NRK Meny
Normal

Norsk båttradisjon kan bli verdsarvlista

Den nordiske båtbyggartradisjonen med såkalla klinkbygging kan neste år få plass på Unesco-lista.

Klinkbåtbygging

VIKTIG: Forbundet Kysten jobbar med å halde liv i båtbyggartradisjonen langs kysten. – Ein ting er den frivillige aktiviteten gjennom heile året, men får vi auka interesse frå turisme og reiseliv vil fleire båtar kunne bli bygde, seier seniorrådgjevar Tore Friis-Olsen.

Foto: Heidi Thoni Sletten

Om få veker leverer Forbundet Kysten søknad om å få den nær 2.000 år gamle båtbyggjetradisjonen inn på Unesco si liste over «menneskehetens immaterielle kulturarv».

Tore Friis-Olsen

VERN: Mottoet til Forbundet Kysten er «vern gjennom bruk», ved hjelp av 125 lokale kystlag. – Det er viktig å sjå handverket og brukarkunnskapen i samanheng. Utan bruk, så vil tradisjonen døy ut på sikt, seier Tore Friis-Olsen i Forbundet Kysten.

Foto: Tuva Løkse / Forbundet Kysten

– Ein seier at nordmenn er fødde med ski på beina, men skisporten er dryge 100 år gamal. Båten har i fleire tusen år vore ein føresetnad for livet langs kysten, seier seniorrådgjevar Tore Friis-Olsen.

– Eit kjempeløft

Forbundet har i fleire år arbeidd for å berge kunnskapen om bygging og bruk av norske tradisjonsbåtar . Nyleg gjekk Sparebankstiftelsen DNB inn med 7,8 millionar kroner.

Friis-Olsen meiner løyvinga er eit stort løft for ein viktig del av kystnasjonen Norge si maritime kulturarv. Eit stort løft vil det også vere å bli verdsarvlista.

– Det er ein vinn-vinn-situasjon. Det blir eit kjempeløft om vi får dette gjennom. For båtbyggjarane, dei som nyttar båtane og dei som jobbar med formidling, seier han.

Lite kunnskap att

For i ei tid der veg, luft og jernbane i stor grad har teke over som transportåre, er båtbyggjetradisjonen i ferd med å gå i gløymeboka.

Klinkbygging

VIKINGTIDA: I Norge har ein bygt båtar sidan vikingtida, og dei opne bruksbåtane i tre finnast i mange lokale variantar tilpassa farvatn, vêr og typen bruk.

Foto: Heidi Thoni Sletten

I 2017 har berre ei lita knippe tradisjonsberarar framleis kunnskapen som vikingane hadde. Gjennom eit fireårig prosjekt vil Forbundet Kysten stimulere tradisjonshandverket og syte for kunnskapsoverføring til nye båtbyggjarar.

– Båten er ein del av kystsjela. Difor meiner vi at det ville vere ille om tradisjonen blir fasen ut. Vi må verne den, og gjere den endå meir levande, seier Friis-Olsen.

Får midlar

Klinkbygd båt

TRADISJON: Lange tradisjonar med båtbygging er byrja å gå i gløymeboka. – Vi har vore avhengige av båten langs heile kysten, til fiske og sjøfart.

Foto: Ulf Mikalsen

I Indre Sogn Kystlag jobbar dei for å fremje interessa og kunnskapen rundt ein av dei viktigaste nordenfjelske båttradisjonane; sognebåten. Med milliongåva til Forbundet Kysten ser 15-årsjubilanten håp om søkje midlar til å kjøpe inn fleire båtar for turistar og opplæring av skuleklassar.

Leiar Marny Tønnesen trur det kan komme mykje godt ut av ei verdsarvlisting for den nordiske båtbyggartradisjonen.

– Alt som er på UNESCO er ting ein vil ta vare på for kulturen sin del. I Aurland fekk Aurlandsskoen på verdsarvlista. Det gir dei midlar til å halde oppe skoen, så den ikkje blir gløymd, seier ho.

Statens helsetilsyn har avdekka at fire av fem norske kommunar som blei sjekka bryt lova og gir eit for dårleg tilbod til utviklingshemma.
Første i Norge som har vektløfting som valgfag.