Rekordlåge fødselstal hjelper på lærarkrisa

Sidan det blir født langt færre barn, går behovet for lærarar ned. Men det er stor politisk usemje om det løyser lærarkrisa.

FÆRRE SMÅ: Det fører til behov for færre lærarar seinare. (Illustrasjonsfoto)

Foto: Heiko Junge / NTB

Det er blitt gjenteke tallause gongar i det siste: Vi bør få fleire barn for å løyse velferdsutfordringane i framtida. Statsminister Erna Solberg har sagt det ved fleire høve. Men fødselstala er framleis rekordlåge.

Færre på fødestova = færre i klasserommet

Men aldri så gale at det ikkje er godt for noko.

I ein rapport som SSB la fram i går kjem det fram at dei låge fødselstala endrar kraftig på behovet for lærarar i åra framover.

Statsministerens nyttårstale 2019.

BARN: Statsminister Erna Solberg i nyttårstalen 2019.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Rapporten seier det vil vere eit overskot på 20.000 barnehagelærarar i 2040, og at etter nokre år med underskot vil det bli eit såkalla overskot på rundt 10.000 lærarar i grunnskulen i 2040. Då har ein teke utgangspunkt i dei som jobbar i skulen og dei som blir utdanna framover.

I ein tilsvarande rapport i 2015 var spådommen at grunnskulen ville mangle 4000 årsverk i 2040. Det ser altså litt lysare ut.

Regjeringa: Høgare krav for å bli lærar

I politikken blir gjerne statistikk brukt til å understreke den forteljinga ein ønskjer å fortelje.

Utdanningspolitikarar på begge sider i politikken meiner rapporten frå SSB viser at deira løysingar for framtida er best.

– Dette nyanserer biletet av ei lærarkrise, seier minister for høgare utdanning, Henrik Asheim (H). Han meiner det fortsatt er riktig å auke talet på lærarstudentar, men trur situasjonen no gjer det mogleg å få endå betre lærarar.

– Når vi ser at vi ikkje lenger har den lærarkrisa som vi har diskutert, så gir jo det eit grunnlag for å stille enda høgare forventningar til dei som kjem inn på lærarutdanninga.

Guri Melby.

KRAV: Kanskje lærarkrava kan skjerpast, seier kunnskapsminister Guri Melby.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Regjeringa har innført eit krav om å ha minst karakteren 4 i matematikk og ønskjer å utvide karakterkravet til også å gjelde norsk og engelsk.

– Dei siste åra har vi stilt ei rekke krav til kompetansen hos dei som underviser i skulen. Dette viser at vi kan fortsette med det på alle trinn og kanskje i endå fleire krav, meiner kunnskapsminister Guri Melby (V).

– Tala viser at det har vore riktig å skjerpe krava, for statistikken viser at vi utdannar nok lærarar for framtida.

Ufaglært-problemet

Men at det er eit såkalla overskot på 10.000 lærarar i grunnskulen om 19 år fortel ikkje alt om utfordringane i barne- og ungdomsskulen.

I dag er det nemleg rundt 20.000 personar som jobbar som lærar for 1. - 10. klasse utan å ha lærarutdanning.

I rapporten går ein ut frå at tilsette utan lærarutdanning som jobbar i skulen i dag fortsatt vil jobbe der.

Talet som viser læraroverskot i rapporten betyr med andre ord at det fortsatt vil vere ufaglærte i grunnskulen i 2040, men at det vil vere mogleg å erstatte ein del ufaglærte med utdanna lærarar, stadfestar SSB til NRK.

«Overskuddet beregnet etter 2025 kan muliggjøre en økning i lærertettheten i grunnskolen (...) utover 11 barn per lærer i snitt på nasjonalt nivå. Eventuelt kan antall personer uten lærerutdanning som er ansatt i undervisningsstillinger reduseres», skriv SSB i rapporten.

– Fortsatt alvorleg krise

Leiaren for den største lærarorganisasjonen, Utdanningsforbundets Steffen Handal, meiner det er liten grunn til å slappe av.

– Kunnskapsdepartementet underslår at det er veldig mange ukvalifiserte som jobbar i skulen. Dei tala departementet vektlegg vil ikkje løyse problemet. Dei vil berre halvere problemet dersom ein ikkje gjer noko.

Steffen Handal i Utdanningsforbundet

KRISE: Steffen Handal meiner fortsatt det er ei lærarkrise i grunnskulen.

Foto: GORM KALLESTAD / NTB SCANPIX

Handal viser til at det framleis vil vere ein stor del tilsette utan lærarutdanning i grunnskulen.

– Eg er overraska over at kunnskapsdepartementet vel å slå tvil om at det er ein lærarmangel heller enn å kome med tiltak for å løyse det.

– Sjølv om fallande fødselstal gjer at tala ser noko betre ut, så har vi ein alvorleg lærarmangel i mange år framover, seier Handal.

Han meiner i tillegg at regjeringa sitt politiske svar på rapporten er heilt feil.

– Eg synest dei bør vere meir opptekne av å få kvalifiserte lærarar til alle elevar framfor å vere så fokuserte på inntakskrava til lærarutdanninga.

Ap: Fleire folk inn i skulen

Arbeidarpartiets Torstein Tvedt Solberg er einig med Utdanningsforbundet i analysen.

– Når ein går inn i detaljane, ser vi at utfordringane fortsatt vil vere store for grunnskulen. Så behovet er fortsatt stort for å gjere noko med mangelen på fagfolk i både skule og barnehage.

Solberg meiner likevel dei fallande fødselstala gir ei politisk moglegheit.

– Dette gir oss høve til å ha større ambisjonar for skulen og barnehagen framover. Vi kan få inn fleire fagfolk. For Ap sin del er det viktig med fleire tilsette i skulen og barnehagen. Vi går til val på å tilsette fleire lærarar. Desse tala hjelper oss jo i den retninga.

Lyspunkt

AKTUELT NÅ

SISTE NYTT

Siste meldinger