NRK Meny

Máná bajásšaddan dehálaš

Lea dehálaš fuomášit veahkaválddalašvuođa mánáid vuostá, ovdal go mánná oažžu das rumašlaš ja psykalaš váttuid.

Ragna Lundgaard ja Mette Skålholt

Ragna Lundgaard ja Mette Skålholt

Foto: Anne Olli

Artikkelen er flere år gammel.

Gieskat leat mánáidsuodjalan ámmáha bargit ožžon ođđa jurdagiid ja árvalusaid das mo dusttet mánáid geat gillájit veahkaválddálašvuođa. Logaldallin leigga "Alternativ til Vold" vuodđudusa psykologa guovttos Ragna Lundgaard ja Mette Skålholt. Veahkaválddálašvuođa mánáid vuostá lea dávja váttis fuomášit , lohká Ragna Lundgaard.

Veahkaválddálašvuohta dáhpáhuvvá ruovttus

Veahkaválddálašvuođa eaba loga leat álkin fuomášit, go dát dávjá dáhpáhuvvá ruovttu-seinniid siskabealde. Danne lohká logaldalli Ragna Lundgaard dehálažžan ahte mánáidgárdebargit ja oahpaheaddjit skuvllain čuvvot mielde ja dieđihit mánáidsuodjalussii jos fuomášit mánáid geat gillájit mo nu.

Logaldallan bargiide geat mánáid áššiiguin barget

Veahkaválddálašvuođas dat lei sáhka konferánssas mii lágiduvvui dá gieskat mánáidsuodjalan ámmát barggiide. Dán deaivvadeapmái boahte oasseválddit olu sajiin Finnmárkkus. Guovddážis ságastallamis lei mánáid sihkarvuohta, mo mánáid suddjet veahkaválddálašvuođas, ja veahkaválddálašvuohtan lohket leat buot mii ii daga buori máná bajásšaddamii.

Eanet áššit go olbmot navdet


Mette Skålholt muitala veahkaválddálašvuođa leat olu eanet go dušše doarruma. Son lohká veahkáválddálašvuohtan leat dan jos givssida nuppi, bávččagahtta sániiguin, dahje cagga nuppi bargamis dan maid son áiggošii bargat, dahje mo nu baldá nuppi.

Veahkaválddálašvuohta ii leat dušše doarrun.

Juohkelagan viehkaválddálašvuohta sáhttá bilidit máná ovdáneamis. Jja jos vánhemat álo cuiggodit máná, eaige goassige movttiidahte su go buriid bargá, na de bilida dátge máná.

Mánná navdá iežas leat heajos olmmožin, jos álo cuiggodit ja láitet su. Máná ferte movtiidahttit, ammas bisánit ovdáneamis. Ja jos máná givssidit, bealkkehit ja bálddihit garra sániiguin ja vel doaškkáiguinge, na de čuohcá dát mánnái rumašlaččat, muitaleaba psykologaguovttos Ragna Lundgaard ja Mette Skålholdt.

Nearvvat billašuvvet

Soai muitaleaba ahte máná ja olbmo nearvvat šaddet bissovaččat fákten ja báhtarandássái, jos álo šaddet gillát bealkima, givssideami dahje eará veahkaválddálašvuođa.Ná bissáná máná ovdáneapmi, go ii mánná šat nagat jurddašit.

Bákčasiidda fáhtehallá go deahkit čavget

Jos mánná, dahje olmmoš eallá baluin, de geavvá nu ahte olmmoš oažžu váttuid. Oalgedeahkkit garret ja bávččastit, muhtimat ožžot čoavjebákčasa ja oađđin hedjona.

Veahkaválddálašvuohta čuohcá maid borramii, muhtinmat borret badjelmeari earátges eai nagat borrat. Buot dáid rumašlašváttuide sáhttá mánná fáhtehallat jos álo ferte ballat.

Máná eallindilli lea dehálaš ovdáneapmái

Dávjá šaddet mánát gillájeaddjin jos vánhemat bealkkášit ja dorrot. Máná nearvvat šaddet hušša dahjege streassa dillái, jos álo fertejit ballat dilis mii ruovttus lea go sii bohtet mahkáš skuvllas. Nu muitala Sis Finnmárkku bearašsuodjaln guovddáža jođiheaddji Eilif Norvang.

Viehkaválddálašvuođa fierpmádatkonferánssas ledje logaldallamat ja joavkobarggut.

Sii leat oahppamin mo veahkaválddálašvuohta cuohca mánáid ovdáneapmái

Konferánssa oasseválddit

Foto: Anne Olli