NRK Meny
Normal

Eadtjohkes gïelebieljie

Noerhtesaemien Stig Arne Somby lea åarjelsaemiengïele lïereme ihke gïelem nännoestidh jih vaarjelidh.

Nordsamisktalande Stig Arne Somby har lärt sig sydsamiska.
Vad händer när han vill beställa kaffe, på sydsamiska, i nordsamiskt område?

Ij leah dan aelhkie maam-akth åarjelsaemiengïelesne noerhtesaemiendajvesne dongkedh. Guvvie/tjoehpedimmie: Felicia Löfgren, Henriette Johnsen Joks

Daesnie maahta gaajhkene lehkesne saemiestidh.

Stig Arne Somby

Tsåahka lea njealjeths åvtelen göökteluhkieakte.
Manne aktene prïhtjgåetesne Karasjohkesne tjahkesjeminie.

Ålkene biejjie guaka jih ånnetji tjuatsa, jih naaken almetjh aktene buertesne mov dueksne tjahkesjeminie, svarkeleminie.

Manne onne ståantetje vuerteme, jih dellie maa båata vaadtsa. Maahtam satnem klaasen tjirrh vuejnedh. Dle sijse tjaanga. Buerie biejjie! Dihte jeahta, jih mojjehte.

Stig Arne Somby (36) dihte giem manne vuerteme, Karasjohkesne byjjenamme, jih dihte lea öövre eadtjohkes gïelebieljie. Sov lea åarjelsaemien moarsije, jih dan åvteste veeljeme åarjelsaemien lïeredh.

– Manne akte kuuvsje bijre govlim, mij snåasesne lij. Dle ussjedim dihte edtji luste årrodh, Stig Arne jeahta.

Ij leah mov gïele

Jeenjemes almetjide åarjelsaemien lea geerve guarkedh.
Guktie bist dellie gosse noerhtesaemien soptseste jih edtja åarjelsaemien lïeredh?

Stig Arne veanhta aelhkebe akte gïele lïeredh misse ij naan veadta utnieh.
Läjhkan mejtie edtja saemiengïele jallh jeatjah gïele lïeredh.

– Ij lij daan geerve munnjan juktie manne joe maahtam noerhtesaemiengïele, jih vienhtem aaj aelhkebe munnjan juktie ij leah mov gïele, dellie aelhkebe lïeredh, Somby soptseste.

Stig Arne Somby

Stig Arne Somby

Foto: Felicia Löfgren / NRK Sápmi

Ij barre grammatihken bijre

Stig Arne njielje jaepieh åarjelsaemien lohkeme, jih jijnjh ovmessie kuuvsjh vaadtseme. Dihte tuhtjie bööremes kuuvsjide lea dah mesnie åadtjoe gïelem nuhtjedh jih soptsestidh, ij barre dom gramamtihken bijre lohkedh.

Daennie Karasjohkesne ij dan gellie mah åarjelsaemien saemiestieh. Bene Stig Arne soptseste dihte pråvhka almetjigujmie sosiaale mediaj tjirrh saemiestidh.

– Mov lea skuvlebarkoe aaj maam tjoerem tjaeledh, Somby jeahta jih föörhkede.

Joekehtse gïelijh gaskems

Månnoeh Stig Arne bielie täjmoe prïhtjgåetesne tjahkesjamme, jih daelie jienebh almetjh aaj båeteme. Gaajhkene lehkesne noerhtesaemien govloes.

Öövre tjïelke ahte lea joekehtse gïelijh gaskems.

–Daesnie maahta gaajhkene lehkesne saemiestidh, Somby jeahta.

Jih nov gujhth saatnan. Daesnie maahta hov bovresne saemiestidh. Prihtjegem dongkedh jih viehkiem saemiengïelesne skïemtjegåetesne åadtjodh. Ij leah seamma gïeletsiehkie åarjesne.

Vïenhtem jih håhkesjem, manne edtjem gujht voehjkelidh maam-akth darjodh juktie gïelem jeala.

Stig Arne Somby

Buerebe åarjelsaemiengïeline barkedh

Mij dellie Stig Arnem baajhta?
Dihte soptseste sov voestes åssjalomme lij sov moarsije gïeline viehkiehtidh, dle barre luste sjidti lïeredh.

Stig Arne aaj tuhtjie buerebe jis åarjelsaemiengïeline barka, juktie joe gååvnese dan jinjh mah noerhtesaemien saemiestieh.

Gosse manne gihtjem mejtie dihte veanhta åarjelsaemien edtja båetije biejjide jieledh, dle tjïelke vaestiedasse åadtjoem:

– Vïenhtem jih håhkesjem, manne edtjem gujht voejhkelidh maam-akth darjodh juktie gïelem jeala, Stig Arne Somby jeahta.