Čuvgehit seksuála illasteami mánáid vuostá: – Dehálaš hállat mánáiguin

Ollu mánát leat muitalan ahte leat illástuvvon mannjelgo oidne dán filmma. Dál lea dat jorgaluvvon sámegillii.

Mu rumaš lea mu iežan plakat fra Redd Barna

SÁMEGIELAIDE: Filbma ráhkaduvvui diibmá, ja lea dál jorgaluvvon davvi-, julev ja máttasámegillii. Redd Barna muitala ahte maŋŋá go filmma álmmuhuvvui de leat eanet illasteamit almmustahttojuvvon.

Foto: Bivrost Film&tv AS/NRK

Les sammendrag på norsk lenger ned i teksten

– Seksuála illasteapmi mánáid vuostá dáhpáhuvvá buot birrasiin ja kultuvrrain. Dá lea tabu-fáddá man birra illá hállu. Danin leat nu ahte ollu dain mánáin geat vásihit illasteami eai dieđe ahte dat lea lobálaš, čilge sekšuvdnajođiheaddji Redd Barna organisašuvnnas, Thale Skybak.

Vuossárgga lea «Máilmmi mánáid illasteami eastadan beaivi». Beaivvi ulbmil lea čuvgehit ahte illasteapmi mánáid vuostá dáhpáhuvvá, ja hui dávjá lagas birrasis. Muhto dán birra lea váttis háleštit.

Thale Skybak i Redd Barna

REDD BARNA: Thale Skybak lea sekšuvdnajođiheaddji Redd Barna organisašuvnnas.

Foto: Ingrid Vestre Haram / NRK

Dan oktavuođas lea Redd Barna, NRK Sápmi ja Bivrost Film&tv jorgalan diehtojuohkinfilmma golmma sámegillii.

Filbma čájeha konkrehtalaččat maid ollesolmmoš ii sáhtte dahkat mánáin.

– Dán oktavuođas lea dehálaš atnit sániid ja doahpagiid maid mánát ieža geavahit, vai sii áddejit man birra lea sáhka. Muhto jus dajat nu konkrehtalaččat ovdamearkka dihtii ahte ii ovttasge leat lohpi čárvot cissaskruva nu garrasit ja máŋgii ahte bávččaga, de ádde mánná dan, dadjá Skybak.

– Mii sávvat ahte váhnemat gehččet dáid filmmaid

NRK Sámi mánáidredaktevrra Norleif Krokmo mielas lea dehálaš ahte váhnemat ja mánát hállet seksuála illasteami birra.

Dieđat go premieutdeling

– EASTADIT: NRK Sámi mánáidredaktevra Norleif Krokmo doaivu ahte dát ráidu dahká ahte bearrašat háleštit váttes fáttáid birra, eastadan dihtii dákkár dáhpáhusaid.

Foto: Tanja Norbye / NRK

– Mii sávvat ahte váhnemat gehččet dáid filmmaid ovttas mánáiguin. Jus mánáiguin leat jurdagat dahje eambbo jearaldagat fáttá ektui de sáhttet hállat váhnemiin daid birra, dadjá Krokmo.

Filmmat álmmuhuvvot vuossárgga NRK Supera neahtta-TV:s.

Norges lover på sørsamisk

Filbma lea dál máttasámegillii.

Foto: Bivrost Film&tv AS/NRK
Norges lover på lulesamisk

Ja maiddái julevsámegillii.

Foto: Bivrost Film&tv AS/NRK

Eahpesihkkaris logut

Guorahallamat čájehit ahte vássá 17 jagi ovdal olmmoš duostá muitalit jus lea illastuvvon go lei mánná.

Skybak dadjá ahte Norggas ii gávdno duođaštus galle máná vásihit seksuála illasteami.

– Ii, leat nu stuorra sevdnjeslogut ahte gii gávdno buorre statistihkka. Otná beaivi lea buorre vejolašvuohta čuvgehit ahte buot mánát ja nuorat galget várjaluvvot seksuála illasteami vuostá, dadjá Redd Barna Thale Skybak.

2004:s čájehuvvui USA:s ahte 3 millijovnna mánát ledje vásihan illasteami mánnán.

Filbma čájeha konkrehtalaččat maid ollesolmmoš ii sáhtte dahkat mánáin.

Filbma čájeha konkrehtalaččat maid ollesolmmoš ii sáhtte dahkat mánáin.

Norsk:

– Seksuelle overgrep mot barn skjer i alle miljøer og alle kulturer. Temaet er tabubelagt og omgitt av taushet. Dette gjør at mange barn som opplever overgrep ikke vet at det er ulovlig, at de har rett på hjelp, eller hvor de kan få hjelp, sier seksjonsleder i Redd Barna, Thale Skybak.

Mandag er Verdens dag for forebygging av overgrep mot barn. Formålet med dagen er å sette lys på at overgrep mot barn skjer, og at det ofte skjer nærmere enn man ofte tror. Men dette er det vanskelig å prate om.

I den forbindelse har Redd Barna har Redd Barna Barna, NRK Sápmi og Bivrost Film&tv oversatt en informasjonsfilm for barn til tre samiske språk.

Filmen viser konkret hva en voksen ikke har lov til å gjøre mot et barn.

– I den forbindelse er det viktig å bruke ord og begreper som barna selv bruker, så de skjønner hva det er snakk om. Dersom man bruker så konkrete begrep som for eksempel; at ingen har lov til å ta på tissen så mange ganger og så hardt at det gjør vondt, så forstår også barnet det, forklarer skybak.

Håper foreldre ser filmen sammen med barna

NRK Sápmis barneredaktør Norleif Krokmo mener det er viktig at barn og foreldre snakker sammen om seksuelle overgrep.

– Vi håper at foreldre ser disse filmene sammen med barna. Dersom barna har spørsmål rundt disse temaene, så kan de snakke med foreldrene om det, sier Krokmo.