Hopp til innhold

Juoiggas sámegiela ja vuoitte 20 000 ruvnna - Lag en joik og vinn 20 000 kroner

Riikkaidgaskasaš eamiálbmogiid giellajagi dihte hástalit du bidjat luođi sámegielaide.

Hejololoila lolelo, det er språkår og de samiske språkene vil ha en joik. Kanskje du lager?

Laster Giphy-innhold

Les saken på norsk.

Luohtegilvvuin áigu NRK Sápmi, ovttas Sámedikkiin, čalmmustahttit ja loktet luođi ja sámi gielaid. Gilvu lea oassin sámi giellavahkkus 2019.

– Buohkat geat háliidit sáhttet bidjat luođi giellaloktemii, lohka Sámedikki giellaossodaga jođiheaddji Anne Britt K. Hætta.

Anne Britt K. Hætta

GIELLAOSSODAT: Sámedikkii giellaossodaga jođiheaddji Anne Britt K. Hætta.

Foto: Torgeir Varsi / NRK

Luohti galgá govvidit sámegielaid, sámi servvodaga gielladili dahje čalmmustahttit giellaloktema.

– Luohtái lea čatnon sámi giella, kultuvra ja sámi árbevierut. Danin lea dat dehálaš giellaloktemis, lohka Hætta.

Don sáhtát juoigat, dovdnet, huradit ja dajahallat. Galgá leat árbevirolaš luohti musihka haga.

Vuoitu lea 20 000 ruvnno vuoitoluohtái.

Luohti ii galgga bistit guhkit go golbma minuhta.

Áigemearri sáddet evttohusa gilvui lea sotnabeaivi golggotmánu 6. beaivvi.

Golggotmánu 7. ja 8. beaivvi válljejuvvojit luođit mat besset gilvui mielde.

Válljejuvvon luođit almmuhuvvojit golggotmánu 9. beaivvi. Dan mannjel lea vejolaš guldalit ja jienastit du jiellatluođi neahtas. Jienasteapmi bistá golggotmánu 16. beaivái.

Vuoitoluohti almmuhuvvo golggotmánu 26. beaivvi.

Movt ráhkadit luođi?

Juoigi Per Tor Turi lea dahkan olu luđiid ja lea earet eará bidjan luođi telefovdnii. Ja sus lea tipsa movt dahkat luođi.

Per Tor Turi

JUOIGI: Per Tor Turi lea áŋgiris juoigi, lohka iežas árvvoštallama dahkat luođi giellaloktemii.

Foto: Marit Sofie Holmestrand / NRK

– Luohti lea dakkár mii sáhttá boahtit vaikko goas, de nai go olmmoš ii leat vuordimege dan. Ovdamearkka dihte go leat vuodjime biillain, vácciime, ihkku dahje beaivet, jáđe ferte beare báddet vai ii vajálduhtte, lohka son.

Ná sáddet luođi gilvui

Don dagat luođi, luohti ii galgga ovdal gullon almmolaččat.

Filbme giehtatelefovnnain iežat go juoiggat.

Manat dán čujuhussii ja sáddet videofilmmaža dán čujuhusa bokte: https://bidra.nrk.no/joik. Jus ii lihkostuvvá sáddet de váldde oktavuođa NRK Sámi Máret Biret Sárá Oskaliin dán šleađgaboasta čujuhusas: maret.biret.sara.oskal@nrk.no dahje telefonnummar bokte: +4795106122. De mii veahkehit du.

Fuomáš, iskka dán gáhčosis maid don dieđát luođi birra.

På norsk

Gjennom joikekonkurransen ønsker NRK Sápmi, sammen med Sametinget, å løfte frem joik og de samiske språkene som en del av samisk språkuke 2019.

–– Alle som vil kan lage en joik til språkløftet, sier Sametingets Anne Britt K. Hætta.

Anne Britt Klemetsen Hætta

ALLE KAN JOIKE: Sametingets språkavdelingsleder Anne Britt Hætta sier at alle kan delta i konkurransen.

Foto: Berit Nystad / NRK

Joiken skal speile de samiske språkene, det samiske samfunnet eller speile språkløftet.

– Joiken er med på å løfte språket. Joiken er en del av den samiske kulturen, og de samiske tradisjoner. Derfor er den viktig når språket skal fremmes, sier Hætta.

Du kan joike og lage korte setninger til joiken. Det skal være en tradisjonell samisk joik, uten musikk.

Premien er 20 000 norske kroner.

Joiken kan vare opptil tre minutter.

Fristen for å sende inn bidrag til joikekonkurransen er 6. oktober.

De bidragene som når til finalen publiseres 9.oktober. Etter det kan du høre bidragene og stemme på din favorittjoik. Stemmingen foregår til 16. oktober.

