NRK Meny
Normal

Álttá akšunista almmuhan ođđa girjji

Ođđa girjjis muitala Niillas A. Somby Áltta akšuvnna, nealgudeami, šáldebávkkaleami ja Kanada báhtareami birra.

Niillas A. Somby

Niillas A. Somby ođđa girji Gumppe diimmus almmuhuvvui odne Kárášjogas.

Foto: Bengt Roger Kåven

– Mun gal lean hui duhtavaš, ja doaivvun ahte dat geat eai vašut mu ain jo liikojit dán girjái, lohká Somby.

Peršovnnalaš muitalus

Somby lei okta dain gii olggobealde Stuoradikki Oslos nealgudii iežas Áltta-ákšuvnna oktavuođas. Son lei maid mielde bávkkaleame šaldi olggobeal Áltta ja šattai báhtarit Norggas eamialbmogiid lusa Kanadai.

Dál lea Niillas Aslaksen Somby válbmen ođđa girjjii, mas lea namma Gumppe diimmus.

Girjjis son muitala dáid vásáhusaid birra, ja sárgu bálgá dain gitta Sámedikki rahpamii ja Sámi vuoigatvuođaid formáliseremii.

Seammás dat leat lea su persovnnalaš muitalus mas beassat čuovvut maid son dovddai ja man sivas son vulggii bealuštit sámiid vuoigatvuođaid nie erenoamáš vugiin.

Beahtahallan

Girjjis son geahčada leago dáid rahčamušain leamaš ávki.

– Mun lean leamaš ilus go Sámediggi lea boahtán, ja go Finnmárkkuláhka lea boahtán. Ja de lean fas maŋŋel beahtahallan go ii han Sámedikkis orron makkárge ávki go das ii leat makkárge politihkkalaš váldi. Ja Finnmárkkukláhka lohká ahte mii sápmelaččat oamastit beali Finnmárkkus ovttas Finnmárkku fylkkagielddain. Ja das fas fuomášit ahte ii hal lean gal oamasteapmi, ii ge dat buvtte makkárge ávkkiid midjiide, lohká Somby.

Son muitala ahte lea leamaš guhkes proseassa gárvet girjji.

Gumppe diimmus

Gumppe diimmus lea Niillas A. Somby ođđa girji mas son muitala manne son vulggi bealuštit sámiid vuoigatvuođaid nu go dagai.

Foto: Bengt Roger Kåven

– Mun lean guhka adjanan, ja muhtin áššiid lean ferten guhká jurddašit galggan go čállit vai in. Dieđusge dađi guhkit áigi manái, de gehppo maid dát mearrádusat, lohká son.

– Lea maid nu ahte olu dat mu ustibat mat leat leamaš mielde daid dáhpáhusain leat jo jápmán, ja eai leat šat dáppe dál. Dat maid boktá morráša, lohká son.

Hárjánan garra reakšuvnnaide

Makkar reakšuvnnaid vuorddát girjái?

– Mun gal lean hárjánan dasa ahte bohtet dakkár heajos ja bahás reakšvunnat. Mun lean ovdal ožžon goddináitagiid, muhto leat maid oallugat mat rámpojit mu. Mun in jáhke dat girji nagoda lihkastahttit dieid áššiid.

– Muhto lea juoga maid lean fuomášan ja mii lea šaddan nannoseappot mu millii, mun ferten leat deaivan juogaláhkái servvodaga bávččas juolgesuorpma, go olbmot leat dál ain nu olu jagiid maŋŋel ain suhttan munnje. Jus livččen dahkan dakkara mas ii livčče nu olu váikkuhus, de eai livčče šat suhttan mu ala nu garrasit, lohká son.