NRK Meny
Normal

Ođđa Biibbal čiegus deaddileamis

Ođđa testameantta ja Sálmmaid girjji sáhttá fargga lohkat dálá davvisámegiel čállinvuogis, jus Biibbal deaddiluvvo nugo prošeaktajođiheaddji lohpida.

Bibelen foran et kors

Sámi Biibbalprošeakta transkribere dahje ođasmahttá Biibbala vai skuvlamánát besset lohkat Biibbala seamma čállinvuogis maid ohppet skuvllas. Dál gávdno Biibbal dološ sámegielčállinvuogis dahje dan nu gohčoduvvon Biibbalgielas.

Foto: Kallestad, Gorm / NTB scanpix

Dálá Biibbala Ođđa testameantta ja Sálmmaid girji gávdno dušše dološ sámegielčállinvuogis, dahje biibbalgielas, nugo olbmot maid gohčodit dan čállinvuogi maid Lars Hætta čálii go jorgalii Biibbala jagi 1895.

Biibbal sáhttá dál almmuhuvvot dálá davvisámegiela čállinvuohkái go Sámi Biibbala prošeaktajođiheaddji Nils Aslak Eira vehkiiguin lea transkriberen biibbala.

– Mii leat sádden girjji deaddileapmái ja mis lea plána almmuhit dan maŋŋel beassážiid, lohká Eira.

Muhto NRK Sámis ii leat leamaš vejolašvuohta dárkkistit leago Biibbal sáddejuvvon deaddileapmái nugo Eira čuoččuha, go son ii áiggo muitalit makkár fitnodahkii sii leat sádden girjji deaddiluvvot.

Son mieđiha goitge ahte girji lea sáddejuvvon olgoriikii ja deattuha ahte girji deaddiluvvo.

Áddjás prošeakta

Eira jođiha Sámi Biibbal searvvi mas leat stivralahtut Per Anders Siri, Aslak Anders Siri ja Harald Oddvar Lindbach. Searvi mii ásahuvvui 2009:s lea bargan Sámi Biibbalprošeavttain jagi 2010 rájes.

– Eat mii diehtán man olu bargu dáinna prošeavttain lei ovdal go mii leimmet juo álgán dáinna, lohká Eira.

Son muitala ahte Sámediggi, Sámi girkoráđđi ja muhtun priváhta olbmot leat ruhtadan prošeavtta.

Generalčálli Sámi girkoráđis Tore Johnsen duođašta ahte sii leat ruhtadan prošeavtta 40 000 ruvnnuin jagi 2011.

– Mii leat giitevaččat go gullat ahte girji almmuhuvvo, lohká Johnsen.

Prošeakta lea dál bistán guhtta jagi. Golmma geardde guhkit go dan maid Sámediggi dábálaččat juolluda prošeavttaide.

Maŋidan ahte maŋidan

Sámedikki kulturossodaga fágajođiheaddji Johan Matteus Triumf duođašta ahte Sámi Biibbal searvi ii leat dušše oktii ohcan maŋideami prošeavtta ollašuhttimis.

– Njuolggadusaid mielde lea mis guokte jagi áigemearri iešguđege prošektii, ja dat muitala juo iešalddis ahte searvi lea ohcan maŋideami girjji válbmemis máŋgga geardde, dadjá Triumf.

Sámediggi lea juolludan 317 500 ruvnno prošektii ja juolluda vel badjelaš čuohte duháha go prošeaktajoavku gárve girjji ja ovdanbuktá rehketdoalu.

Oktiibuot lea Sámediggi juolludan 435 000 ruvnno prošektii.

NRK Sámis lea dokumentašuvdna mas Sámediggi vástida ovtta dain reivviide mas prošeaktajoavkku ohca maŋidit áigemeari girjji válbmet.

Sámediggi maŋidii áigemeari njukčamánu vuosttaš beaivái 2016, muhto prošeakta ii gárvanan dassážii.

Prošeavtta áššemeannudeaddji Helene Nordsletta Aslaksen duođašta NRKii ahte prošeaktajođiheaddji lea ožžon vel okte guhkiduvvot áigemeari.

– Mii leat hupman Eirain ja son lohká midjiide ahte girji lea sáddejuvvon deaddileapmái, ja mii leat dohkkehan maŋidit prošeavtta áigemeari, lohká Aslaksen.

Sámediggi ii hálit bissehit prošeavttaid

Sámedikki fágajođiheaddji Triumf muitala ahte Sámedikkis leat máŋga sámi girjeprošeavtta maidda šaddet dohkkehit maŋideami iešguđege siva geažil.

– Dat lea dieđusge váttis hilgut Sámi Biibbalprošeavtta go eai doala áigemeari, go dat han mearkkašivččii dan ahte Biibbal ii almmuhuvvo, lohká son.

Triumf čilge ahte Sámediggái lea váttis bissehit prošeavttaid, go eai han de almmuhuvvoše nu olu girjjit sámegillii.

– Muđui lea sámi servodat hearki ja mii eat hálit bissehit prošeavttaid. Dávjá bisánit prošeavttat ovtta olbmo duohkái geas lea dehálaš virgi prošeavtta doaimmaheami oktavuođas. Nu ahte ii leat álo prošeaktajoavku geas lea sivva jus prošeakta ii sáhte gárvanit mearriduvvon áigemearrái, čilge Triumf.

Čiegus deaddileamis

Sámi Biibbal searvvi jođiheaddji Nils Aslak Eira muitala rahpasit NRK Sápmái buot lágan dieđuid birra, muhto makkár fitnodat galgá deaddilit girjji, dan son ii muital.

– Girji lea sáddejuvvon olgoriikii deaddileapmái, lohká Eira.

Mii lea namma dan fitnodagas mii deaddila girjji?

– Dan mun in hálit muitalit.

Sámediggi ii leat iskan lea go girjii deaddiluvvome

Sámedikki kulturossodaga fágajođiheaddji Triumf lea mannan vahkus hupman Eirain prošeavtta ovdáneami birra.

– Son logai munnje ahte girji lea deaddileapmái sáddejuvvon.

Dieđát go don makkár fitnodat deaddila?

– In dieđe.

Lehpet go dárkkistan ahte girji duođai lea deaddiluvvome?

– Na go juo lohket ahte leat sádden dan deaddileapmái, de mii gal fertet jáhkkit sidjiide, lohká Triumf.