NRK Meny
Normal

Kommunar gjer seg til gjeldsslavar – tar opp store lån

Kommunane i Sogn og Fjordane hadde i fjor ei gjeld på 8,8 milliardar kroner. No tar dei opp meir lån.

Penger

KOMMUNAR I GJELD: Kommunane i Sogn og Fjordane blir større og større gjeldsslavar.

Foto: Aas, Erlend / NTB scanpix

– Det er klart ein kan miste nattesøvnen av mindre, seier rådmann i Eid, Åslaug Krogsæter. Eid kommune ser lånegjelda vekse år for år framover. I år er gjelda på 617 millionar kroner, og fram til 2019 ventar ho at gjelda vil auke til 740 millionar kroner.

– Vi har svært mykje i lån.

Kostar å vere i gjeld

Trass i at renta er svært låg, kostar det framleis å ha lån.

– Viss vi ikkje får andre inntekter frå Staten så må vi ta ned drifta, for vi får ikkje dette til å gå i hop. Og det er vi gang med.

Åslaug Krogsæter

NÅDD LÅNETOPPEN: Åslaug Krogsæter i Eid seier vedtaka kommunen har gjort må vere grensa for kor mykje kommunen kan låne.

Foto: Arne Stubhaug / NRK

Men for kommunen kostar det å ta ned drifta.

– Det smerter veldig for vi er det som vert definert som ein svært effektiv kommune. Vi vart kåra til den 13. mest effektive kommunen i landet og det betyr at vi får svært mykje ut av kvar krone. Det betyr at vi har ikkje så veldig mykje meir å gå på.

– Kva tid er toppen nådd for Eid sin del når det gjeld lån?

– Eg ville jo sagt at dei vedtaka som er gjort bør vere toppen. Det er ikkje mykje meir vi bør satse på dei nærmaste åra i alle fall, seier Krogsæter.

Mange i same båt

Men ho er ikkje åleine om å skulle trylle med lite pengar. I fleire andre kommunar tel ein også på kronene.

– Det blir ei kraftig auke i lånegjelda, seier AP-ordførar Kristin Maurstad i Vågsøy kommune.

Ordførar Kristin Maurstad

AUKAR LÅNEGJELDA: Ordførar Kristin Maurstad i Vågsøy må auke lånegjelda i kommunen for å få bygt ny ungdomsskule.

Foto: Asgeir Heimdal Reksnes / NRK

I åra etter 2010 har kommunane i fylket auka gjelda med 1,5 milliardar kroner- til samla 8,8 milliardar ifølgje fylkesmannen.

– Vi har nokre prosjekt som vi har skubba på og som vi må ta no, blant anna investering i ny ungdomsskulen som vi få stor innverknad på den samla lånegjelda til Vågsøy kommune.

Ho er ikkje i tvil om at investeringa vil påverke handlekrafta til kommunen dei kommande åra.

– Det blir trongt. Absolutt. Vi blir tvinga til å bruke av fond, og ideelt sett skulle vi sett av til fond.

Må ta ned drifta

Vågsøy kommune vil auke lånegjelda frå 400 millionar i år til over 700 millionar i 2019.

– Vi har hatt nokre år no med store utbyggingsprosjekt og neste år har vi eit barnehageprosjekt i Bygstad som vi skal prøve å realisere. Og det er jo ei kostbar sak som vi må finansiere med låneopptak, seier rådmann Helge Følid i robek-kommunen Gaular.

Kommunen aukar lånegjelda, for å kunne investere kommande år.

– Nei, driftsbudsjettet vårt er blitt veldig stramt. Det er ikkje mogeleg å få inn nokon av desse investeringstiltaka på drifta, etter mi vurdering. Så vi er heilt avhengige av å låne til investeringstiltak, seier Følid.

Den nye regjeringa vurderer å kvitte seg med odelslova. Det kjem ikkje på tale, svarer bøndene.
Statens helsetilsyn har avdekka at fire av fem norske kommunar som blei sjekka bryt lova og gir eit for dårleg tilbod til utviklingshemma.
Første i Norge som har vektløfting som valgfag.