Hopp til innhold

Åajvaerie-ášši: Boazodoallu gáibida badjel 300 milj. ruvnnu Norgga stuorámus bieggafápmorusttegis

Lea go bieggafápmorusttet Åajvaeries áittan boazodoalu seailluheapmái? Dasa leat bealálaččat dikkis goabbatge oaivilis.

Øyfjellet vindkraftverk

72 bieggaturbiinna ceaggájit viidát Mussere-gávpoga oarjjabeale várreguovlluin Vaapsten tjïeltes. Dát addet 400 MW fámu ja nu lea Øyfjellet bieggafápmorusttet Norgga stuorámus.

Foto: Tor Evensen

Les på norsk.

Maŋŋel golbma vahku Helgelándda diggegottis Musseres, loahpahedje áššebealit loahppaprosedyraid duorastaga.

Árvvoštallanášši lei Norgga stuorámus bieggafápmofitnodaga Øyfjellet Wind ja Jillen-Njaarke orohaga gaskka.

Dalle go bieggafápmofitnodat oaččui konsešuvnna areálaide Oljo- ja energiijadepartemeanttas (dál dušše Energiijadepartemeanttas), de ledje areálat orohaga eatnamiid siskkobealde.

Dat mearkkaša ahte Øyfjellet Wind lea geatnegahtton soahpat áššái guoskevaš beliiguin.

Dan eai leat dahkan Jillen-Njaarke orohagain ja ovttain eará boazosámiin, ja danne lea Øyfjellet Wind geassán boazodoalu árvvoštallandiggái mearridan dihte buhtadusa.

– Lea dehálaš ahte boazoorohat oažžu buhtadusa liigebarggus ja liigegoluin, nu guhká go johtet bieggafápmoguovllu čađa daidda guohtunguovlluide, mat dan davábealde leat , dajai Øyfjellet Wind advokáhtta Pål Martin Abell.

Eanet dan namuhuvvon johtingeainnu ja guohtunguovllu birra vuollelis áššis.

Advokat Pål Martin Abell holder opp en stort papp-plakat med kart over reinbeitedistriktet.

Advokáhtta Pål Martin Abell doallá stuorra báhpira mas čájeha orohaga eatnamiid duopmárii ja árvvoštalliide. 

Foto: Marius Guttormsen / NRK

Nubbe beales dajai Jillen-Njaarke orohaga advokáhtta ahte bieggafápmorusttegat dagahit nu stuorra hehttehusaid boazodollui ahte dat lea áitá olles boazodoalu.

Áibbas konkrehtalaččat leat advokáhtat čujuhan ahte SP-artihkal 27 lea rihkkojuvvon. Lei seamma artihkal mii Alimusrievtti mielas lei rihkkojuvvon Fovse-áššis.

Sii gáibidit ahte buot 72 turbiinna njeidojit ja guovlu máhcahuvvo ovddeš dássái.

– Orohat háliida ahte turbiinnat jávkaduvvojit ja eatnamat máhcahuvvojit ruovttoluotta guohtunguovlun nu olu go lea vejolaš, dajai Jillen-Njaarke advokáhtta Pål Gude Gudesen NRK:i.

Pål Gude Gudesen holder innlegg i Helgeland tingrett ifbm. Øyfjellet-saken. Hans klient Torstein Appfjell er i midten, og advokat Svein Steinfeld Jervell til høyre.

Advokáhtta Pål Gude Gudesen lea ovddastii Jillen-Njaarke orohaga dikkis. Olgešbealde lea orohaga ovdaolmmoš, Torstein Appfjell.

Foto: Håkon Mudenia / NRK

Áigu gáibidit badjel 200 miljovnna

Dán oktavuođas lea boazodoallu sihtan Protect Sápmi vuođđudusa rehkenastit ekonomalaš buhtadusa.

Dasa gullet ollu doaibmabijut, earret eará biebman, ođđa geainnut, tráilarfievrrideapmi ja buhtadusat go masset guottet- ja guohtunsajiid.

Oktiibuot gáibida Jillen-Njaarke orohat badjelaš 200 miljovnna ruvnno buhtadussan jus gaikungáibádusain eai vuoitte.

– Sii leat bággehallan vuostáváldit buhtadusgáibádusa. Ja de leat dán áššis rehkenastán buhtadusgáibádusa orohatheivehusaid vuođul, nu gohčoduvvon váidudeaddji doaibmabijuid, dadjá Gudesen.

Gáibádus lea guovtti oasis, ja ovttaháválas submi lea sullii 28 miljovnna ruvnnu.

