NRK Meny
Normal

Sámi nuoraid eallima lea maid dehálaš čájehit

– «Fra Ungdommen čájeha oasi Norgga nuorra buolvvas, ja dalle lei dehálaš sámi nuoraid eallima maid čájehit.

Paragon Features- bakmenn av ''Fra Ungdommen''

Lars Andreas Ellingsgard Øverli (24), Aleksander Andersen (25) ja Martin Slottemo Lyngstad, Paragon Features.

Foto: Máret Ingá Smuk / NRK

– Mii háliideimmet govvidit nuoraid miehtá Norgga, máddin davás. Dasa lassin mii háliideimmet váldit sámi kultuvrra mielde, danne go sápmelaččat leat Norgga eamiálbmot. Danne mii bođiimet Kárášjohkii, go dát muitalusat ovddastit sihke
dán báikki nuoraid, muitala Aleksander Andersen, guhte lea govvajournalistta.

«Fra Ungdommen» lea portreahtta dán áigásaš nuorain. 25 nuora miehtá Norgga leat mielde dás, ja lea vejolaš oahpásmuvvat singuin stuorra girjji dahje neahtta Tv-ráiddu bokte. Dát šaddá maiddái fargga digitála girjin.

Til Ungdommen framvisning av filmer

Olu olbmot ledje čoahkkanan geahččat filmmaid.

Foto: Máret Ingá Smuk / NRK

Kárášjoga nuorat

Kárášjogas leat vihtta nuora válljejuvvon dán prošektii. Dát nuorat leat ferten diktit filbmakameraid diktit iežaset čuvvodit. Dasa leat sii muitalan iežaset muitalusa. Prošeaktabargiide lei hui álki mearridit makkár Kárášjot-nuora galge mielde dán prošektii.

– Kárášjohka lea unna báikkáš, ja danne lei oalle álki gávdnat nuoraid dáppe. Mii oaččuimet veahki báikkálaš AUF jođiheaddjis Tuva Svendsenis, gii dovdá servodaga bures. Mii oaččuimet nu ollu evttohusaid ahte beasaimet válljet, ja de Tuva válddii oktavuođa min ovddas, muitala Andersen.

Seammá almmái, eará niehku

Andersen lohká maid ahte ii lean váttis oažžut dáid nuorat searvat ráidui, muhto dát nuorat dárbbašedje veahá jurddašanáiggi. Okta sis lea Jan Morten Simonsen.

– Dát lea dákkár mas beasan oktii eallimis mielde, ja danne mun háliidin searvat. Dát lei viehka suohtas, lohká Jan Morten.

Kárášjogas besse olbmot oaidnit oanehisfilmmaid buot dain nuorain mat leat mielde leamaš prošeavttas. Dat čájehuvvui skábmamánu 2. beaivvi. Jan Morten muitala ahte lea leamašan veahá balus ovdal čájáhusbeaivvi.

Jan Morten Simonsen

Jan Morten Simonsen.

Foto: Máret Ingá Smuk / NRK

– Ledjen viehka speantta go bohten deike. Iežan mielas lean rievdan, muhto lean ain seammá almmái. Mus lea dušše eará niehku dál, lohká Jan Morten.

2012:as čuovui filbmenjoavku su go son vujii skohtercrossa. Dalle lei sus niehku šaddat máilmmi buoremus crossavuoddjin. Muhto nu ii šaddan.

– Eallin lea rievdan viehka ollu guovtti jagis. Dan rájes go dát ráhkaduvvui lea mu čielgi šaddan ollu vearrát, go mun gopmánin skuteriin. Mun in beasa šat bargat justa maid háliidan, muitala Jan Morten.

Muitala maid ahte lei hui somá go filbmenjoavku čuovui su, muhto fertii álo muitit ahte kámerat ledje doppe.

– Fertet gal veahá smiehttat ovdal go barggat juoidá go kámera čuovvu du. Nagodin gal jaskkodahttit daid nearvvaid. Fertet albmaláhkái láhttet go lea báddemin, reašká Jan Morten.

Hui earenoamáš

Paragon Features lea dat mii lea čađahan prošeavtta. Dat leat golbma nuorra almmáiolbmá geat leat bargan ovttas dáinna. Sii háliidit govvedit daid nuoraid geat ledje nuorat dalle go Norga vásihii terrordagu 22.7.11.

– Kárášjogas lea leamašan hui speanta, ja lea ollu rabasvuohta dáppe. Go mii bođiimet deike de ii lean váttis beassat olbmui fárrui. Sii válde hui bures vuostámin, muitala Andersen.

Lars Andreas Ellingsgard Øverli lei mielde váris filbmeme, ja muitala ahte lei hui fiinnis.

Paragon Features bakmenn av ''Fra Ungdommen''

Dán busses leat orrun 3 jagiid ovttas. Dá lea Aleksander Andersen, Lars Andreas Ellingsgard Øverli ja Martin Slottemo Lyngstad.

Foto: Máret Ingá Smuk / NRK

– Dát lea hui earenomáš boahtit deike davás, go lean bajásšaddan máddin gávpogis. Váris lea hirbmat ráfi, lohká Øverli.

Olu namat

Sii leat bargan dáinna prošeavttain golbma jagi, ja leat fuobmán ahte dálá nuoraidbuolvvas leat ollu namat. Øverli muitala ahte nuorat gohčoduvvojit «Y-buolvan», danne go lea dakkár buolva mii galgá lihkostuvvat. Eará namat leat «njálggesbuolva», danne go dát buolva lea jur billašuvvan, go leat hárjánan buot oažžut. Dahje «Generation Me» danne go leat šaddan bajás servodagas gos sáhttet jurddašit iežaset birra, ja ahte sis lea buot maid dárbbašit.

– Jus mii dán prošeavttas galggaimet válljet nama de livččii leamašan «máŋggabealat buolva», danne go«Fra Ungdommen ráidu galgá čájehit ahte lea justa nuppe láhkai go dan maid olbmot jáhkket. Dat ii lea vejolaš bidjat nama dán bulvii, juste danne go lea nu máŋggabealat, lohká Øverli.