Vinnerjoiken publiseres lørdag 26. oktober.

Tips til hvordan du kan lage en joik

Karasjokmannen Per Tor Turi har lagt mange joiker, han har blant annet også lagd en joik til telefonen som kalles telefonjoik. Han sier at en joik kan komme til deg når som helst.

Per Tor Turi i SGP 2018

IVRIG JOIKER: Per Tor Turi er vokst opp med joik.

Foto: Berit Solveig Gaup / NRK

– Joiken kan komme når som helst, også når du minst venter det. For eksempel når du skjører med bil, eller er ute på tur. Den kan komme på natten og på dagen, da må man bare ta opptak slik at man husker det.

Slik sender du inn joiken

Du lager en joik, joiken skal ikke ha vært fremført offentlig tidligere.

Du filmer deg selv med mobiltelefonen når du joiker.

Så går du inn på https://bidra.nrk.no/joik og laster videoklippet inn og sender. Hvis det oppstår problemer så tar du kontakt med NRK Sapmis Maret Biret Sara Oskal via mail, maret.biret.sara.oskal@nrk.no eller via mobiltelefon 95106122, og vi kan hjelpe deg.

Ps. Sjekk hva du kan om joik i denne quizzen.

Korte nyheter

  • Muolkkuin gássabuvttadeapmi farga jođus

    Dál go Muolkkuid gássarusttega divodanbargguin leat geargan de leat čoaskudišgoahtán gássa Snøhvit-guovllus. LNG golgi luonddugássa rusttega táŋkkat devdojuvvojit lagamuš áiggis, muhto eai otne gal vel. Dan dieđiha Equinor preassadieđiheaddji Gisle Ledel Johannessen. Njeallje gássatáŋkka Muolkkuin leat vuordimin gássaguorbmi. Gássarusttet ii leamašan doaimmas 2020 čavčča rájes buollima geažil.

    Olje- og gassfelt i Barentshavet
    Grafikk: Equinor
  • Gárven bacheloroahpu ja 10 ođđa šuoŋa

    Agnete Saba lea dán giđa gárven bachelorgráda popmusihkas, Høyskolen i Kristianias. Dán giđa lea son čállán bachelorčállosa ja logi ođđa lávlaga. Das son guorahallá mo sáhttá ovttastahttit sámegiela ja dárogiela popmusihkas.

    Agnete dadjá NRK:ii ahte son lea geahčestan maŋos ja viidáseappot bargan nu mo dalle dahke «Oro jaska beana» šuoŋain MGPjr-gilvvus.

    – Mun ohppen ahte háliidan dakkár musihka ráhkadit ja čállit. Dovden ahte teavsttat šaddet eanet persovnnalaččat, dadjá Saba.

    Barggadettiin dadjá iežas oahppan olu sámi musihkkaárbevieruid birra, ja dat lei hui mávssolaš sutnje. Saba lea geahččaladdan bidjat luđiid olbmuide ja lundui. Agnete dadjá ahte ii leat veadjemeahttun ahte juoigá eanet boahtteáiggis.

    – Válddán mielde dan maid lean oahppan ja háliidan oahpásmuvvat eanet luđiin. Ferte oaidnit mii dáhpáhuvvá go manan fas studioi. Dat lei veahá ártet ahte luođit dušše bohte munnje dán háve, in dárbbahan bargat nu garrasit dainna.

    Dán logi šuoŋas, mat gullet bachelorbargui, áigu Agnete moadde almmuhit. Sávvamis gullat sus aivve fargga ođđa musihka.

    Gula olles jearahallama Agnetiin dás:

    Agnete Saba geargan iežas oahpuin, sus lei earenomaš bachelor bargu man birra gulat dán sáddagis.
  • Nango nammaduvvon Eurohpa stuorámus dáiddabálkkašupmái

    Sámi dáiddár ja arkiteakta Joar Nango lea evttohuvvon Lorck Schive 2023 dáiddabálkkašupmái. Dát dáiddabálkkašupmi lea okta Eurohpa stuorámus dáiddabálkkašumiin. Ieš dáiddabálkkašupmi lea 500 000 ruvnnu ja njealljásii, geat leat evttohuvvon dasa, addo guhtiige vel 150 000 ruvnnu ráhkadit dáidagiid, mat čájehuvvojit Troanddima dáiddamuseas cuoŋománu 23. beaivve rájes 2023. Nango lassin dáiddabálkkašupmái leat evttohuvvon Anna Daniell, Ane Graff ja Ahmed Umar, nu čállá Troanddima dáiddamusea.

    Joar Nango
    Foto: Thor Brødreskift / Pressefoto