Dasa lassin lea ovddiduvvon jahkásaš máksogáibádus sullii 5,8 miljon ruvnno - nu guhká go bieggafápmorusttegat, maidda lea addon konsešuvdna 30 jahkái, leat Åajvaeries.

Oversikt over kravet fra Jillen-Njaarke reinbeitedistrikt, som inkluderer alt fra fôring til trailertransport til kompensasjon for tapte kalve- og beiteområder.

Dán guorahallama čájehii Jillen-Njaarke boazoorohat diggái. Dat mielddisbuktá birrasii 27 miljon ruvdnosaš háválas mávssu, ja 5,9 miljon ruvdnosaš jahkásaš mávssu, nu guhká go bieggafápmorusttegat leat Åajvaeries. 

– Gáibádusa vuođđun lea gárdeceggen golut. Dasa lassin leat golut biebmamii, rusttegiid doaimmahit, liigebargui ja nu ain, dadjá Gudesen ja lasihastá:

– Vuostebealli bivdá rievttis dan sadjái máksit ovttaháválaš supmi, mii dalle šaddá hui allat, birrasiid 200 miljovnna ruvnno.

Son deattuha ahte orohat ii bivdde buhtadusa, muhto háliida ahte «doaibmabijut galget ollašuhttojuvvot».

– Muhto dása ii leat stáhta iige áššehas háliidan mielváikkuhit, dadjá Gudesen.

Go boazodoallu ja bieggafápmu loahpas soabadeigga Davvi-Fovses, de mearriduvvui 7 miljovnna ruvnnu máksu jahkásaččat. 25 jagi konsešuvdnaáigodagas dagaha dat 175 miljovnna ruvnno.

Ii leat dihtosis man olu buhtadusa Lulli-Fovse oažžu.

Les også Åajvaerie-ášši: Duopmár celkui bealálažžan, diggeášši sáhttá fas maŋiduvvot

Protester utenfor retten i Øyfjell-saken

Guokte beali geat gáibideaba buhtadusa

Jillen-Njaarke ii leat áidna bealli boazodoalus mii gáibida buhtadusa.

Berit Kristine Hætta Svennan sijtes lea maid čuvvon ášši dikkis.

Son gáibida sullii 137 miljovnna ruvnno.

Maiddái dán gáibádussii vurdo ovttahávális (10,9 mil.), ja jahkásaš buhtadus sullii 3 miljovnna ruvnnu 42 jagi, čájehit riekteáššebáhpárat.

Advokat hilser på Betty Kappfjell, pensjonert reiner og i familie med de saksøkte på Øyfjellet under første dag av rettsaken.

Advokáhta Pål Gude Gudesen dearvvaha Betty Kappfjell, pensionerejuvvon boazosápmelaš gii gullá áššáskuhttojuvvon bearrašii.

Foto: Marius Guttormsen / NRK

Hætta advokáhtta Knut Helge Hurum ii leat vástidan NRK:i duorastaga.

Øyfjellet Wind oaivvilda gáibádusa beare stuorisin.

Okta mii lea čielggas lea ahte orohahkii šaddá veaháš liigebargu ja liigegolut, muhto visot duođaštusat čájehit ahte buhtadus orohahkii galgá leat áibbas eará dásis go dan maid gáibidit, dadjá advokáhtta Abell.

Iige son leat ovtta oaivilis dasa ahte konsešuvdna mii addojuvvui 2016:s, lea addojuvvon boastu vuođus.

– Mii oaivvildit ahte bieggafápmorusttegiin eai leat nu stuora váikkuhusat boazodollui ahte sáhttá dadjat ahte konsešuvdna ii leat fámus, dadjá Abell.

Oversiktskart over reinbeitedistriktet, med flyttleier og beiteområder inntegnet.

Jillen-Njaarke orohat gokčá stuorra oasi Helgelándda lulit oasis. Ránesguovllut leat dálveeatnamat, ja riidduvuloš guohtunguovlu lea oarjjabealde. 

Riidu dálveguohtuma badjel

Åajvaerie ja Fovse-áššis leat ollu seammalaganvuođat, muhto maiddái muhtun mearkkašahtti erohusat.

Goappašiid áššiin lea beassan dálveguohtumiidda guovddážis.

Fovses biddjojuvvojedje bieggaturbiinnat guohtuneatnamiidda. Åavaerie bieggafápmorusttet lea guohtuneatnamiid bálddas.

Danin lea guovddáš gažaldat áššis leamaš man deaŧalaš dát dálveguohtun lea boazodollui, ja man ollu bieggafápmorusttet hehtte boazodoalu geavaheames dán guovllu.

