Kronikk

Mykje meir enn eit veketal

Sorga etter å ha mista eit barn er så sterk at den kan ta år frå livet. Kvar er nestekjærleiken for oss?

Hanna Huglen Revheim

Vi er foreldra som mista eit friskt barn, og vi er foreldra som mista eit sjukt barn. Vi er foreldra som må bere den tyngste børa, skriv kronikkforfattaren.

Foto: Privat

Så hamrar det igjen frå hovslaga til dei moralske ryttarane. Dei som travar gjennom kommentarfelt og samtalar, drivne fram av rett og gale – og av synsing om andre sine liv.

På nett ser eg ein politikar som delar bilete av sin 22 veker gravide mage. At babyen alt då hadde fått eit namn, blir brukt som eit argument mot ei meir liberal abortlov.

Sjølv er eg mor til to døtrer. Ei som lever og ei som er død.

Tilsynelatande utan dei lengste refleksjonane over privilegiet det er å få bere fram eit friskt barn i ein frisk kropp. Eg les også om ei anna mor som er blitt kalla barnemordar etter å ha vore open om ein seinabort og om sorga som følgjer.

Og eg undrar meg over kor mange møter det eigentleg har vore mellom desse to gruppene – dei heldige og dei uheldige.

No sparkar abortdebatten nedover.

Sjølv er eg mor til to døtrer. Ei som lever og ei som er død. Vi mista Helena nokre dagar etter fødselen, og gjennom sorgarbeidet er vi blitt ein del av eit slags sørgjeleg fellesskap med andre etterlevande foreldre.

Eg har framleis til gode å høyre om nokon som tok lett på eit slikt tap.

I starten var det overveldande å få innblikk i kor mange vi er, kor vanleg det er å miste eit barn. Og kor ulike liv vi lev, sjølv om vi alle har tapt det aller kjæraste.

Vi er foreldra som mista eit friskt barn, og vi er foreldra som mista eit sjukt barn.

Vi er dei som mista i magen, og vi er dei som mista i fødsel. Vi er dei som mista halvvegs i svangerskapet, og vi er dei som mista lenge etter termin. Vi er dei som valde å behalde, og vi er dei som måtte ta eit umogleg val.

Vi er også dei som møtte i nemnd – men som ikkje fekk velje sjølv.

Eg skriv ikkje dette for at nokon skal synast synd på meg, eller for å få bekrefta at det eg og mannen min har opplevd er trist. For det veit eg at det er.

No sparkar abortdebatten nedover.

Eg skriv dette fordi det er – etter mi meining – ein systemfeil i velferdsstaten. For det finnast ikkje eit pakkeløp for oss. Kanskje fordi barnetap ikkje er ein diagnose?

Forsking har vist at sorga etter å ha mista eit barn er så sterk at den bokstaveleg talt kan ta år frå livet. Likevel kvalifiserer du ikkje automatisk til psykologhjelp i det offentlege, berre fordi du til dømes har opplevd at babyen din døde på brystet ditt.

Ta meg og mannen min som eksempel. Ein av oss hadde privat helseforsikring via jobben, og berre ein av oss fekk psykologhjelp.

Når sikkerheitsnettet ikkje er like trygt for alle, er ikkje det oppskrifta på eit framtidig forskjellssamfunn?

Eg les også om ei anna mor som er blitt kalla barnemordar.

Ein del av meg tenkjer at dette kan eg ikkje skrive, og i alle fall ikkje dele. For dette er så personleg og anekdotisk. Men kanskje er det nettopp også derfor viktig å heve stemma. For dette er personleg.

Dette er liv, dette er død og dette er enkeltskjebner. Uansett korleis ein snur og vender på det, så er det denne foreldregruppa som må bere den tyngste børa.

Eg har ikkje tal på kor mange historier som er delt med meg i åra som er gått etter at Helena døde, men eg har framleis til gode å høyre om nokon som tok lett på eit slikt tap.

Derfor skulle eg ønskje meg at vi som samfunn snakka meir om korleis vi kan hjelpe dei familiane som blir råka, og mindre om moralisme. Til dømes:

  • Kvifor får framleis ikkje alle kvinner tidleg i graviditeten tilgang til relevant helseinformasjon – til dømes NIPT-testen som kan vise om fosteret har alvorlege avvik? Og kor mange seinabortar kunne vore unngått om alle kvinner fekk tilgang til denne informasjonen?
  • Og når døden først kjem, kvifor er det sånn at etterlevande foreldre ikkje automatisk får den same hjelpa?
  • Ifølgje Landsforeninga Uventa Barnedød dør det kvart år rundt 400 barn under 4 år i Noreg, i eller utanfor magen. I tillegg kjem seinabortane.
    Tilbake står minst 800 foreldre. Kan det ligge god samfunnsøkonomi i å tilby alle desse foreldra psykisk helsehjelp, slik at dei som ønskjer det slepp til tidleg framfor seint?
  • Sorg kan også skape fysiske plagar. Er det godt nok å lindre desse, utan å vurdere og behandle sorga som ein del av sjukdomsbiletet?
  • Kan det vere ein ide å innføre sorgpermisjon for foreldre som mister barnet sitt, lik den som nyleg blei vedteke i Danmark?
  • Som enkeltmenneske - synast vi det er greitt å lytte til ein kollega, nabo eller ven snakke om sorg og sakn, eller blir det for ubehageleg?

Vi kan godt diskutere veke 12, veke 18 eller veke 22. Eller veke 40, for den saks skuld.

Men vi må ikkje gløyme at for dei det gjeld, for foreldra som må gjennom ein seinabort, dødfødsel eller anna tragedie, så skal livet halde fram etterpå. For dei aller fleste i mange tiår.

Og då kan ikkje samtalen stoppe ved grensa for sjølvbestemt abort.