NRK Meny
Normal

– Várálaš fuođđuid-dávda ii galgga leavvat

Norgga biebmobearráigeahčču áigu čavget njuolggadusaid ja gieldit olbmuid fuođđoelliiguin rasttildit riikaráji.

Syk elg avlivet

Dán ealggas leat duođaštan CWD-njoammudávdda miessemánus Selbus, Troandimis.

Foto: Frode Alsethaug

– Mii leat evttohan gildosa go dat lea dehálaš ahte dát dávda ii leava, dadjá Vivi Johnsen, Kárášjoga Biepmobearráigeahčus.

Biepmobearráigeahčču lea evttohan gulaskuddamii gieldit olbmuid fievrrideames fuođđoelliid riikka- ja fylkaráji rástá.

Seammás evttohit gieldit sáltegeđggiid, ja gáibidit buoret gulahallama olbmuin geat barget fuođđuelliiguin, muhto boazodolliid árbevirolaš johtingeainnuid eai áiggo gitta bidjat.

Vuosttáš fuomášupmi Eurohpás

CWD- Chronic Wasting Diseas gávdno davvi Amerihkás ja Kanadas, muhto doppe eai leat goasse gávdnan dávdda eai gottis eai ge bohccos.

Norggas ges lei goddi dat vuosttaš goddeealli máilmmis mas gávdne dán dávdda.

Hjerne fra hjortedyr med CWD

Vuoiŋŋamaččat gottis mas duođaštedje CDW-dávdda Nordfjellas.

Foto: Sylvie Lafond Benestad / Veterinærinstituttet

Norsk Institutt for naturforskning (NINA) fitne cuoŋománus Nordfjellas gottiid guovllus merkemen elliid, go oidne goddeálddu mii spiehkastii čorragis. NINA-dutkit gávdne dan livvumen. Dat ii šat čuoččestan.

Loga maid: Prionbuozalmasvuođa fuomášan gottis

Goddeáldu jámi dasa. Ráppi sáddejedje Veterinærinstituhttii iskkadeapmái gos gávnnahedje ahte gottis lei CDW-njoammudávda.

Dan maŋŋel leat gávdnan seammá dávdda guovtti ealggas Troandimis, miessemánus ja geassemánus.

Leavvan Koreai ealli bokte

Dávda lea maid leavvan lulli-Koreai. Doppe lea duođaštuvvon ahte dávda lea boahtán fuođđuin mii fievrriduvvui riikii.

– Jus dát dávda leavva guovddaš boazodoalloguvlui, de gal lea dát roassun midjiide, dadjá Klemet Amund Eira, boazodoalli Kárášjogas.

Syk elg

Dán ruoidnan ealggas duođastedje CWD-dávdda, Troandimis.

Foto: Jarle Fuglem / privat

Veterinærinstituhta patologa Magne Haugum deattuha ahte CDW- Chronic Wasting Diseas ii njoamo olbmuide, ii ge eará elliide eará go fuođđus nuppi fuđđui.

– CWD lea prionbuozalmasvuohta. Dávda rohkka vuoiŋŋamaččaid ja godda daid nu gohččoduvvon jierbmeceallaid. Dát lea kronihkkalaš guhkesáigge buozalmasvuohta. Dán ii sáhte dikšut ja fuođđu masa njoammu dávda jápma, dadjá son.

Guldal eanet Magne Hauguma go čilge dávdda:

Biepmobearráigeahčču háliida cavgilemiid

Mearrida go Norgga stáhta čuvvolit Biepmobearráigeahču evttohusa čielga čakčii. Gielddus galgá vuosttamuččat bistit čavččas jahkemolsašupmái.

– Jus oainnat fuođđoealli mas rievdá láhttenvuohki, de váldde oktavuođa minguin vai mii beassát sáddet iskosiid guorahallamiidda, dadjá Vivi Johnsen.