Tynnare ozonlag gjer solstrålane ekstra farlege denne veka

Ein lys flekk over Noreg viser kvifor det er ekstra viktig å beskytte seg mot sola framover.

Slik er ozonlaget over den nordlege halvkula no i juni 2020. Illustrasjon frå NASA si ozonovervaking.

NASA-KART: Dei svake lyseblå felta over Noreg heilt til høgre i kartet syner korleis ozonlaget ser ut no.

Foto: Ozonewatch NASA

UV-strålinga er nemleg ekstra kraftig no.

Årsaka er at ozonlaget i stratosfæren er litt tynnare no enn til vanleg. Dermed slepp meir solstråling igjennom til atmosfæren.

– Er du ute i fleire timar utan å beskytte deg, så blir det ein ganske kraftig forbrenning i huda. Det må vi unngå, for det kan føre til hudkreft, seier Lill Tove Nilsen, fagdirektør i Direktoratet for strålevern og atomtryggleik (DSA).

Sankthans og høgt til fjells

No rundt Sankthans står sola høgast på himmelen og gir frå seg store mengder UV-strålar.

Sjølv om det er ekstra mykje UV-stråling denne veka, så er dette ei åtvaring som gjeld heile sommaren.

Ikkje minst om du har tenkt deg til fjells når sola steiker – der er strålinga enda sterkare.

– Det kan få alvorlege konsekvensar. Det er over 300 som døyr kvart år av føflekkreft. Det er også andre typar hudkreft som må behandlast.

Solkrem

VIKTIG: Bruk solkrem, gjerne dobbelt opp, for å beskytte deg mot den sterke UV-strålinga.

Foto: Anette Torjusen / NRK

Stråling på høgt nivå

Torsdag blei det målt UV-stråling på faregrad seks, noko som er svært høgt til å vere i låglandet i Noreg.

Knallvêret held fram i Sør-Noreg også dei komande dagane. Temperaturane vil passere godt over 30 grader mange stader.

I Storbritannia har meteorologane gått så langt at dei åtvarar folk om å vere ute midt på dagen denne veka.

Der ligg farenivået på grad åtte midt på dagen no. Prognosane spår at UV-strålinga kan nå eit sjeldan høgt nivå, skriv avisa Evening Standard.

UV-stråling blir målt på ein indeks frå 1 til 11 +, der ein er svakast.

Fire gode smøreråd

Ho har gode tips til dei som vil føle seg trygge i det vakre solskinet:

  • Bruk rikeleg med solkrem med høg faktor.
  • Smør først inn ein gang, la det tørke inn, så smør du på ein gang til. Det har vist seg å vere veldig effektivt.
  • Ta på deg ei skjorte, solbriller og noko på hovudet.
  • Dekk til huda der du er mest utsett for stråling.

– Mange tenker nok at sola ikkje er så sterk i Noreg som om du drar til land lenger sør. Den er svakare i Noreg, men sola er meir enn sterk nok her til at vi blir brent.

UV-indeks for Bergen 25. juni 2020

STRÅL-ANDE VÊR: Slik er UV-strålinga i Bergen torsdag 25. juni.

Foto: DSA.no

Eige UV-varsel

Lill Tove Nilsen i DSA slår fast at du kan utvikle hudkreft lenge etter at du blei solbrent.

– For kvar gong du får ein solskade, så blir det lagra i huda, og til slutt kan det føre til utvikling av hudkreft.

Meteorologisk institutt har saman med DSA no utvikla eit eige UV-varsel på Yr-appen, der du får informasjon om solstrålinga i sanntid og utover dagen.

– Sjølv om det er overskya når du sjekkar varselet, så er det viktig at å hugse at skyene fort sprekker opp og slepper den sterke sola til, seier Nilsen.

UV-varsel på Yr-appen

TYDELEG VARSEL: På Yr-appen får du no direkte oppdatering på korleis UV-strålinga er der du er.

Foto: Yr.no