NRK Meny
Normal

Ođđa Bargiidbellodat-njunuš rahčá sámegielain – sámásta liikkáge

Helga Pedersen ja Vibeke Larsen leaba guktot cuiggoduvvon go eaba sámás almmolaččat – vaikko máhttibage muhtin muddui. Ođđa evttohas dohppe baicce giellahástalusa eará láhkai.

Elisabeth Erke (Ap)

BOAHTTEVAŠ PRESIDEANTA?: Deanu várresátnejođiheaddji, Bargiidbellodaga Elisabeth Erke, lea okta evttohasain geat loahpas ođđajagimánu gilvalit šaddat bellodaga sámediggepresideanta-evttohassan.

Foto: Harry Johansen

Vaikko iežas mielas ii hála doarvái bures sámegiela, de vállje Deanu várresátnejođiheaddji sámástit medias ja politihkalaš oktavuođain.

– Dat lea dan dihtii go mis lea Sámis leamaš veahá váttis digaštallan maŋimuš mánuid. Lean gullan ahte muhttinat geat eai máhte sámegiela eai dovdda iežaset «seamma ollu sápmelažžan» go sii geat máhttet giela, dadjá Elisabeth Erke.

– Diet lea čuohcán munnje. Lean jurddašan ahte mis lea dál buohkain bággu hállagoahtit sámegiela – mii geat sáhttit, dadjá Buolbmát-nisu.

– In ge beroš šat jos dal in leačča nu čeahppi, mojohallá vel.

Elisabeth Erke (Ap)

ÁRGABEAIVI: Beaivválaččat bargá Elisabeth Erke Deanu musea jođiheaddjin. Musea sáhttá galledit Buolbmágis, gos Erke lea bajásšaddan. Gieskat válljejuvvui son Nuortaguovllu válgabire Bargiidbellodaga vuosttaševttohassan čavčča sámediggeválggaide. – Mus lea hállu, beroštupmi ja servodatlaš ja politihkalaš gelbbolašvuohta. Danin áinnas vuolggán presideantaevttohassan, celkkii Erke duvle.

Foto: Harry Johansen

Oahpai uhccán sámegiela mánnán

Elisabeth Erke lea okta sis geain lea vejolašvuohta válljejuvvot Bargiidbellodaga presideantaevttohassan.

Leat máŋggas geat leat gáibidan ahte sámediggepresideanta ferte máhttit sámegiela.

Muhto mánnávuođas ii beassan Elisabeth Erke álbmaláhikai sámegiela oahppat ruovttustis, vaikko áhččis lei sámegielhálli ja eadnis máhtii veahá.

– Mii leat máŋggas seamma dilis.

Ollesolmmožin lea Erke dattetge sámástišgoahtán dainna váilevaš sámegielain mii sus iežas mielas lea.

– Lea váttis dadjat man bures mun hálan sámegiela. Iehčan mielas in leat nu čeahppi. Lean vajálduhttán ollu sániid maid máhtten mánnán ja nuorran, čilge buolbmátlaš.

  • Man bures máhttá Elisabeth Erke sámegiela? Árvvoštala ieš:

GULDAL: Elisabeth Erke ofelasttii NRK reportára museas.

Vállje eará «giellabálgá» go bellodatskihpár-guovttos

Bargiidbellodaga njunuš-guovttos Helga Pedersen ja Vibeke Larsen, leaba guktot cuiggoduvvon váilevaš sámegiela dihtii.

– Leatgo dan geažil válljen sámástišgoahtit?

– Jo, dan dihtii maiddái, dovddasta Erke.

Fotomontasje med Helga Pedersen og Vibeke Larsen

EABA SÁMÁS ALMMOLAŠVUOĐAS: Bargiidbellodaga stuorradiggeáirras Helga Pedersen (gurut bealde) bovttii digaštallama go vulggii sámediggepresideantaevttohassan, muhto ii hála sámegiela almmolaččat. Digaštallan joatkašuvai go bellodatskihpár Vibeke Larsen, gii iige hála sámegiela almmolaččat, ovdal juovllaid dohppii Sámedikki presideanttaámmáha – ja das maŋŋá ges sártnui dárogillii ođđajagisártnis. Sihke Pedersen ja Larsen leaba dovddastan ahte máhttiba sámegiela muhtin muddui, nugo Elisabeth Erke. Helga Pedersen geassádii presideantaevttohassan go lei duhtameahttun Sámedikki fápmomolsašumi hárrái.

Foto: Nils John Porsanger / Berit Nystad / NRK

Háliida ovdagovvan

Elisabeth Erke doaivu iežas váikkuhit earret eará Helga Pedersena guoktái Vibeke Larseniin áiggi mielde, nu ahte soai maid sámástišgoahtiba.

– Háliidan geahččalit ovdagovvan leat earáide. Jos máhtežat dušše golbma sáni – na, álgge dasto dainna golmmain sániin sámegiela hállat, lohká Erke.

– Helga Pedersen ja Vibeke Larsen eaba leat válljen sámegiela hállat almmolaš oktavuođain. Maid dasa oaivvildat?

– Ovtta láhkai mun ádden sudno. Mus leat alddán leamašan seamma cakkit sámegillii hállat politihkalaš áššiid. Muhto seammás oaivvildan ahte galggašii dušše hállagoahtit dan maid máhttá, dadjá Erke, ja joatká:

– Ja mus lea gal ain dat ballu go sámegillii hálan politihka – ahte mun dajan maid nu boastut, mii de maŋŋá geavahuvvo mu vuostá.

– Muhto dakkár ballu ii leat gal mus go hálan iehčan bearašolbmuiguin, ovdamearkka dihtii iehčan siesáin ja muoŧáin, čilge várresátnejođiheaddji.

Oaivvilda politihka dehálat go giella

– Don soaittát fargga válljejuvvot sámediggepresideantaevttohassan. Leago du mielas dehálaš ahte sámediggepresideanta máhttá sámegiela?

– Munnje ii leat dehálaš, muhto ádden gal ahte lea dárbu identitehta dáfus. Mun balan ahte jos sámegielmáhttu galggašii leat gáibádussan, de eat gávnnašii dan buoremus presideantta, fástida Elisabeth Erke, ja lasiha loahpas:

– Mun sávan ahte «gálán luotta» buohkaide geain lea passiiva sámegiella, dahje dovdet ahte máhttet dušše veahá. Lea dušše geahččalit hállagoahtit. Ii dárbbaš ballat.

Kåre Olli (Ap)

GILVALEADDJI EVTTOHAS: Ođđajagimánu 28. beaivve lágida Bargiidbellodaga sámejoavku nominašuvdnačoahkkima Leavnnjas. Čoahkkimis čielggaduvvo gii šaddá bellodaga sámediggepresideantaevttohas čakčii. Porsáŋgulaš Kåre Olli (govas) lea juo cealkán ahte háliida presideantaevttohassan.

Foto: Thor Thrane / NRK