Dás lea áššebeliin viehka iešguđetlágán oaidnu das mii duohtavuohta lea.

Et nærmere kart som viser flyttleien som går gjennom vindkraftanlegget.

Ránes guovlu leat Jillen-Njaarke dálveeatnamat, ja lilla sárgát čájehit gos bieggafápmorusttegat leat. Fiskes linnját leat johtingeainnut maid boazodoallu geavaha go johtet dálveorohahkii. Okta johtingeainnuin manná bieggafápmorusttega čađa.

Áiggi mielde sáhttá šaddat heahti

Boazosámit oaivvildit orohaga áiggi mielde šaddan gierdat olu sisabahkkemiid, muhto bieggafápmorusttegat leat eanet go gierdat.

– Ollislaš váikkuhus lea áibbas mearrideaddjin, dadjá Gudesen.

– Muhto ii galgga vajálduhttit ahte bieggafápmorusttegat iešalddes leat hirbmat stuorra sisabahkken. Dat lea Norgga stuorámus ja gokčá viiddes várreguovllu, dadjá son.

Øvfjellrettsaken. F.v. Nils Anders Appfjell, Per Anders Kappfjell, 
Ole Henrik Kappfjell m/dreng Åsmund Lian og distriktssjef Torstein Appfjell

Gurutbealde: Nils Anders Appfjell, Per Anders Kappfjell, Ole Henrik Kappfjell, Åsmund Lian (reaŋga) ja orohatovdaolmmoš Torstein Appfjell. 

Foto: Tor Evensen / Motvind Bevar Øyfjell

Gudesen namuha sisabahkkemiid mat leat gáržžidan orohaga eatnamiid, earret eará ruovdemáđii, E6:š ja fitnodat Brønnøy kalk. Bieggafápmorusttegat váikkuhit vel eanet, oaivvilda advokáhtta.

– Dušše dát sisabahkken lea iešalddis dramáhtalaš. Go dilli ovdalaččas juo lei heitot, de sáhttá dilli áiggi mielde šaddat duođalažžan.

- Beassanlohpi lea seammalágan go ovdal

Øyfjellet Wind advokáhtta Abell oaivvilda baicca ahte boazodoallu gal sáhttá joatkit nugo ovdal, vaikko bieggafápmorusttet lea huksejuvvon.

– Min deaŧaleamos duođaštusat ja ákkat čájehit ahte dálveguohtumiidda beassa seammá go ovdal go bieggafápmorusttet huksejuvvui.

Dát video mii lea giđđat filbmejuvvon čájeha movt bohccuiguin johte bieggafápmoguovllu čađa. Ovdal johtima lei orohagas ja bieggafápmofitnodagas gulahallan váidudeaddji doaibmabijuid birra mat sáhtte geahpedit johtima.

Video: Foto: Øyfjellet Wind

Abell oaivvilda ahte dát bođii hui čielgasit ovdan giđđat go orohat ja Øyfjellet Wind gulahalaiga veahkkedoaimmaid birra ovdal ja maŋŋel giđđajohtima.

– Videot ja eará duođaštusat čájehit movt johtet stuorra ealuin, seammalágan veahkkeneavvuiguin go muđui atnet. Seammás lea orohat ožžon veaháš eanet liigebarggu ja liigegoluid bieggarusttegiid geažil, mat galget buhtaduvvot árvvoštallanáššis.

Les også Oaivvilda video čájehit ahte bieggarusttet ii hehtte johtima

Bildet er fra en video tatt av Øyfjellet Wind, og skal vise rein som drives ved vindkraftverket på Øyfjellet.

Ráđđehusadvokáhtta: – Sáhttá joatkit nugo ovdal

Dan geažil go Oljo- ja energiijadepartemeanta 2016:s attii Øyfjellet Windi konsešuvnna, de lea stáhta bieggafápmoealáhusa oasálašveahkkin.

Ii lean vuorddekeahttá ahte ráđđehusadvokáhtta Anders Blakstad ii dorjon čuoččuhusaid ahte olmmošvuoigatvuođat leat rihkkojuvvon.

– Stádas lea dieđusge beroštupmi oažžut ovdan ahte sisabahkken bággolonisteami olis maid ii áittá boazodoalu birgejumi. Ii áiggi mieldege buvtte negatiivvalaš váikkuhusaid, mat rihkkot SP 27 artihkkala, dajai Blakstad diggái.

Regjeringsadvokat Anders Blakstvedt under forhandlingene onsdag i Helgeland tingrett.

Ráđđehusadvokáhtta Anders Blakstvedt Helgelándda diggegottis. 

