Desse grønsakene er dei sunnaste

Alle veit at grønsaker er sunt. Men her er dei fem grønsakene nokre av våre fremste ernæringsekspertar meiner er dei aller sunnaste.

Grønnsaker

Tomaten har lang tradisjon på norske matbord og er viktig for å førebygge prostatakreft.

Foto: Stein Roar Leite / NRK

Kvart år puttar Ola Nordmann i seg omkring 80 kilo grønsaker, syner tal frå Helsedirektoratet. Men sjølv om vi blir stadig flinkare til å fylle opp middagstallerken med grønt, så er det berre ein av fem som får i seg så mykje som helsestyremaktene tilrår.

– Hovudgrunnen til å ete grønsaker er at det er veldig førebyggande mot sjukdom, seier Henriette Øien, avdelingsdirektør i Helsedirektoratet.

Grønsaker er førebyggande mot sjukdom, spesielt sjukdommar som kreft, hjarte- og karsjukdommar og diabetes. I tillegg inneheld dei vitamin og fiber. Men kva for grønsaker er dei aller sunnaste?

Det har NRK Forbrukerinspektørene utfordra nokre av våre aller fremste spesialistar innan ernæring til å svare på.

Her er dei fem grønsaker som dei er samde om at utmerker seg.

I tillegg får du fleire gode tips på Forbrukerinspektørane si siste super-sending i kveld. Sjå han i NRK TV.

Kål

Grønnkål i kasse

Grønkål har høgt innhald av antioksidantar.

Foto: Anette Skafjeld / NRK

Kål er noko av det sunnaste vi kan ete, og kvar og ein av dei har ulike eigenskapar.

– Grønkål peiker seg kanskje ut som den aller sunnaste kålen. Den er mest næringstett og har høgast innhald av vitamin og mineral, seier ernæringsfysiolog Lise Von Krogh.

Det er fleire kåltypar i kålfamilien som utmerker seg som ekstra sunne.

– Grønkål er den grønsaka med høgst innhald av antioksidantar. Kålrot er den som har rikast innhald av c-vitamin, fortel Wold.

I tillegg trekker ekspertane fram kåltypane brokkoli og blomkål.

– Kål er det forska veldig mykje på, og vi veit at den kan forsvare kroppen mot ulike krefttypar. Det seier Anne-Berit Wold ved Norges miljø- og biovitskaplege universitet.

– Mest effekt av kålen har du om du et han som wok, rå, dampa eller lettkokt. Litt mindre utbyte har du nok av den i fårikål som har kokt i mange timar, understrekar ernæringsbiolog Lise von Krogh.

OPPSKRIFT: Melkesyregjæret kålrot

Lauk

Spirende hvitløk

Kvitlauk peikar seg ut som den sunnaste løken på grunn av den høge konsentrasjonen av helsebringande plantestoffar.

Foto: Colourbox

Lauken kan få oss til å grine, men det er det nok verdt. Denne grønsaka har nemleg gode førebyggande eigenskapar mot kreft i magesekken. Spesielt gjeld dette kvitlauk. I tillegg syner undersøkingar at regelmessig inntak kan vere førebyggande for kreft i tjukk- og endetarm.

– Kvitlauk peikar seg ut som den sunnaste lauken på grunn av den høge konsentrasjonen av helsebringande plantestoffar, seier Von Krogh.

– Mitt råd er at folk også må ete det grøne på lauken, slik som på purre og vårløk. Det grøne er nemleg ei god kjelde til fiber, vitamin C og K og folat samt mineralet kalium, legger ho til.

Grøn salat

Salat

Grønn salat er rik på vitamin, mineraler, plantestoff og antioksidantar.

Foto: Aina Indreiten / NRK

Her kan man fråtse i alt ifrå vanlege salatar til spinat, og fordelane er mange. Grøn salat er ei kjelde til vitamin K, C, folat og mineralet kalium, samt sunne plantestoff og antioksidantar.

– Nye studiar syner at den er nyttig i kampen mot mellom anna hjarte- og karsjukdommar og så er det jo også veldig kalorifattig mat, påpeikar von Krogh.

Gulrot

Gulrøtter

Gulrota veldige rike på betakaroten som er ein viktig antioksidant

Foto: Frank May, P3472 Frank May / NTB scanpix

– Den store fordelen til gulrota er at det er noko nesten alle kan like, og det er ei super grønsak for den er sunn både rå, kokt eller steikt, fortel Von Krogh.

Ho peiker i tillegg på at oransje grønsaker er veldig rike på betakaroten som ein viktig antioksidant. I tillegg er den rik på kostfiber og ei kjelde til kalium og vitamin A.

Tomat

Tomater klase

Tomaten er ekstra sunn for menn, då den har gode eigenskapar mot prostatakreft.

Foto: liz west (CC BY 2.0)

Tomaten er eigentleg definert som eit bær, men er med i denne oversikta då den ofte blir behandla som ein grønsak og ofte er plassert saman med dei andre grønsakene i butikken. Spesielt viktig er tomaten for menn, då den kan førebyggje prostatakreft.

– Stoffet lykopen som gir den flotte raudfargen er viktig, og studiar viser at du kan få nytte av dette også gjennom å ete ketchup, fortel Wold.

TV og radio

Vi fyrer med ved. Men hva slags ved skal man fyre med - og hva bør man absolutt ikke slenge i peisen? Vi tester ved og gir tips og råd om vedovner, gamle som nye. Og så ser vi på fiffige ved-dingser.
Kunne du tenkt deg å sove i same seng som kong Olav? I sesongpremieren på Solgt tar programleiar Frode Søreide med seg to lag med meklarar frå Austlandet til Narvik. Her skal dei tippe pris på tre eigedomar. Kven tippar nærast? Ei av utfordringane er eit gamalt og ærverdig pensjonat, som mellom annan Kong Olav har gjesta ved fleire høve. Sesong 5 (1:6)
Helene sjekker inn - på asylmottak. Norsk dokumentar.
I fem døgn bor programleder Helene Sandvig sammen med asylsøkere på Dikemark Asylmottak. Det blir et tøft møte med en helt annen virkelighet.