NRK Meny
Normal

Dán guobbara háliidit olgoriikalaččat dego varas láibi livččii

Ii dáidde nu čaba, muhto dearvvaslaš čuoččohuvvo leat, dát erenoamáš guoppar.

Báhkkečátná - chaga

BIVNNUT OLGORIIKKAS: Báhkkečátná, dahje «chaga» dahje «kreftkjuke», lea guoppar mii šaddá soahkemuoras.

Foto: Rolf Hjelmstad

Laila Spik

Laila Spik Skaltje.

Foto: Ann Marita Eriksen / NRK

– Dat leat ollu dološ sámi máhtut maid sii leat váldán, ja dat galget tinet ruđa das. Muhto sin ii galgga luoitit min guovlluide.

– Máŋggas leat dadjan ahte ehpet dii sámit leat daid geavahan. Muhto mun dajan ahte mii leat geavahan buot, mat šaddet luonddus – muhto mii eat ságas daid birra.

Nie muitala Laila Spik Skaltje ruoŧabeale SR Sámerádioii.

Maŋemuš jagiid leat báhkkečátná-buktagat lassánan hirbmosit, sihke luonddudálkkas-rámbuvrrain ja dábálaš apotehkain.

Laila Spik Skaltjes leat ollu dieđut dálkkodanšattuin ja juohká áinnas su máhtuid, vai olbmot fuobmájit makkár árvu luonddus lea. ieš oahpai áhčistis gii rávvii su.

– Danin go dat boahtá okta beaivi, jus mii eat máhte ja jus mii eat oaččo mirkkuid, movt mii de galgat birget, jearrá Skaltje.

Šaddá teadjan ja jáffun

Báhkkečátná lea dat maid rámbuvrras vuvdet chaga-namas. Dat šaddá soagis, ja Skaltje mille dan sihke teadjan ja láibejáffun.

-- Go mun lean mollen de máhtán málestit deadjan, dakkár juhkosa, ja de oažžu duolddahit 5-6 geardde, dan ii galgga hoigadit. Nu ollu fápmu das lea. Ja dat máhku lea njálggis, ja dat lea ollu maid dat máhttá divvut, čilge Spik Skaltje

Vaikke eahpida dan maid rámbuvrrain vuvdet leat dušše báhkkečátná, de illuda dat su ahte nuorat buolva leat šaddan sáhkkideabbo oahppat dološ máhtuid.

– Dat atne ahte dat ledje ila dološ máhtut, ahte dat eai heive dán ođđa áigái. Muhto dál leat nuorat fuobmán, go máilbmi jearaha ja háliida daid, de dat háliidit diehtit jus mii leat geavahan.

– Diehttelas, de mun láven muitalit daidda ja dat besset máistit ja diehtit masa mii leat geavahan. Dal boahtá fas dat áigi go dat háliidit oažžut daid dieđuid, muhto dat lea jávkan ollu, giela bealde ja máhtu bealde, muitala Spik Skaltje.

Logaldallá ja lágida kurssaid

Son logaldallá ja lágida kurssaid das masa luonddu šattuid sáhttá geavahit.

– Mun anán dat lea oba deaŧalaš bargu, danin mun lean válljen leat oahpaheaddji dan mu máhtu birra. Ferten dadjat ahte lean duhtavaš daiguin máhtuiguin mat mus leat, dadjá Laila Spik Skaltje.

-- Dat leat háliidan oahppat ja dat leat gullan ahte mus leat goit veaháš máhtut ja go lean álgán oahpahit de dat lea mannan viidáseappot, ruoŧŧelaččaide ja olgoriikii.

– Mun anan dat lea oba deaŧálaš bargu, danin mun lean váljjen leat oahpaheaddji dan mu máhtu birra. Fertren dadjat ahte lean duhttavaš daiguin máhtuiguin mat mus leat, dadjá laila Spik Skaltje.

-- Dat leat háliidan oahppat ja dat leat gullan ahte mus leat goit veaháš máhtut ja go lean álgán oahpahit de dat lea mannan viidaseappo, ruoŧelaččaide ja olgoriikii.