Hopp til innhold

Politiet får ikkje tilgang til Matapours sjukehistorie: – Gjer arbeidet vanskelegare

Zaniar Matapour ynskjer ikkje å oppheva helsevesenet si teieplikt. Det skapar utfordringar for politiet, som ikkje har høve til å hente ut sjukehistoria sjølv.

Zaniar Matapour - bildet er hentet fra et overvåkningskamera på en restaurant i oslo. Matapour har på seg blå tskjorte og en sort lue. Han har grånende skjegg. Rundt ham er trebord og mørke skinnstoler. Han ser til høyre ut av bildet.

Zaniar Matapour har vore tydeleg på at han ikkje ynskjer å samarbeide med politiet under etterforskinga.

Foto: Politiet

Zaniar Matapour er sikta for drap, drapsforsøk og terror etter masseskytinga i Oslo.

Han ynskjer ikkje å bli avhøyrt av politiet. Han vil ikkje snakke med dei sakkyndige som skal vurdere den psykiske helsa hans, og han har ikkje oppheva helsevesenet si teieplikt.

Det inneber at politiet ikkje får tilgang på sjukehistorikken hans.

 Christian Hatlo i Oslo-politiet fotografert under en pressekonferanse. Han står foran en blå bakgrunn, har på seg sin blå politiuniform, og er fotografert nært. Han har mørkt blondt hår, gredd til siden. Han er midt i en setning og snakker til noen som står til høyre bak kameraet. Foran til venstre skimtes et hode med blondt hår.

Politiadvokat i Oslo politidistrikt, Christian Hatlo, skulle ynskje dei hadde breiare tilgang i saker som dette.

Foto: Geir Olsen / NTB

Det er for strengt, meiner Christian Hatlo, politiadvokat i Oslo politidistrikt.

– Det er ingen tvil om at dette gjer vårt arbeid vanskelegare. Me får jo ikkje informasjonen. Eg skulle gjerne sett at me hadde større tilgang i denne type saker, seier Hatlo til NRK.

Han meiner ein burde vurdere om politiet skal få tilgang til sjukehistoria i så alvorlege saker.

Viktig historikk

Ein av hypotesane politiet jobbar ut frå, er at Matapour er psykisk sjuk og ikkje strafferettsleg tilrekneleg.

Å gå vidare på det sporet kan bli vanskeleg, dersom sikta ikkje opphevar tausheitsplikta.

– Eg forstår at dette er sensitiv informasjon. Dei aller, aller fleste skal vite at dei trygt kan prate med helsevesenet. Men når det gjeld drap og terror – kanskje ein burde hatt tilgang? spør Hatlo.

Advokat Bernt Heiberg under rettssaken mot Laila Bertheussen. Han har på seg slips, hvit skjorte og lang, sort advokat-kjole. Han har mellomblondt hår, har hendene i kors over en stolrygg, og ser mot venstre. Bak ham er det hvite vegger.

Ein av forsvararane for Matapour, Bernt Heiberg.

Foto: Ole Berg-Rusten / NTB

Forsvarar for Matapour, advokat Bernt Heiberg, seier det ligg føre offentlege dokument kor det kjem fram at det har blitt uttrykt bekymring for Matapour si psykiske helse.

Advokat Christian Elden er også forsvarar for sikta. Ifylgje han har det før vore snakk om ein schizofrenidiagnose.

Psykiater Randi Rosenqvist forklarar til NRK kvifor det er viktig for politiet å få innsyn i tidlegare helsehistorikk.

– Det er viktig å sjå korleis andre fagfolk har beskrive psyken til sikta før, samt kva for symptom han har hatt. Ein treng historia for å forstå i kva grad han har ei alvorleg psykisk liding, seier Rosenqvist.

Psykolog Randi Rosenqvist sitter i en provisorisk rettssal i forbindelse med at ABB begjærte seg prøveløslatt i 2018. Rosenqvist har hvitt, krøllete hår, briller og en blågrønn dressjakke. Hun sitter med hendene i kryss, hvilende oppå et skrivebord. Bak henne sitter det to personer med munnbind på hvert sitt bord. Veggen bak henne er mosegrønn. Hun ser rett inn i kameraet.

Psykiater Randi Rosenqvist under rettssaka då Anders Behring Breivik krevde seg prøvelauslaten i 2022.

Foto: Ole Berg-Rusten / NTB

Samstundes påpeiker ho at reglane er til for å beskytte pasientane.

Sakkyndige kan få innsikt

Samstundes, sjølv om politiet ikkje kan få tilgang, er det høve for dei sakkyndige å hente ut informasjon frå helsevesenet.

Rosenqvist seier at dei sakkyndige kan søke om å få innsyn i sjukehistoria.

– Om ein person er sikta for noko som har ei strafferamme på meir enn seks år, kan rettspsykiatriske sakkyndige få innhenta helseopplysingar, forklarar ho.

Bilde av en mann i blå skjorte som holder en langstilket, hvit rose foran havet av blomster og pride-flagg utenfor London Pub i oslo.

Ein mann legg ned ei kvit rose utanfor London Pub i Oslo.

Foto: Javad Parsa / NTB

Men berre om dei sjølv tar kontakt med institusjonen eller sjukehuset kor personen har vore innlagt. Ei oversikt over kor personar tidlegare har fått behandling finst ikkje.

Dei sakkyndige må difor sjølv finne ut av kor ein person har fått behandling.

– Ein må leite etter informasjon, ja, men om sikta har budd heile livet i Oslo, så leiter ein jo ikkje i Tromsø. Det er lite sannsynleg at han har fått behandling på andre adresser enn dei som samsvarar med der han har budd, seier Rosenqvist.

Dette er dei sakkyndige

Dei sakkyndige som skal vurdere den psykiske helsetilstanden for Zaniar Matapour, er også oppnemnd.

Overlege og spesialist i psykiatri Synne Sørheim, Knut-Petter Sætre Langlo og Pål Grøndahl skal finne ut av om Matapour er strafferettsleg tilrekneleg eller ikkje.

Rettspsykolog Pål Grøndahl fotografert i et rettslokale. Han står til høyre i bildet, har briller med sort innramming, mørk skjorte og dressjakke. Han ser til venstre. Til venstre ser vi lyse trestoler med rødt skinntrekk. Over stolene, på en lys, lys vegg, henger det norske riksvåpenet.

Rettspsykiater Pål Grøndahl.

Foto: Terje Pedersen / NTB scanpix

Sakkyndig Pål Grøndahl er ein av dei mest kjende rettspsykologane i Noreg. Han er også sjølv opent homofil.

Synne Sørheim var ei av dei to opphavleg oppnemnde sakkyndige under rettssaka mot Anders Behring Breivik.

Lyspunkt

AKTUELT NÅ