampen i Cardiff søndag blir det mest kjenslelada møtet nokosinne mellom dei to sørwalisiske erkerivalane. Og det har definitivt gått heitt for seg tidlegare – i lågare divisjonar:

Cardiff - Swansea

Ikkje uvanleg scene i lokalderbyet på 80- og 90-talet: Fans og politi i klinsj

Foto: Stu Forster / Getty Images
  • 1980: Cardiff-fødd spelar scora sigersmålet for Swansea
  • 1988: Swansea-fansen jaga Cardiff-fansen på sjøen
  • 1991: Cardiff-fansen øydela deler av Swansea sentrum
  • 1993: Swansea-fansen tok grundig revansje i Cardiff
  • 90-talet: Bortefans vart utestengde frå derbykampane i fire år
  • 2009: Dommar Mike Dean vart treft av ein mynt frå tribunen. Søndag skal han dømme igjen
  • Søndag: "The Bubble" – transport til og frå bortekampane med politieskorte av bilar, motorsyklar og helikopter

Supporteroppfordring om god oppførsel

– Kampane mellom "The Bluebirds" og "The Swans"er alltid ein kamp om å vere best i Wales, og å gjere opp dette på øvste nivå gjer rivaliseringa endå meir intens. Det er ikkje til å legge skjul på at rivaliseringa nokre gonger har gått over streken, seier Tim Hartley, leiaren for Cardiff-supporterane.

Dei to supporterklubbane har gått saman i ein appell til sine likesinna om å halde seg i skinnet og vise kvarandre respekt.

– Dersom vi konsentrerer oss om å lage god stemning på tribunane og støtte laga våre alt vi kan, vil dette bli eit utstillingsvindauge for begge byane og for Wales, seier han.

Hartley får støtte av sin Swansea-kollega Phil Sumbler.

– Det vil bli ein kjenslelada kamp med høgt støynivå, og ein sjanse til å vise kven som er best i Wales, seier Sumbler til Daily Mirror .

Bøygde av for tv-selskapa

Fucking Cardiff

Dette blir neppe tillate i Cardiff søndag

Foto: Paul Gilham / Getty Images

Kampen er definert som høgrisiko, og derfor er det ekstra store politistyrkar som er kalla ut. Politiet har vanlegvis kravd at desse derby-kampane skal spelast tidleg på dag, men denne gongen har dei bøygd av for tv-selskapa sine krav. Kampen har avspark søndag kl 16 lokal tid (17 norsk tid).

- Denne gongen vil vi at kampen skal gå inn i minnebøkene av dei rette grunnane, seier Cardiffs supportersjef Hartley.

Det har slett ikkje alltid vore tilfelle. 1980-talet er rekna for det mørke tiåret for fotballen på dei britiske øyane, med storstila publikumsbråk både på og utanfor tribunane. Og møta mellom Cardiff og Swansea var blant verstingane.

Bortefans nekta i fire år

Hatet mellom supporterane førte til bråk både før, under og etter kampane. Tilhengjargrupper møttest i masseslagsmål, og på tribunane reiv dei opp sete og stod for store øydeleggingar.

Så ille var det at i fire år på byrjinga av 90-talet fekk ikkje bortefansen spele inn på stadion. Så omfattande utestengingar har det aldri vore elles i britisk fotball.

– Eg hugsar ein kamp tidleg på 90-talet, på gamle Ninian Park. Swansea-tilhengarane reiv opp sete og kasta dei mot Cardiff-fansen. Det vart svært stygt, og kampen vart stoppa. Deira fans sprang inn på bana og storma mot oss på vår side, seier Tim Hatley, Cardiffs supportersjef.

Då jubla dei for rivalen

Cardiff 1927

Her var det unison jubel: Då Cardiff slo Arsenal i cupfinalen i 1927, jubla også Swansea. Då var det Wales som var i fokus

Foto: Topical Press Agency / Getty Images

Men det har ikkje alltid vore slik. Så langt tilbake som i 1927 vann Cardiff FA-cupen med 1–0 over Arsenal i finalen. Då vart dei varmt gratulerte også av Swansea-fansen, som feira det som ein walisisk triumf. Og i mange år var Cardiffs største rival Bristol City, som held til meir eller mindre rett over elva – men altså i England.

Vince Alm, også ein Cardiff-supporter, daterer dagens rivalisering tilbake til 1. januar 1980. Då hadde ikkje klubbane møtt kvarandre på 15 år. Men denne nyttårsdagen møttest dei.

– Swansea vann kampen på si dåverande heimebane Vetch Field med 2–1. Sigersmålet i siste minutt vart scora av David Giles, som var fødd og oppvaksen i Cardiff.

Det var krise i gruveindustrien, og dermed stor arbeidsløyse og politisk uro i Wales på denne tida. Og Giles' scoring var gneisten som utløyste rivaliseringa som opptil den dag i dag har gjort kampane mellom Cardiff og Swansea til ein av dei mest høgrisiko-prega kampane i britisk fotball.

