NRK Meny
Normal

Fortvilar over landets høgaste straumprisar

FØRDE (NRK): Sogn og Fjordane er landets nest største kraftprodusent. Likevel er straumen dyrast. – Urimeleg og djupt urettferdig, meiner kundane og kraftselskapa.

DYRT: Jorunn Eide Kirketeig viser fram straumrekningane sine. Der utgjer nettleiga ein dobbelt så stor kostnad som sjølve straumforbruket.

– Det burde jo vera slik at dei som har stor tilgang på straum betaler mindre, men her vert det jo gjort heilt motsett. Det er ei urimeleg avgift, seier Jorunn Eide Kirketeig.

For berre Hordaland har høgare kraftproduksjon enn Sogn og Fjordane, men det syner ikkje att på straumrekninga. Nettleigeprisane er nesten 40 prosent høgare enn landsgjennomsnittet (sjå landsoversikt lengre nede i saka).

Forskjellen for ein bustad som bruker 20.000 kilowatt i året er på 12.000 kroner på billigaste og dyraste nettleige. Totalprisen vert avgjort av kor ein bur og kven som eig kraftnettet i området.

Frustrerte kraftselskap

I Sogn og Fjordane vert det produsert straum nok til å forsyne 700.000 einebustadar eller halvannan million menneske. Mesteparten vert sendt austover eller eksportert, og for å finansiere kraftlinjer som er kraftige nok må kundane betale.

Asgeir Aase, Sogn og Fjordane Energi

VIL HA PENGAR: Asgeir Aase i Sogn og Fjordane energi håper regjeringa kjem på bana med ei ordning som gjer at dei kan tilby like prisar på nettleige over heile landet.

Foto: Ole-Andrè Rekkedal / NRK

– Det er urettferdig. Vi forsyner store deler av landet med vår straum, men det er kundane her som må betale for utbetringa av kraftnettet, trass i at dei ikkje spør etter det, seier Asgeir Aase, nettsjef i Sogn og Fjordane Energi.

Ei av hovudårsakene til at nettleiga er høgare i kraftfylket Sogn og Fjordane er dei store avstandane og terrenget.

– Det er fire gongar så mange meter nett per kunde her som i dei sentrale austlandsområda, seier Aase.

Men at det kostar meir burde ikkje vera tilfellet, meiner leiar i Sogn og Fjordane Energiforening, Arild Horsevik.

Arild Horsevik

OPPGITT: Arild Horsevik er leiar i Sogn og Fjordane Energiforening og forstår godt kundane sin frustrasjon over auka nettleigeprisar.

Foto: Kjell Arvid Stølen / NRK

– Kraftnettet er ein del av infrastrukturen i Norge, på same måte som vegane. Vegavgifta er lik uansett kor ein bur og slik burde det vore for nettleige også, seier Horsevik.

– Vi har stor produksjon av straum og må bygge ut sentralnettet for å transportere det vidare til andre. For det vert vi straffa i alle baugar og kantar, og det er blodig urettferdig, legg han til.

– Rekningane er uforståelege

Nettleiga utgjer ein dobbelt så stor kostnad som straumforbruket på rekninga. Årsaka til det er at nettleiga ikkje er ein fastpris, men er utrekna i øre per kilowatt.

– Eg har ikkje klart å lese det ut frå rekninga eg har fått, at nettleiga vert påverka av forbruket. Det burde selskapa kommunisert tydlegare, seier Jorunn Eide Kirketeig.

Torfinn Jonassen, seksjonssjef ETN

Seksjonssjef i NVE, Torfinn Jonassen.

Foto: Stig Storheil / NVE

Prisen på nettleiga vert sett av kraftselskapa sjølve, men dei vert regulert av Noregs vassdrags- og energidirektorat (NVE).

– Nettleiga dekker lokale kostnadar og må stå i stil med kraftselskapa sine utgifter. Å få ein standard pris for heile landet er eit politisk spørsmål, seier seksjonssjef i NVE, Torfinn Jonassen.

– Det er i år løyvd ti milloner kroner over statsbudsjettet til utjamningskostnadar, seier statssekretær Olje- og energidepartementet, Kjell-Børge Freiberg.

Aksjonistar i rettsal, aksjonistar lenkar seg fast på Engebøfjellet
Teaterfestivalen i Fjaler  
Frida Melvær møtte innbygarane dagen derpå