Hopp til innhold

Ønsker gratis solkrem: – Det finst jo gratis dopapir på offentlege toalett

På strender og parkar i Nederland er det no mogleg å forsyne seg med gratis solkrem. Rødt-politikar meiner vi bør prøve dette i Noreg.

Stortingsrepresentant Mímir Kristjánsson synes Nederland har kommet med en lur solkrem-løsning.

Stortingsrepresentant Mímir Kristjánsson synest Nederland har kome med ei lur solkrem-løysing.

Nederland gir ut gratis solkrem til innbyggjarane sine for å prøve å forhindre hudkreft.

I Noreg estimerer Direktoratet for strålevern og atomtryggleik at den totale samfunnskostnaden kvar år for hudkreft er 6,5 milliardar kroner.

Berre behandling for hudkreft kostar staten 450 millionar kroner kvart år.

Stortingsrepresentant Mímir Kristjánsson (R) meiner ei innføring av det nederlandske tiltaket kunne vore ei god investering.

– Eg synest det dei har gjort i Nederland er ein god ide. Vi burde prøvd det ut i Noreg også, og sjå om vi kunne tilby folk solkrem i sommarvarmen.

Mann i bar overkropp står framfor stortinget. Han smører seg inn i solkrem. Mimir kristjansson

Mímir Kristjánsson i Raudt synest det nederlandske initiativet er godt.

Foto: NRK

Han meiner det er eit godt førebyggande tiltak, og at dispenserane fort ville lønna seg når vi veit kor mykje det kostar å behandle hudkreft. Han er sjølv dårleg til å smørje seg, og trur han hadde blitt flinkare om det var lett tilgjengeleg.

– Då vi fekk dispenserar med handsprit overalt, begynte folk å bruke det. Og det kan kanskje høyrest rart ut med gratis solkrem, men det finst jo gratis dopapir på offentlege toalett. Det er ingen som reagerer på det.

Brukar pandemi-dispenserar

Tiltaket kjem etter ein kraftig auke av hudkreft dei siste åra. Ifølge BBC har tilfelle med hudkreft dobla seg i landet i løpet av dei siste 10 åra.

To personar på stranda. Ei kvinne og ein gut. Kvinna har solkrem i handa.

På ei strand i Nederland får ein gut sjå dei nye dispenserane.

Foto: Nederlandse Omroep Stichting/EBU

Nederland vil derfor utplassere gratis solkrem på skular, i parkar, på sportsarrangement og på festivalar i sommarsesongen.

Ifølge nederlandske NOS blir solkremen plassert i sprit-dispenserar som er igjen etter pandemien.

Skuleborn tar i bruk solkremdispensar på ein skule i Nederland.

Skuleborn kan forsyne seg gratis med solkrem før dei skal ut i friminuttet.

Foto: Nederlandse Omroep Stichting/EBU

– Hudlegen vår, Karen van Popplen, kom på ideen om å konvertere dispenserar som er igjen frå koronapandemien til solkrem-dispenserar, fortel ein talsperson for sjukehuset VieCuri.

Prosjektet er eit samarbeid mellom VieCuri sjukehuset og eit statleg forsikringsselskap. Solkrem kan vere dyrt, og tiltaket er gjort for at alle skal ha lik tilgang til vern mot sola.

Folk flest blir solbrent i Noreg

Noreg ligg heilt i verdstoppen når det gjeld hudkreft.

– Dei fleste tilfelle av melanom har samanheng med for mykje sol. Derfor kan det verke som eitt paradoks at mange her i solfattige Noreg får denne kreftforma. Vi er mykje ute, og mange bråsolar seg når sola tittar fram, fortel Ingrid Stenstadvold Ross i Kreftforeningen.

 Ingrid Stenstadvold Ross generalsekretær i kreftforeininga.

Generalsekretær i Kreftforeningen Ingrid Stenstadvold Ross.

På spørsmål om ei nederlandsk ordning kunne vore aktuelt i Noreg svarar Stenstadvold Ross at hovudproblemet framleis er at mange bruker solkrem feil.

– Det er mogleg det ville fått nokon fleire til å bruke solkrem, men vi bør i så fall diskutere kven som skal betale rekninga for dette, seier Ingrid Stenstadvold Ross i Kreftforeningen.

I Noreg er det mest vanleg å bli solbrent når ein gjer andre ting ute, framfor når ein solar seg. Det viser ei undersøking av solvanar gjort av kreftforeininga og Direktoratet for strålevern og atomsikkerheit i fjor.

Undersøkinga viser også at det er meir vanleg å brenne seg i sola når ein er i Noreg, enn når ein oppheld seg i solrike land.

Les også Advarer mot sjokksoling: – Nøyer meg ofte med å bare smøre ansiktet

Lea Kranstad Ruud og Aurora Geirsdatter Solstrand bruker solkrem, men ofte bare i ansiktet.

Ikkje planar om å innføre ei tilsvarande ordning i Noreg

Stenstadvold Ross fortel at sol i moderate mengder er sunt, men for mykje sol på ein gong kan gjere oss solbrent. Det aukar risikoen for føflekkreft og anna type hudkreft.

Stenstadvold Ross trur likevel ikkje prisen er det som gjer at nordmenn ikkje brukar solkrem:

– I Solvaneundersøkinga vår spør vi om pris er ein grunn til å ikkje bruke solkrem. Det er veldig få som oppgir det som grunn.

– Den beste måten å beskytte seg på er å avgrense tida i dei sterkaste strålane. Klede vernar også. Desse måtane å verne seg mot sola er dessutan gratis.

Les også Økning i føflekkreft: – Du må ikke bli lurt av en høy solfaktor

Solkrem

Statssekretær Ole Henrik Bjørkholt i Helse- og omsorgsdepartementet seier at regjeringa ikkje har nokon planar om å innføre ei tilsvarande ordning i Noreg:

– Solkrem er ei lett tilgjengeleg vare, og vi har ingen planar om å innføre gratis solkrem i Noreg.

AKTUELT NÅ