Digitaliserii boazomearkkaid – muhto láhka bissehii ođasmahttima

Son lea digitaliseren boazomearkkaid, muhto bargu bisánii jagis 2015 go Eanandoallodirektoráhtta giddii mearkaregistara.

Niila Blind

DIGITALISERII BOAZOMEARKKAID: Boazosápmelaš Niila Blind lea ovttas dihtorčehpiin digitaliseren boazomearkkaid, muhto neahtasiiddu eaba leat ođasmahttán guđa jahkái.

Foto: Privat

Logi jagi áigge dolkkai Niila Blind fievrrideames mearkagirjji go lei gárddis geahčadeame bohccuid.

Dávjá son vajálduhtii girjji ja muhtomin láhpii dan.

Muhto de son jurdilii, livččii oba vuogas jus boazomearkkaid sáhttá mátketelefovnnas geahčastit.

– Mun dolken mearkagirjái go ii han dat lean goasse sadjosis, muhto mátketelefovdna gal lei álo mielde. Danin fuomášin digitaliseret boazomearkkaid.

Nu muitala Luru-orohaga Niila Blind, gii bargá bohccuiguin Lierne-guovllus Snoasas.

Son oaččui dihtorčeahpi Pål Ruud mielde digitaliserenbargui ja jagis 2012 soai almmuheigga mearkkaid Reinmerker.no neahttasiiddu.

reinmerker diagram

BOAZOMEARKKAT: Norggas leat registrerejuvvon 2526 boazomearkka, nu čájehit Boazodoalloealáhusa rehketdoalu dieđut.

Foto: Totalregnskap for reindriftsnæringen 2018/2019

Neahttasiiddus leat buot Norgga boazosápmelaččaid boazomearkat, ja soai áigguiga lasihit maid Ruoŧa boazomearkkaid.

Muhto jagis 2015 giddii Norgga Eanandoallodirektoráhtta mearkaregistara, go eai diehtán sihkkarit čuvvot go persovdnasuodjalus-lága.

Dan rájes eaba leat Niila ja Pål beassan ođasmahttit iežaska neahttasiiddu.

Loga maid: Nathaniel (20) lea giitevaš go eatni suovai su fárret skuvlainternáhtii

Giddejedje mearkaregistara

Norgga Eanandoallodirektoráhta boazodoalloossodagat giddejedje mearkaregistara 2015, go Norggas lea dušše sápmelaččain vuoigatvuohta registrerehit boazomearkka, ja danne sáhttá boazomearkačoakkáldat leat etnalaš registtar.

Dihtorbearráigeahčus čilge jurista etnalaš persovdnadieđuid almmuhemiid dáfus lea persovdnasuodjalus-láhka erenoamáš garas.

Ida Småge Breidablikk

ČAVGES LÁHKA: Dihtorbearráigeahču doaibmi ossodathoavda Ida Småge Breidablikk čilge persovdnasuodjalus-láhka lea nanus.

Foto: Datatilsynet

– Don fertet čuovvut persovdnasuodjalus-lága ja dus ferte leat lágalaš vuođđu meannudit persovdnadieđuid jus daid áiggut lebbet almmolašvuhtii. Jus registtar lea čadnon etnisitehtii, de dus ferte leat earenomáš vuođđu.

Nu dadjá Dihtorbearráigeahču doaibmi ossodathoavda Ida Småge Breidablikk, geas lea ovddasvástádus gozihit ja čuovvolit persovdnasuodjalus-lága praktihkalaččat.

Doaibmi ossodathoavda deattuha ahte sii fertejit álggos árvvoštallat vuđoleappot boazomearkaregistara etnalaš lága dulkoma oktavuođas.

– Jus lea etnalaš registtar, de dieđus ferte lágalaš vuođđu. Muhto almmolaš ásahusain lea maid vejolašvuohta ásahit láhkačállosa vai sáhttet almmuhit registara, dadjá Breidablikk.

