NRK Meny
Normal

Slår eit slag for meir geit på middagsbordet

Eldsjeler i Noregs største sauekommune vil at fleire skal servera kjøt frå geit og kje på middagsbordet. I dag blir få norske geiter utnytta til mat.

Geit til middagsmat

Eit knippe kokkar samla for å smaka geite- og sauekjøt på Bjerkreim samfunnshus i Rogaland.

Foto: Kaj Hjertenes / NRK

Pinnekjøt av geit, geitekarbonade og geitekjøttdeig. Dette er mat dei fleste av oss knapt kjenner til. For berre ein brøkdel av kjøtet frå geit og kje blir i dag brukt til matrettar.

Heller ikkje på sauen finn hale, føter og hovud lenger vegen til norske middagsbord.

Det vil eldsjeler i sauekommunen Bjerkreim i Rogaland gjera noko med.

– Berre 20 prosent av norske geitekje blir nytta til mat. Det andre blir kasta, seier geitebonde Halvard Veen.

– For gale å kasta mat

Halvard Veen

Geitebonde Halvard Veen vil slå eit slag for å få geit og sau på norske middagsbord.

Foto: Kaj Hjertenes / NRK

Det putrar i grytene på kjøkkenet til Bjerkreim samfunnshus, og ei handfull kokkar er inviterte på middag. Blant dei årets kokk 2017 og Noregs deltakar i Bocuse d'Or neste år, Christian André Pettersen.

– Det er for gale å kasta mat. Kjøt frå geitekje kan for eksempel brukast til å laga levergryter, og kjøt frå eldre geiter kan brukast til å laga karbonadar, forklarer geitebonde Veen.

290 tonn med geit blei slakta i fjor, mens det til samanlikning blei slakta i overkant av 25.500 tonn sau, ifølge tal frå SSB (sjå tabell).

Slakt godkjent til folkemat, i tonn, 2016 (SSB)

Storfe i alt

79673

Sau

25555

Geit

290

Svin

134669

Fjørfe

92532

Geitebonde Veen slår også eit slag for at meir av sauen blir nytta til mat.

– Før var det stor tradisjon for å nytta saueføtene, men i dag er det berre nokre få prosent som bli nytta. Det er nok fleire som nyttar hovuda på sauen, men også der er det ein veldig ressurs.

Til og med halen på sauen er saftig og godt kjøt, ifølge bonden.

Middag

Her er både foten, hovudet og halen på sauen servert.

Foto: Kaj Hjertenes / NRK

– Mildare enn venta

Oldermann i kokkenes meisterlaug Rogaland, Anita Løyning, er blant kokkane som får servert diverse geite- og sauerettar på tallerkenen i Bjerkreim. Ho vil gjerne vera geite-ambassadør.

– Geit er eit gløymt produkt. Det må me gjera noko med, for det var usannsynleg godt.

– Var smaken som venta?

– Nei, det var mildare enn venta. Når folk seier geit, tenker eg geitost med mykje smak. Det er det ikkje i kjøtet. Men for å få det ut til forbrukarane, er det heilt greitt at det ikkje smaker så mykje geit.

Middag

Sauehovud og sauefot.

Foto: Kaj Hjertenes / NRK

Neppe geit i Bocuse d'Or

Christian Andre Pettersen

Christian André Pettersen.

Foto: Vilde Bratland Erikstad / NRK

Årets kokk 2017 og kjøkkensjef på Restaurant Mondo i Sandnes, Christian André Pettersen, meiner geite- og sauekjøt er ein viktig del av dei norske mattradisjonane.

– Det er synd at det ikkje er så mykje av denne maten i byane, men bønder og folk på bygda er flinke til å ta vare på tradisjonane.

– Kan sauehalar og geitekarbonadar enda opp i Bocuse d'Or, trur du?

– Det har skjedd mykje rart i den konkurransen, så ein veit jo aldri. Men eg vil tru at det ikkje kjem der, ler kokken.

Laurdag og søndag får du sjansen til å smaka denne typen tradisjonsmat på Bjerkreim samfunnshus i Vikeså.

Lammehalar, saueføter, sauehovud, blodkomle og pinnekjøt av spelsau og geit er noko av det som står på den noko sjeldne menyen.