NRK Meny
Normal

Vuosttaš rihkusrománastis čállá imašlaš jápmimis

68-jahkásažžan lea Kirste Paltto almmustahttán iežas vuosttaš rihkusromána.

Girječálli Kirste Paltto.

Girječálli Kirste Paltto muitala iežas bargan girjjemánusiin, ollu jagiid, ja navdáge dán girjji leat iežas vuosttaš ja maŋimuš rihkusrománain. Lossat dat lei dákkára čállit.

Foto: Dan Robert Larsen / NRK

Kirste Paltto lea čállán olu girjjiid, muhto dál lea čállán rihkusromána. Girječálli lea čállán vaikko makkáraš šáŋŋeriin ovdal.

Son lea čállán divttaid, noveallaid, románaid ja gullugovaid sihke mánáide ja rávisolbmuide. Dál lea almmustahttán vuosttaš rihkusromána.

Kirste Paltto rihkusromána

Kirste Paltto rihkusromána. Dán girjji muitala ádjánan ollu jagiid čállit

Foto: Davvi Girji

Girjji namma lea «Gávdnui guhkkin váris». Vuosttaš siiddus čállá tv-ođđasiin, maid gulla čakčamánu 15. beaivvi.

Das boahtá ovdan ahte davás ii galggašii vuolgit jos doppe ii dovdan daid čihkkon fámuid, mat doppe leat.

Das juo lohkat ahte Áron Ruigi lea gávdnon jápmán, leaš go ieš iežas sorbmen, vai goddon go lea.

Erenoamáš muitalalan vuohki

Girjji álggus leat maid olbmuid namat, earret eará lea Ingela Ruigi, son gii lea dan Árona eadni.

Guivi lea ges Ingela biepmobárdni.

14 nama leat siiddus ja dáid olbmuid bokte dat ovdána muitalus. Sin čilgehusat ja ságat dat ovdánahttet ášši.

Kirste Paltto lea Vuovdeguoikkas bajásšaddan. Son lea riegádan jagis 1947 ja leage geargan čállit olu girjjiid.

Olu su girjjiin leat jorgaluvvon olu gielaide. Earret eará leat su girjjit jorgaluvvon suoma-, dáro-, eaŋgalas- ja ungáralaš gillii.

Árvaluvvon girjjálašvuođa bálkášumiide

Noveallačoakkáldat «Soagŋu» mii bođii jagis 1971 lei vuosttaš girji sámegillii man sámi nisu lei čállán.

Son lei evttohuvvon Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašupmái noveallačoakkáldagain Suoláduvvvan jagis 2001. Son ii vuoitán dan, muhto oaččui baicce Sámiráđi girjjálašvuođabálkkašumi seammá noveallačoakkáldaga ovddas.

Jagis 1986 gis lei árvaluvvon dovddus Suoma Finlandia-bálkkašupmái románain «Guhtoset dearvan min bohccot», suomagiel jorgalusas.

Son lea maid leamaš Sámi Girječálliid Searvvi vuosttas jođiheaddji go dat vuođđuduvvui jagis 1979.

Davvi Girji almmustahttán rihkusromána

Ingá Rávna Eira

Dávvi Girjji girjjálašvuođa doaimmaheaddji Ingá Rávná Eira dat lea ráhkkanahttán Paltto girjji deaddileapmái, ja lohká girjji sisdoalu leat erenoamážin

Foto: Anne Olli / NRK

Davvi Girjji girjjálašvuođa doaimmaheaddji Ingá Rávná Eira muitala Paltto girjji leat ernoamážin, earret eará dannego girjji sisdoallu ovdána daid olbmuid bokte geat čilgejit ášši.

Eira dat lea ráhkkanahttán girjji deaddileapmái, son lea lohkan dan máŋggas máŋgii, ja dán girjemánusa eai gal leat rievdadan olus.

Dat lea deaddiluvvon nugo girječálli Kirste Paltto lea čállán.

Ingá Rávna Eira muitala girjji sisdoalu leat gelddolažžan, ii olmmoš bal juo sáhtašii dan bidjat eret, baicce jotkit lohkat gitta lohppii.