Rekordmange flyttar under pandemien - forskarane usikre på kvifor

Midt under pandemien flytta småbarnsfamilien til bygda for å få eit friare liv. Forskarane er overraska over kor mange som bryt opp i utrygge tider.

Charlotte Hestenes Evensen, Håvard Austevoll og Kaja Margrethe Evensen Austevoll

MINDRETAL: Paret tilhøyrer den mindre gruppa som flyttar til bygda for å få ha ein annan livsstil.

Foto: Anne Skifjeld / NRK

I eit kvitmåla hus har den vesle familien funne sin draumestad.

Både Charlotte Hestenes Evensen og sambuaren Håvard Austevoll kjem frå Bergen. No er bygda Stårheim litt lenger nord på Vestlandet adressa deira.

Og sjølv om det ikkje var koronaen åleine som avgjorde valet, vart det mykje lettare.

– Alt var stengd i byen uansett, då var det lettare å vere her ute. Her er ting meir fritt, seier Charlotte.

Charlotte Hestenes Evensen, Håvard Austevoll og Kaja Margrethe Evensen Austevoll

TRIVST: Paret stortrivst på bygda, og har ingen planar om å flytte tilbake til Bergen.

Foto: Anne Skifjeld / NRK

Meir flytting

Enkelte av trendane under pandemien har overraska forskarane.

– Normalt når det er ein type krise, så er det færre som flyttar. Men under pandemien så har det vore auka flytting, seier seniorforskar ved Telemarksforsking, Knut Vareide.

Det er særleg flyttetala frå fjerde kvartal dei siste 20 åra som får forskaren til å undre.

Grafen viser flytting i perioden 2000-2020. I 2008 var finanskrisa.
Grafikk: Regionanalyse

Her viser tala at det var lite flytting rundt finanskrisen i 2008. Også i 2002 var det nedgangstider og låge flyttetal.

I fjerdekvartal i koronaåret 2020 var det derimot rekordhøge tal, meir enn 54.000 flytta frå ei kommune til ei anna. Uvanleg mange flytta ut av Oslo.

– Vi veit ikkje sikkert årsaka til at flyttetala no er så høge. Ei forklaring kan vere ein vanskeleg arbeidsmarknad i Oslo under pandemien.

Ein annan årsak kan vere behov for større plass når mange har hatt heimekontor. Dei tradisjonelle fordelane med storbylivet forsvinn når byen blir stengd ned.

Ei ny tid

Sambuarparet frå Bergen seier dei flytta til bygda fordi dei ønskjer å bu landleg, og ha ein annan livsstil.

Førsteamanuensis ved Høgskulen på Vestland, Gro Marit Grimsrud, har forska på flytting mellom by og land i Noreg.

– Når du skal flytte på deg er det mange ting som må klaffe samtidig. Du må ha ein jobb, inntekt og bustad. Viss det er barn inne i bilete, må du kanskje ha barnehageplass eller skule.

Grimsrud trur at koronapandemien kan føre til ei ny tid, som kan føre til at trenden kanskje snur.

Gro Marit Grimsrud

KAN SNU: Førsteamanuensis trur koronapandemien gir eit mogleg potensial for at flyttetrendane kan snu eller dempast.

Foto: Odd Iversen / NRK

Det har òg skjedd tidlegare. På 70-talet var det fleire som flytta ut frå byen og til bygda.

– Mange studentar har og flytta heim fordi det berre er digital undervisning. I tillegg ser ein at ein ikkje nødvendigvis treng å bu i byen for å ha jobb, ein kan jobbe frå heimekontor.

Tilbake til normalen

Knut Vareide ved Telemarksforsking peikar derimot på at det først og fremst er tala frå Oslo som skil seg ut.

Og dei fleste flyttar til omkringliggande kommunar. Ikkje til mindre distriktskommunar.

Han trur dei høge flyttetala etter kvart vil normalisere seg.

Knut Vareide, Telemarksforskning, den store folkevandringa

TVILER: Knut Vareide har lita tru på at koronapandemien vil endre flyttetrenden

Foto: Sindre Thoresen Lønnes / NRK

– Vi trur det er midlertidig og knytt til pandemien.

Det har vore ei lita oppbremsing i fråflytting frå bygdene den siste perioden, men det er så langt ikkje noko som tyder på at dette er ein langvarig trend, meiner han.

Trur folk vil flytte tilbake

Charlotte Hestenes Evensen og Håvard Austevoll

ROLEG: Paret er glad for at dei valde det fredfulle livet på bygda framfor livet i byen, spesielt under koronapandemien.

Foto: Anne Skifjeld / NRK

Småbarnsforeldra Charlotte Hestenes Evensen og sambuaren Håvard Austevoll sier dei har fått det nye livet til å fungere på bygda.

– Det er fin natur, og gode naboar. Fellesskapet som er her ute har vi hatt stor glede av. Vi har tenkt at dette skal vere pensjonistbustaden vår.

Familien trur at folk kjem til å flytte tilbake til bygda etter kvart.

– Dei som flyttar vekk, skal gjerne studere, vi trur mange kjem til å returnere når dei er ferdig utdanna.