Overlord

Forfattaren Torkil Damhaug klarer på ein overtydande måte å bruke andre verdskrigen som bakteppe i den nye romanen sin, "Overlord".

Dette er Torkil Damhaugs tredje roman. Felles for alle tre romanane er at forfattaren avslører store kunnskapar og ein hang til å reise tvil omkring det som skjer i teksten. Vi har upålitelege forteljarar, rablande galskap og halvkvedde viser.

I "Overlord" er forvirringa heva opp på eit høgare nivå. Her skreller forfattaren av lag på lag i fiksjonen og viser at den oppdikta historia er ja, nettopp, oppdikta. Det går an å meine at akkurat det veit dei fleste romanlesarar frå før, så kvifor gjere så mykje ut av å avsløre at livet til romanfigurane er skapt i hjernen på ein forfattar. Den tvilen som har blitt sådd i dei to føregåande romanane har bore større frukter enn det som er tilfellet her.  

Overlord, bokomslag
Foto: Cappelen

God skildring

Meir inntrykk gjer sjølve hovudhistoria, der vi på D-dagen 6. juni 1944 møter ein tysk løytnant som stikk av frå heile slaget for å møte den franske kjærasten. Han blir tatt til fange av ein ustabil 14-åring med skytevåpen, og får god tid til å tenke gjennom livet slik det har skikka seg frå han sjøl var på den alderen midt på 30-talet. Nazismen skapte splid mellom mor og far, som frå før levde i eit temmeleg trist ekteskap, og unge Peter blei dradd mellom to foreldre med kvar sin ideologiske ståstad.

I skildringa av den unge og etterkvart den vaksne Peter imponerer Damhaug stort. Det er også ein fin sving på spenningskurva etterkvart som det dreg seg til mellom Peter og 14-åringen André, - vil den tyske løytnanten nokon gong få sjå att den franske kjærasten sin - eller tyskertøsen som André kallar henne?

Så langt så godt, eller så langt svært så godt. Problema oppstår når ein figur frå vår samtid grip inn i historia og blir dels forteljar og dels aktør. Sjøl om eg let tvilen kome forfattaren til gode ser eg ikkje at dette tilfører historia særleg meir enn kvantitet og nokon poeng som er vesentleg meir banale enn resten av romanen.

Av og til er det enklaste det beste.

 

Kulturnytt, NRK P2, 11. desember 2006

 

Kulturstrøm

  • Melder seg ut av organisasjon

    To av medlemmane i Hollywood Foreign Press Association, HFPA, som blant anna deler ut Golden Globe, melder seg ut av organisasjonen.

    Dei omtaler organisasjonen som giftig, og seier dei vil starte ein konkurrerande organisasjon, skriv The Hollywood Reporter.

    HFPA har fått massiv kritikk, blant anna for å ha lite mangfald i medlemsmassen og for å ha økonomiske bindingar med enkelte av dei som blir nominerte til prisen.

  • Fikk hakeslepp av eget gitarspill

    Lillebjørn Nilsen er plateaktuell med «Live in Telemark», som er et opptak fra en konsert han gjorde sammen med den irske visesangeren Andy Irvine under Telemarkfestivalen i 1994.

    I Kulturstripa torsdag snakket han og programleder Mona B. Riise sammen om innspillingen og hvordan han jobber som musiker.

    En av låtene på plata er en versjon av Lillebjørn-klassikeren «Alexander Kiellands plass», hvor han spiller den alene med akustisk gitar.

    – Jeg fikk helt hakeslepp da jeg hørte det opptaket av «Alexander Kiellands plass». Fordi dette var min opprinnelige drøm: Å bare høre den med min sangstemme og – da må jeg skryte litt – mitt eminente gitarspill, sier han i intervjuet.

    70-åringen kan også koste på seg litt selvskryt for å ha inspirert utallige gitarister med «Lillebjørns gitarbok», utgitt i 1973.

    Lillebjørn Nilsen og Mona B. Riise