Hannah må reise i tre timar for å shoppe brukt

Gjenbrukstrenden veks, men i distrikta er det langt mellom bruktbutikkane.

Hannah Baarøy ligg på golvet på ein haug av klede.

SAKNAR TILBOD: Kronglete regelverk og «lite kundegrunnlag» får skulda for få bruktbutikkar i distrikta.

Foto: Martha Linnea Pukallus / NRK

– Gjenbruk er bra for miljøet og lommeboka, så det er dumt at det ikkje er eit tilbod ute i distrikta, seier Hannah Baarøy.

Ho bur i Førde. Om ho skal handle hos ein av dei store bruktklede-aktørane, må ho til Bergen.

Det er meir enn tre timar unna.

Netthandel er eit alternativ, men då kjem fraktkostnadar på toppen.

– Det er kjipt å måtte betale for dyr frakt. Då er det meir freistande å sjå om dei har nye sko til ein billigare penge i sentrum, seier ho.

Hannah Baarøy ryddar klede i klesskapet sitt

SKATTKAMMER: – Bruktshopping er alltid spennande. Så er det kult å tenke på at kleda har levd eit liv før! seier Hannah Baarøy.

Foto: Martha Linnea Pukallus / NRK

– Ikkje godt nok kundegrunnlag

Gjenbruk er blitt trendy, og på sosiale medium kryr det av populære kontoar som viser brukte og redesigna plagg.

I mars rapporterte NRK at bruktmarknaden på Finn.no har vekse med 23 prosent under pandemien.

Likevel stengde Fretex åtte butikkar i 2019.

Dei er den største aktøren for bruktklede i Noreg.

– Utfordringa med å drive bruktbutikk på bygda er kundegrunnlaget, seier Kristin Hareide i Fretex.

Oversikt over Fretexbutikkar i Noreg.

Dei andre store aktørane er Uff, Røde Kors og Bymisjonen. Butikkane er i all hovudsak i Oslo-området.

Regelverk gjer det vanskeleg å drifte

I tillegg til dei store kjedene finst det mindre og uavhengige utsalsstader.

Men strengt lovverk gjer det vanskeleg å drive sjølvstendig bruktbutikk.

NRK fortalde i april om brukthandelforskrifta som gjer at Upscale-eigar Eva Sessford må registrere vekt, storleik og farge på alle plagg ho får inn.

– Eg vil ikkje få tid til å gjere andre ting, sa Sessford.

Upscale i Gloppen
Bruktbutikkforskrifta gjeld kun for dei som vert definert som kommersielle aktørar.
Upscale i Gloppen
Miljøpartiet Dei Grøne fremja i april eit forslag i Stortinget om å endre regelverket.
Stortinget
Forslaget vart stemd ned.

Formålet med lova er å førebyggje omsetning av stolne gjenstandar og gjere det lettare for politiet å spore dei opp.

Det er Nærings- og fiskeridepartementet som har ansvar for brukthandellova og brukthandelforskrifta.

Næringsminister Iselin Nybø (V) sa til NRK i april at det kunne by på «utfordringar for bruktbilar og kunstgjenstandar» om regelverket vart forenkla.

29. april la ho til, i eit skriftleg svar på spørsmål frå KrF-representant Tore Storehaug:

– Innspel som dei vi har teke imot frå bedrifter som Upscale vil ta bli tatt med i vurderingane av kva for endringar vi bør foreslå i regelverket for brukthandelverksemd.

Vi kastar 4,7 kilo tekstilavfall i året

Ein forskingsrapport frå PlanMiljø og Norsus frå 2020 viser at kvar nordmann i snitt kvittar seg med 4,7 kilo tekstilavfall i året.

– Veldig lite brukte tekstilar går til gjenbruk eller resirkulering i Noreg, seier SIFO-forskar Ingun Grimstad Klepp.

Gammalt bilde

Fretex vart stifta i 1905, som et nytt tiltak for å hjelpe vanskelegstilte i hovudstaden.

I dag er det eit aksjeselskap som er 100% eigd av Frelsesarmeen.

Fretex

Dei har lønna tilsette i alle ledd.

Kleda dei sel i butikkane får dei donert gratis.

Over 90 prosent av det dei får donert vert eksportert til andre land.

Fleire afrikanske land vil ikkje lenger ta imot bruktklede.

Kristin Hareide i Fretex deler ambisjonen om at heile landet bør ha eit godt brukthandel-tilbod.

– På mange måtar synest vi at vi løyser det med dei butikkane vi har i Noreg – frå Kirkenes i nord til Mandal i sør, seier ho.

Ho legg til:

– Nettbutikken er eit forsøk for å gjere oss tilgjengelege for folk i distrikta.

Hannah Baarøy sit på golvet

DÅRLEG UTVAL: Hannah Baarøy drar til Oslo viss ho skal handle bruktklede.

Foto: Martha Linnea Pukallus / NRK

Hanna Baarøy er usikker på korleis ein Fretex-butikk ville blitt tatt imot i Førde i dag.

Eg og mine vennar hadde i alle fall brukt den! Men folk kjem vel ikkje til å spørje etter eit konsept dei ikkje har vore introdusert for først.