NRK Meny
Normal

Lagar tungtvatn i haustferien

RJUKAN (NRK): Ved industriarbeidarmuseet på Vemork blir ferierande skulebarn inviterte til å lære meir om den berømte industriproduksjonen.

Skuleelevar ser på produksjon av tungtvatn

ELEKTROLYSE: I eit ombygd akvarium får skuleelevane sjå korleis tungtvatnet blir produsert.

Foto: Bo Lilledal Andersen / NRK

Medan anleggsmaskinene grev fram tungtvasskjellaren framfor kraftstasjonen på Vemork, blir haustferiebarna inviterte inn til ein eigen tungvasskule. Museumsformidlar Gunhild Lurås viser elevane korleis ein produserer tungtvatn.

– Her ser vi kva som skjer når ein skil oksygen og hydrogen.

I eit ombygd akvarium boblar det frå fleire forskjellige røyr, og Lurås forklarer elektrolyseprosessen.

– Der det boblar mest, kjem det hydrogen. Og der det boblar minst, kjem det oksygen.

Får teste eigne krefter

For å vise kor mykje energi produksjonen av tungtvatn krev, har student og tidlegare sommarvikar Simen Ringdahl laga ein demonstrasjonsmodell. Ved å trakke hardt på ein treningssykkel, får elevane kjenne kor tungt det er å laga tungtvatn.

10.-klassingen Victoria Havn trakkar iherdig i veg på sykkelen heilt til ho blir sliten. Gunhild Lurås forklarar henne kor lenge ho måtte sykle for å få ein bitte liten skvett med tungtvatn.

– Du må sykle i to år!

Elevane blir tydeleg forbausa over kor mykje kraft som trengst for å produsere tungtvatnet. Og dei synest det er stas å få lære seg nye ting på ein praktisk måte.

– Eg lærer mykje meir her, enn når det berre er bilde og tekst. Ein dag her er betre enn ein dag på skulen, seier Livia Migala.

Skuleelevar på Industriarbeidarmuseet

TO ÅR: Museumsformidlar Gunhild Lurås fortel elevane Lotte Bråten Granberg, Liwia Migala, Madeleine Teigen og Victoria Havn kor lenge dei må sykle for å få ein liten skvett med tungtvatn.

Foto: Bo Lilledal Andersen / NRK

Viktig å kjenne til historia

Gunhild Lurås peiker på ein modell av hydrogenfabrikken, og fortel kva som skjedde der.

– Der produserte dei hydrogen, som var viktig for kunstgjødselproduksjonen. Og eit biprodukt av dette, det var tungtvatn.

Lurås seier det er gjevande for henne å fortelja om den felles historia vår.

– Dette er viktig å formidle til stadig nye generasjonar. Nå grev vi fram tungtvasskjellaren, og ved hjelp av modellar viser vi fram kva som skjedde inne i bygget og i kjellaren.

Modell av fabrikken på Vemork

TUNGTVASSKJELLAREN: Gunhild Lurås peiker på tungtvasskjellaren som er i ferd med å bli grave fram i desse dagar.

Foto: Bo Lilledal Andersen / NRK
  • Ikkje måk deg inne

    Når folk måkar hustaka sine for snø, hamnar snøen ofte framfor vindauge og kjellardører. Dermed blir potensielle rømmingsvegar sperra om det skulle oppstå brann. Brannvesenet oppfordrar folk til å tenkje på at dei ikkje må måke seg inne.

    Mann måker tak
    Foto: Sjur Sætre / nrk
  • Laster Twitter-innhold
  • 56 unge nominerte til stipend

    56 ungdommar frå Telemark er nominerte til Drømmestipendet, som deler ut 100 stipend på 15.000 kroner til unge kulturutøvarar. I heile landet er 458 ungdommar nominerte til stipend. I siste halvdel av mars skal juryen vurdere kandidatane.

  • Vil utbetre Tinnosbanen

    Bane Nor vil utbetre Tinnosbanen til normaltrafikk innan 2024, skriv Telen. Bane Nor eig og driftar strekninga, men det er Jernbanedirektoratet som bevilgar pengane.