USAs justisdepartement strammar inn reglane etter overvaking under Trump

Det amerikanske justisdepartementet strammar inn reglane for å innhente informasjon om folkevalde i Kongressen. Departementet overvakte demokratar under Trump.

Adam Schiff

Leiaren for etterretningskomiteen i Representanthuset, Adam Schiff, er mellom dei som vart overvakte i løynd av justisdepartementet.

Foto: J. Scott Applewhite / AP / NTB

– I tråd med forpliktinga vår til rettsreglane må vi forsikre oss om at vi gjer alt for å følgje opp spørsmål rundt maktfordeling framover, sa justisminister Merrick Garland i ei fråsegn måndag.

Han har bede om ei etterforsking av om justisdepartementet dreiv ulovleg overvaking av demokratar medan Donald Trump var president.

Vidare måndag sa Garland at det kan ha skjedd brot på prinsipp som i lang tid har vore rekna som «heilage» av tilsette i justisdepartementet.

– Politiske eller andre upassande vurderingar kan ikkje spele noka rolle i avgjerda om dette skal etterforskast eller leie til straffeforfølging, sa han.

Russland-gransking

Nyleg vart det avslørt at justisdepartementet prøvde å få utlevert register over telefonsamtalane til journalistar og kongressrepresentantar frå Demokratane medan Trump var president.

Dette skjedde medan fleire demokratar granska om Trumps valkampteam hadde samarbeidd med Russland i eit forsøk på å påverke valresultatet i 2016.

– Det er viktige spørsmål som må bli svart på i samband med forsøket til departementet på å få tak i register knytt til medlemmer av Kongressen og tilsette i Kongressen, seier Garland.

Han legg til at han no har bede generalinspektøren om å sjå på saka og gjennomføre ei grundig og uavhengig etterforsking.

Merrick Garland

USAs justisminister Merrick Garland.

Foto: Tom Brenner / AP / NTB

Kongressrepresentantane Adam Schiff og Eric Swalwell har sagt at Apple fekk ordre om å utlevere telefonregistera deira, og dessutan register frå familiemedlemmene deira.

Apple seier at selskapet vart stemna for informasjon om 73 telefonnummer og 36 e-postadresser den 6. februar 2018, og at selskapet samtidig vart nekta å varsle dei involverte.

Ordren vart fornya tre gonger, heiter det i ei fråsegn.

Journalistar vart overvakte

Justisdepartementet fekk òg utlevert register over telefonaktiviteten til journalistar i CNN, Washington Post og New York Times utan at dei visste det.

Toppleiarar frå dei tre mediehusa møtte Garland måndag.

Administrerande direktør Bruce Brown i Reporters Committee for Freedom of the Press seier at dei gjorde det klart korleis overvakinga utgjer ein «eksistensiell krise» for mediehusa.

– Desse nyheitsorganisasjonane kan ikkje gjere jobbane sine på effektivt dersom dei ikkje kan verne kjelder. Det vart gjort veldig, veldig tydeleg av gruppa i møtet i dag, seier han.

Den hemmelege overvakinga skjedde medan Trump vart etterforska av spesialetterforskar Robert Mueller og etterretningskomiteen i Representanthuset, som demokraten Schiff leidde.

Spørsmåla som etterforskinga skulle gi svar på, var om valkampteamet hans hadde samarbeidd med Russland og om Trump prøvde å hindre etterforskinga.

Det er ikkje kjent om Trump gav justisdepartementet eksplisitt beskjed om å etterforske Schiff og Swalwell. Trumps tidlegare justisministrar, Jeff Sessions og Bill Barr, har avvist at dei kjende til stemningane om å få utlevert telefonregistera.

Pelosi vil ha høyring

Demokratanes speaker i Representanthuset, Nancy Pelosi, kravde søndag at Sessions og Barr må vitne i Kongressen om det ho omtaler som ein kjeltringaktig operasjon.

– Det som administrasjonen gjorde, justisdepartementet, leiinga til den tidlegare presidenten, gjekk lenger enn det sjølv Richard Nixon gjorde, sa Pelosi til CNN med referanse til Watergate-skandalen som førte til at Nixon gjekk av som president.

– Dette dreier seg om å undergrave lova. Og det at justisministrane Barr og Sessions seier at dei ikkje visste noko om det, er umogleg å tru, la ho til før ho foreslo at dei må komme til Kongressen for å vitne under eid.

Demokraten Jerry Nadler, som leiar justiskomiteen i Representanthuset, kunngjorde måndag at det vil bli opna etterforsking av stemningane for å få ut informasjon om telefonaktiviteten til både folkevalde og journalistar.

Mitch McConnell, som leiar republikanarane i Senatet, seier at Trumps justisministrar ikkje bør måtte vitne i Kongressen, og ber Demokratane unngå «politisk motiverte etterforskingar».

SISTE NYTT

Siste nytt