Før pandemien levde dei av turisme – no skal dei rydde norskekysten

Utan turistar forsvann store delar av inntekta til dykkarselskapet. No skal dei livnære seg på søppel. I 2021 vert det brukt 100 millionar på å rydde strender.

Gulen Dive Resort

RYDDESTASJON: Dykkarselskapet har fått på plass ein ryddestasjon under vatn som dykkarane sorterer søppel i. – Vi tømmer dunkane med jamne mellomrom, fortel Ørjan Sandnes, leiar i Gulen Dive Resort.

Foto: Privat

For første gong er eit nasjonalt ryddeprogram på plass for å få bukt med plast og søppel langs Noreg si lange kystlinje.

Vestland er blant dei tre første fylka på lista, i selskap med Nordland og Trøndelag.

Gulen Dive Resort ein av fem aktørar som har fått jobben med å rydde kysten rein.

Det var ikkje dette dei pleidde å drive med.

– Normalt tek vi turistar med på dykking i vestlandske fjordar, men det er ikkje dei store turiststraumane i desse dagar. Då er det flott å kunne bruke tida på å rydde fjordområde vi vanlegvis lever av, seier leiar Ørjan Sandnes.

– Vi treng ein nasjonal plaststrategi, slo WWF fast i oktober.

Sunnfjord Folkehøgskule på strandrydding på øyane utanfor Florø.

EITT TONN: Sunnfjord folkehøgskule samla eitt tonn plast i ei vik utanfor Florø tidlegare i haust, då dei var med Fjordane Friluftsråd på rydding.

Foto: Sunniva Hestenes / NRK

Over 100 millionar

Mari Kristin Martinsen i Handelens Miljøfond er ansvarleg for programmet som har fått namnet «Rydd Noreg».

Berre i 2021 skal dei bruke meir enn 100 millionar på programmet.

Det er første gong det blir gått strukturert til verks for å fjerne avfall frå strender og fjøresteinar, fortel Martinsen.

– No skal vi ta eit krafttak saman med dei for å få fjerna plasten heilt. Områda har sårbar natur og dyreliv og er ofte ikkje lett tilgjengelege. Derfor treng vi også proffe ryddarar.

Johannes Bolstad er koordinator i Fjordane Friluftsråd. Det er behov for at profesjonelle strandryddarar kjem seg ut oftare, seier han.

– Mange stader er vanskelege å kome til på, og utfordrande å rydde. Om vinteren er det særleg krevjande. Frivillige gjer ein fantastisk innsats, men det er ikkje nok.

WWF finner ofte hummer sittende fast i marin forsøpling. På bildet dykker Roger Carson. Foto: WWF.

Også dei skal vere med på ryddeprogrammet.

Lanserer bedriftspakke

Denne februardagen er Bolstad og kollega Jon Meiholt på Sandøyna, ytst på Bulandet i havgapet. Takka vere havstraumane samlar det seg store mengder søppel og plast i moloen på øya.

Vêr, vind, få fastbuande og utfordrande tilkomst gjer at det likevel er sjeldan det blir rydda her.

– Vi skulle eigentleg ha med oss fleire ut i dag, men landa på at det ikkje var forsvarleg, seier dei.

Jon Meiholt og Johannes Bolstad strandryddar på Sandøyna, Bulandet.

FLEIRE SEKKAR: Jon Meiholt (t.v.) og Johannes Bolstad strandryddar på Sandøyna ytst i havgapet.

Foto: Julianne Flølo / NRK

Fjordane Friluftsråd har lansert ein eigen strandryddepakke for bedrifter som vil vere med å ta i eit tak på kysten.

– Gjennom strandryddepakka betalar bedrifter ein viss sum i året, og så får dei tilsette bruke ein dag i naturen saman med oss. Då blir det både rydding og andre aktivitetar, fortel Meiholt.

Dei håpar inntektene kan generere nok til at dei sjølve kjem seg ut i krevjande ryddeområde, også på vinterstid.

Og det er nok søppel å ta av. Dykkarane i Gulen fortel at tilstanden er lik under havoverflata.

– Vi reiser vanlegvis mellom ni ulike kommunar for å dykke, og har sett mykje søppel. Område som ser reine ut på avstand er som regel ikkje det når vi kjem nærare. No ser vi fram til å få bort søppelet, seier Sandnes.

Gulen Dive Resort

BYTER BEITE: Ørjan Sandnes og Monica Bakkeli i Gulen Dive Resort driv vanlegvis med turisme.

Foto: Privat