Foto: Marius Guttormsen / NRK

Vaikko vel riekti gávnnahivččiige ahte boazodoallu duođai lea massán dáid dálveeatnamiid, de oaivvilda stáhta dattetge ahte olmmošvuoigatvuođat eai leat rihkkojuvvon.

Sisabahkkemat eai leat dohkkemeahttun olu. Ja ággan dasa leat ahte leat doarvái guohtuneatnamat ja siiddastallamat ja johtimat maid leat oaidnán, čájehit ahte eai váikkut vejolašvuhtii sáhttit doaimmahit iežaset kultuvrra.

Maŋŋel go diggi loahpahuvvui duorastaga, de manai duopmár ja árvvoštallit čállit duomu.

Duopmu vurdojuvvo boahtit loahpageahčen borgemánu, dajai duopmár Jørgen Sætrum ikte.

En rekke tilhørere er på plass i rettssalen. Bilde

Ollugat leat čuvvon diggeášši Musseres maŋimuš vahkuid.

Foto: Marius Guttormsen / NRK

Korte nyheter

  • Minst 13 drept i angrep på Gaza

    Tirsdag er minst 13 personer drept i israelske angrep på Gazastripen, ifølge palestinske helsemyndigheter.

    IDF skriver selv på Telegram at de fortsetter kampene i Rafah og sentrum av Gaza. Luftforsvaret har angrepet over 40 mål det siste døgnet, sier de.

    Fem skal ha blitt drept i et luftangrep mot et hus i Rafah, mens i Khan Younis ble en familie drept, skriver Reuters.

    I tillegg skal minst fire ha blitt drept i flyktningleiren Nuseirat sentralt i Gaza, både i artilleribombardement og luftangrep.

  • 3,3 millioner til utvikling av pedagogisk materiell i barnehager

    Fire ulike prosjekter har fått bevilget midler til å utvikle pedagogisk materiale med samisk innhold på samiske språk, melder sametinget i en pressemelding.

    – Disse prosjektene gir viktig støtte til samisk språkopplæring som jeg håper vi merker ringvirkningene av i årene fremover, med en god styrking av de samiske språkene, sier Sametingsråd Mikkel Eskil Mikkelsen.

    Davvi Girji AS har fått i underkant av 680.000 kroner til prosjektet Árraoahppan jietnagovvakoarttat, som er en læringspakke med 140 kort og kortmaskin. Hvert kort har et bilde, et begrep og en lyd. Når kortene settes inn i maskinen spiller de av lyd sammen med ord og bilde.

    Grom AS mottar 800.000 kroner til prosjektet Troll i ord – Utvidning 2024, som er en serie eventyr på digital plattform. Den skal ivareta det samiskspråklige mangfoldet i barnehagene, hvor de blant annet skal utforme en samisk eventyr-app med fortellerstemmer på nors-, lule- og sørsamisk.

    Trøndelag fylkeskommune ble tildelt 900 000 kroner til prosjekt «Sansepakke – aktiviteter med utgangspunkt i de 8 årstidene», og delprosjekt "Tjaktje jïh tjaktjedaelvie". Læremiddelet vil ha tekster, lyder, illustrasjoner, filmklipp og visualiseringsverktøy.

    TV 2 Skole har fått bevilget 950 000 kroner til prosjekt for utvikling av språkstimulerende materiell for barnehagen, ved hjelp av video, spill og illustrerte e-bøker. Materialet vil være på nord-, sør-, og lulesamisk.

    Portrettbilde av politiker Mikkel Eskil Mikkelsen
    Foto: Marit Sofie Holmestrand / NRK
  • Tre personer pågrepet i grov narkotikasak i Trondheim

    Søndag kveld ble tre personer pågrepet og siktet i en grov narkotikasak, melder Adresseavisen.


    To menn og en kvinne ble tirsdag framstilt for varetekt, siktet for oppbevaring av en stor mengde narkotika. Kvinnen har erkjent delvis straffskyld, de to mennene ikke. Det opplyser forsvarene til NRK tirsdag ettermiddag.


    –De tre ble pågrepet i helga i Trondheim, men hører ikke hjemme her.

    Det opplyser politiadvokat Thomas Gjønnes til NRK. Han vil ikke si noe om hvilken narkotika det er snakk om eller hvor mye. De tre er i 20-årene.

    Politiet ber om fire uker i varetekt, med to uker i full isolasjon og brev-og besøksforbud.

    Politiadvokat Thomas Gjønnes sitter i Trøndelag tingrett og ser på en dataskjerm.
    Foto: Kari Sørbø / NRK