Jaga Cardiff-fansen på sjøen

I 1988 møttest grupper av fans på stranda i Swansea. Cardiff-supporterane vart pressa heilt ut i sjøen der fleire av dei måtte symje til tryggleik.

I alle år etterpå har Swansea-supporterane gjort det til sitt varemerke å ta symjetak under derbykampane, for provosere motstandaren.

Og Swansea-spelar Angel Rangel seier til nbcsports.com at fleire av spelarane i klubben gjer det same når dei skal juble for scoring.

I 1991 gjorde Cardiff-fansen store øydeleggingar i sentrum av Swansea i samband med ein derbykamp, og to år etterpå tok Swansea-fansen hemn i sentrum av Cardiff og på stadion under ein kveldskamp.

Moke Dean

Mike Dean får behandling etter å ha blitt treft av ein mynt frå tribunen under derbykampen i Championship i 2009. Søndag skal han dømme Cardiff og Swansea på nytt

Foto: Stu Forster / Getty Images
Dagens dommar skadd av mynt

Dommar er Mike Dean. Han har dømt Wales-derbyet før. I april 2009 dømde han laga i Championship-kampen i Cardiff. To minutt før pause vart han treft av ein mynt som var kasta frå tribunen. Blødande måtte han få behandling før kampen kunne halde fram.

Politiet fann raskt myntkastaren, som fekk livstidsutestenging frå Cardiffs bane.

Derfor fryktar politiet ein ny travel dag søndag. Det er to og eit halvt år sidan rivalane møttest i ligasamaheng sist, og mykje gammalt hat kan ha bygt seg opp.

"The Bubble"

Derfor krev politiet at transporten skal skje etter prinsippet som dei kallar "The Bubble":

Ingen får lov å reise frå Swansea til Cardiff med vanleg kollektivtransport denne søndagen. Dei må enten køyre bil eller følgje ein av dei spesielle bussane som er oppsette. Når sistemann er komen om bord i bussen, blir den låst. Så køyrer den til Cardiff City Stadium med politieskorte av bilar motorsyklar og helikopter der dei blir guida inn stadionportane.

Same prosedyre blir nytta når dei skal tilbake etter kampen. Vel å merke ein time etter kampen, etter at den siste Cardiff-supporteren er ute av stadion-området.

– Utan ein så sikker metode vil helvete bryte laust. Eg vil heller ta ein slik buss inn til kampen klokka 9 om morgonen enn å risikere å møte fiendtlege fans på veg til stadion, seier Hartley.

For ordens skuld: "The Bubble" er ikkje nokon taktikk berre politiet i Cardiff og Swansea brukar. – Vi har blitt "bubbla" både til Leeds, Wolverhampton og Bristol, seier Hartley.

– Alle merkar atmosfæren

John Hartson

John Hartson er glødande Swansea-supporter – men han har aldri spela for klubben. Derimot har han mange lokalderby for Celtic mot Rangers. – Då er det mannen på puben du spelar for, seier Hartson

Foto: Christopher Lee / Getty Images

Kva så med spelarane ute på bana? Dei færraste av dei er "local lads".

- Det betyr svært lite. Dei merkar atmosfæren i slike kampar, dei veit kva det vil seie for fansen å vinne akkurat derbykampane mot rivalen, og dei veit ikkje minst skilnaden på ein kveld på byen etter siger eller tap, seier John Hartson, tidlegare spelar og no kommentator i BBC .

– Eg skulle gjerne ha spela denne kampen, seier walisaren Hartson.

Han er glødande Swansea-tilhengar og han har familie i Cardiff. Han har aldri spela for nokon av klubbane, men han har lang røynsle frå andre lokalderby.

– Eg merka motviljen dei gongane eg spela i Cardiff. Og eg kunne aldri tenkt meg å spele for den klubben, seier John Hartson.

– Spelar for folket på puben

22 gonger spela han for Celtic mot Rangers i "Old Firm" i Skottland.

– Då spelar vi ikkje for oss eller tabellsituasjonen. Då spelar vi for dei der ute på byggeplassane, dei på pubane, og dei som jobbar side om side med tilhengarar av "dei andre". Ein siger kan dei leve på i vekevis, og det veit alle der ute på bana, uansett kvar vi kjem frå, seier Hartson.

Han har også erfaringar frå Arsenal – Tottenham, Norwich – Ipswich og Wales – England.

– I Celtic var det ikkje mange spelarar frå Glasgow. Men du måtte vere ein tosk for å ikkje forstå kva lokaloppgjera mot Rangers dreia seg om. Slik er det i Wales også, seier John Hartson.

Fotballnyheter

Videoklipp

Se alle målene her.
Se alle målene her.
Se alle målene fra kampen mellom Manchester United og Basel.