Mánnán dárostii – dál lea sámegiel oahpaheaddjin

Stig Arne Somby hálai dárogiela olles mánnávuođa, muhto go fárrii stuorra gávpogii de dáhpáhuvai juoga.

Stig Arne Somby

RAHČAN SÁMEGIELAIN: – Mun in jáhke mus livčče dat seamma beroštupmi sámegillii jus in livčče šaddat rahčat dainna, dadjá Stig Arne Somby.

Foto: Emmi Alette Danielsen / NRK

Kárášjohkalaš Stig Arne Somby (41) hállá guokte sámegiela. Sihke davvi- ja máttasámegiela.

Muhto nu son ii leat álot dahkan. Somby bajásšattai ruovttus gos dárogiella lei áidna giella mii gullui.

Dasto gárttai son dárogiel mánáidgárdái ja dárogiel luohkkái go álggii skuvlii.

– Mun dovden ahte in lean albma ládje oassin servvodagas. Ledjen dego veahá bálddas, muitala Somby.

Somby dovddai ahte sus eai lean seamma vejolašvuođat go earáin ledje geat hálle sámegiela.

– Muhto seammás ledjen hui čeahppi dárogielas, ja rámis dainna.

Dolkkai márkanis

Somby áhčči lei sámegielhálli, muhto ruovttus ii gullon dattetge sámegiella. Somby muitala ahte dan áigge lei servodagas dákkár oaidnu ahte gádde mánáid bázahallat jus ohppe guokte giela oktanaga.

Somby muitala ahte dutkit dan áigge gádde mánáid bázahallat jus ohppe guokte giela oktanaga.

– Mun lean dohkkehan ahte dalle lei nie. Mun in sivahala iežan váhnemii.

Stig Arne Somby

FÁRRII RUOKTUT: Somby muitala ahte Oslo ii lean mihkege sutnje. Son fárrii ruoktut golbma mánu maŋŋel.

Foto: Emmi Alette Danielsen / NRK

Rávesolmmožin dolkkai Somby Kárášjoga smávva márkanis. Son fárrii Osloi.

– Go fárrejin Osloi de vásihin ahte ii oktage oaidnán mu, ii oktage beroštan jus manašge funet.

– Áibbašin fas ruoktot, ja dalle ge geavai juoga.

Somby mearridii fárret ruoktut. Fárret ruoktot vai beassá sámástit.

Psykologaspesialista Sámi našuvnnalaš gealbobálvalusas (SÁNAG), Anne Lene Turi Dimpas muitala ahte sápmelaš guhte guođđá sámi majoritehtaservvodaga dávjá šaddá eambbo dihtomielalaš iežas sámi duogážis.

– Don it fuomáš erohusaid go bisut ovtta sajis, muhto go de fárret sámi guovllus dáža guvlui de soaitá kultuvra-erohus boahtit šohkkan.

Anne Lene Turi Dimpas

PSYKOLOGASPESIALISTA: Anne Lene Turi Dimpas lea psykologaspesialista SANÁGIS.

Foto: Ewa-Mari Hedman / NRK

Ja dan geažil šattatge eambbo dihtomielalaš das gii don leat, go fáhkkestaga gulat minoritehtajovkui servvodagas, muitala Dimpas.

– De álgá oallugiin dakkár proseassa, gos sámevuohta šaddá hui dehálaš. Don šattat eambbo dihtomielalaš gii don leat go deaivvadat amas báikkiin ja olbmuiguin.

Áibbašii ruoktot

Somby lei oalle balus go fárrii ruoktot, sus lei mihttun sámástišgoahtit.

– Ledjen de go Aksel Lund Svindal. Ovdal gilvvuid láve son visualiseret mo dat šaddá. Mun maid visualiserejin visot mii sáhtii dáhpáhuvvat. Ledjen gullan giellabolesii birra.

Dattetge manai bures.

– Mun fárrejin ruoktot ja álgen sámástit dainna máhtuin mii mus lei, ja olbmot ledje hui positiivvalaččat.

Stig Arne Somby

FESTIVÁLAALMMÁI: Sombys leat olu spáppat áimmus. Son lea mielde lágideames máŋga festivála gos sámegiella lea duogážis.

Foto: Emmi Alette Danielsen / NRK

Dál, 20 jagi maŋŋel, bargá Stig Arne giellaguovddážis Plaassjes, sihke davvi- ja máttasámegiel oahpaheaddjin.

– Sámegiella lea hui stuorra oassin mu eallimis.

Davvisámegiela oahpaha joatkkaskuvllas, ja álgokursa máttasámegielas.

– Mun in jáhke mus livčče dat seamma beroštupmi sámegillii jus in livčče šaddat rahčat dainna.