Normal

Siivos ráđđeaddi gártá divrrasin dutnje

Dávjá mii eat hálit rievdadit bálvalusaid maiguin mii leat duhtavaččat, muhto oskkáldasvuohta sáhttá divrrasin gártat.

 Penger. Sedler. Mynter.

Go lea sáhka das ahte sáhtát nu olu go 20 000 ruvnno seastit jáhkai, de berret ekonomiija birra jurddašit ja it luoitit dovdduid stivret.

Foto: Aas, Erlend / NTB scanpix

Leatgo don okta dain guhte bisut seammá báŋkkus máŋggaid jagiid, dan sivas go lea smáđáhkes báŋkoráđđeaddi, geainna hui álkit gulahalat? De soaittát don maid okta dain guhte mávssát dárbbašmeahttun olu iežat báŋkofálaldagain.

Oadjebasvuohta sáhttá divrrasin gártat

Oadjebas gal lea doallat oktavuođa dakkár olbmuin geainna bures gulahallat ja dávjá mii eat hálit rievdadit bálvalusaid, mat addet oskkáldasvuođa dovddu, muhto oadjebas- ja oskkáldasvuohta sáhttá divrasiin gártat dutnje.

Finansportalen lea Geavaheaddjiráđi ovddas iskan man viššalat norgalaččat leat lonuhit ekonomalaš bálvalusaid ja sii leat gávnnahan earret eará ahte mii soaitit leat beare siivot báŋkkuiguin.

Finansportalen beaivválašjođiheaddji, Elisabeth Realfsen, muitala ahte ollugat garvet lonuhit dahje ođđasis šiehtadit báŋkobálvalusaid, go dovdet ahte sis lea buorre gulahallan iežas dálá báŋku ráđđeaddiin.

– Juohke 3/4 báŋkokunddar, ii leat ođđasis šiehtadallan dahje lonuhan báŋkku 2015:s. Go mii jearaimet manin sii eai leat lonuhan dahje ođđasis šiehtadan, de muitaledje 25% dain ahte sivvan dasa lea go dovdet ahte sii leat čadnon iežaset báŋkui go lea buorre gulahallanoktavuohta, muitala Elisabeth.

Elisabeth Realfsen

Finansportalena beaivválašjođiheaddji, Elisabeth Realfsen.

Foto: Forbrukerrådet / Pressebilde

Báŋkobargi ii leat du olmmái

Olmmáivuohta sáhttá dagahit báŋkobálvalusaid divrrasin kundarii, boahtá Finansportalena iskkadeamis ovdan.

Man dárbbašmeahttun olu mákset muhtimat iežaset báŋkofálaldagain oskkáldasvuođa geažil?

– Jus viessoloanas mávssat 1% eambbo go dárbbašat, loanas mii lea 2 miljovnna, de mávssát ráđđeaddi oskkáldasvuođa dihte 20 000 ruvnno eambbo jahkái go dárbbašat.

Elisabeth dadjá ahte juohkehaš dieđusge ieš vállje háliidago bissut kunddariin báŋkkus dan sivas go doppe lea smáđáhkes ráđđeaddi, muhto Elisabeth muittuha eará báŋkkuin maid sáhttet leat liikka smáđáhkes ráđđeaddit.

Jáhkátgo olbmuid ballat oažžumis olmmošmeahttun ráđđeaddi, jus lonuhit báŋkku?

– Olmmoš lea dakkár ahte ballá rievdadusain. Dovddut sáhttet hehttet olbmuid lonuheames báŋkkuid.

Elisabeth deattuha ahte lea dehálaš muitit ahte báŋkobargi lea bargi, iige son leat bealátkeahtes gulahallanguoibmi áššis.

– Geavaheaddjiráđđi ii hálit ahte báŋkku kunddarráđđeaddit galget iežaset gohčodit ráđđeaddin, muhto vuovdin. Go son lea vuovdi gii dutnje addá ráđiid, son lea bálkáhuvvon leat smáđáhkes duinna.

Go lea sáhka das ahte sáhtát nu olu go 20 000 ruvnno seastit jáhkai, de berret ekonomiija birra jurddašit ja it luoitit dovdduid stivret.

Mynter

Jobe oktiige jagis berret buohtastahttit báŋkku loatnahattiid.

Foto: Roald, Berit / NTB scanpix

Lága bokte geatnegahtton dieđihit hattiid

Ráđđehus lea álggahan Finansportalena dainna ulbmilin ahte geavaheaddjit doppe oidnet guđege báŋkku fálaldagaid ja guđe báŋkkus lea buoremus seastinreanttu. Báŋkkut leat lága bokte geatnegahtton Finansportalenii dieđihit makkár haddái sii vuvdet bálvalusaid.

– Min, Finansportalena, fálaldat lea nuvttá ja buohkat sáhttet doppe oaidnit báŋkkuid fálaldagaid ja man olu máksá viessoloatna.

Oktii jagis berret iskat eavttuid

Don leat sihkkarit vásihan ahte báŋku kunddarráđđeaddit riŋgejit dutnje ja fállet dutnje ekonomalaš bálvalusaid, muhto it leat datte gillen buohtastahttit sin fálaldaga, iežat dála báŋkoeavttuiguin.

Jobe oktiige jagis berret buohtastahttit báŋkku loatnahattiid, rávve Finansportalena beaivválašjođiheaddji, Elisabeth.

– Dat ii leat áddjás bargu iskat ja buohtastahttit iežat báŋkku eará báŋkkuid ektui. Oktii jagis gal berre iskat makkár eavttuid du báŋku fállá dutnje.

Son ávžžuha geavaheddjiid jurdilit maid sii mákset liiggás "oastin dihtii buriid dovdamušaid iežaset dálá báŋkui", ja dáhttu maiddái iskat eará báŋkovejolašvuođaid finansportalen.no:s.