Ja Eanandoallodirektoráhtta leage juste nu bargan.

Loga maid: Linnea Isabell (4) lea oahppan juoigat

Boazomearkkaid elektrovnnalaš almmuheapmi

Eanandoallo- ja biebmodepartemeanta lea sádden gulaskuddamii njukčamánu 15. beaivvi ođđa boazomearkaláhkačállosa, mas boazomearkkaid almmolaš elektrovnnalaš almmuheapmi lea sierra oassin.

Ealáhusa beale lea dárbu ávkkástallat mearkaregistara beaivválaš dilis, danin árvvoštallat registara dehálaš reaidun ealáhusas, čállá departemeantta gulaskuddan reivves.

Eanandoallodirektoráhtas lea ovddasvástádus čuovvulit láhkačállosa praktihkalaččat.

Liv Berit Hætta

ÁIGOT ALMMUHIT REGISTARA: Eanandoallodirektoráhta boazodoalloossodaga direktevra Liv Berit Hætta duođašta plánaid almmuhit registara čakčat.

Foto: Statsforvalteren i Finnmark og Troms

Stádahálddašeaddji boazodoalloossodaga direktevra Liv Berit Heatta muitala ahte boazodoallošiehtadusa oktavuođas sii leat várren 1,5 miljovnna mearkaregistara elektrovnnalaš almmuheapmái.

– Mis lea hui stuora prošeakta jođus dál maid mun jođihan. Dat ii leat dušše mearkaregisttar, maid mii ođasmahttit. Mii leat geahčadeame maid iežamet ollislaš digitálavuogádaga hálddahusas, dadjá direktevra.

Hætta deattuha iežaset áigut vuđolaš barggu dahkat. Sii áigot bures gulahallat ealáhusain ja ásahit referánsajoavkku ja geavaheaddjijoavkku.

– Su mielas ii daga maidege jus priváhtaolbmot dahje fitnodagat almmuhit mearkaregistara almmolašvuhtii, go dat ii leat su ovddasvástádus bearráigeahččat čuvvot go sii lága.

Loga maid: Mánáidgárddemánát ohppet loddema birra – Spesial

Mearka-áppa

Mannan mánus almmuhii Jan Ailo Nordsletta boazomearka-áppa «Merkeappen», maid son lea ráhkadan skuvlaprošeavtta oktavuođas Árktalaš universitehtas Romssas.

Jan Ailo Nordsletta

MEARKAÁPPA: Informatihka-studeantta Jan Aillo Nordsletta lea ráhkadan «Merkeappen»-prográmma android mátketelefovnnaide.

Foto: Johan Ánte Utsi / NRK

– Dat áppa bođii ovtta álbmás mus, gii muitalii ahte boazodilis dárbbašivččii dego ođasmahttit. Sis lea oainnát okta neahttasiidu, mas lea namma reinmerker.no muhto das eai leat ohcanvejolašvuohta leamaš albma láhkai. Ja dalle geavahin áiggi dego smiehttat movt dál de sáhttá ođasmahttit. dadjá Nordsletta.

Son lea ávkkástallan Niila Blind ja På Ruud reinmerker.no boazomearkadiehtovuođu (-dáhtabása), ja son maid ohcá ođasmáhttojuvvon dieđuid.

MerkeAppen diktá geavaheaddji ohcat mearkkaid nama mielde, ráhkadit joavkkuid ja bidjat soames mearkaeaiggádiid sadjosii. Dan ii sáhte reinmerker.no neahttasiiddus.

Makkár almmolaš elektrovnnalaš boazomearka almmuheami Eanandoallodirektoráhtta vállje lea ain eahpečielggas, muhto láhkačállosis boahtá ovdán ahte sii áigot almmuhit mearkaeaiggáda nama, guovllu, orohaga, siidda ja guđe siidaoassái gullá.

Sii áigot almmuhit gova ja čilgehusa mearkkas, goas lea registrerejuvvon ja registreren nummara.