Hopp til innhold

Forskarar stiller diagnosen til Mona Lisa etter 500 år

Har du tenkt på kvifor Mona Lisa, modellen på eitt av dei mest ikoniske måleria i verda, har gulaktig hud? No meiner amerikanske forskarar at dei har funne svaret.

Mona Lisa (Leonardo da Vinci)

Amerikanske forskarar har slått fast at Mona Lisa hadde unormalt låg hormonproduksjon i skjoldbruskkjertelen. Ei årsak kan vere at ho nyleg hadde fødd eit barn.

Foto: SWNS.com / SWNS

Måleriet Mona Lisa av Leonardo da Vinci er eitt av dei mest vidkjende og mest omtalte kunstverka i historia. Forskarar har opp gjennom hundreåra sidan 1500-talet prøvd å finne svaret på ikkje berre det gåtefulle smilet , men også andre trekk i ansiktet hennar.

Og du kan berre gløyme enkle forklaringar som at det hadde med kva utval av fargar universalgeniet frå Firenze hadde tilgjengeleg då han skapte meisterverket. At han brukte ekstra mykje gult fordi han ikkje hadde meir brunt, til dømes.

Skjoldbruskkjertelen

Mona Lisa reproduksjon.

Ein mann ser på ein reproduksjon av «Mona Lisa» på ei utstilling i Tyskland i 2014.

Foto: Martin Meissner / AP

Dei to amerikanske forskarane Mandeep Mehra frå Brigham and Woman's Hospital og Hilary Campbell frå University of California har granska måleriet på nytt, og dei har spesielt merka seg den gulaktige huda til modellen Lisa Gheradini.

Dei har presentert resultatet i det medisinske tidsskriftet Mayo Clinic Proceedings .

Dei meiner den mest sannsynlege forklaringa på gulfargen er at Mona Lisa hadde unormalt låg hormonproduksjon i skjoldbruskkjertelen. Dei har også merka seg at håret hennar har vorte tynt, og at ho også har teikn på struma.

– På mange måtar er det fasinasjonen av det uperfekte, sneven av sjukdom, som gir dette meisterverket kombinasjonen av mystisk sjarm og realisme, seier Mandeep Mehra til nyheitsbyrået Ansa . Han viser til tidlegare teoriar om at Mona Lisa hadde ein hjartesjukdom, noko forskaren meiner er lite sannsynleg.

Då ville ho mest sannsynleg ha døydd på eit tidlegare tidspunkt, seier han.

Louvre-museet «kledde» Mona Lisa i fransk landslagsdrakt – italienerne i harnisk

Jodmangel

Mehra trur årsaka til Mona Lisa sine sjukdomar har noko med kosthaldet å gjere, og at ho langt frå var åleine om å ha slike symptom.

– Kosthaldet til italienarane under renessansen var prega av mangel på jod. Dette førde ofte til struma. Det er noko vi kan sjå igjen i mange måleri og skulpturar frå denne perioden, seier han.

I tillegg viser han til at Mona Lisa nyleg hadde fødd eit barn då ho sat modell for den store meisteren Leonardo da Vinci. Det gjer det sannsynleg at ho hadde ein betennelse i skjoldbruskkjertelen som følgje av graviditeten, meiner han.

Det er ikke det brede smilet som vinner

Høy vannstand i Paris: Louvre-museet stenger deler av bygget

Kulturstrøm

  • Siri Storheim vant Likestillingsprisen

    Siri Storheim, hornist og masterstudent på Norges musikkhøgskole, tildeles Likestillingsprisen 2022 av Norsk Komponistforening. Prisen får hun for sitt bidrag til debatt om kjønnsbalanse og mangfold i de norske musikkinstitusjonene.

    Høsten 2022 skrev hun kronikk og debatterte at semesterplanen for høgskolens symfoniorkester kun består av mannlige komponister og dirigenter. Og at "På Norges Musikkhøgskule er det sannsynleg å gå ein heil grad utan å sjå ein kvinne eller ein person med minoritetsbakgrunn på dirigentpodiet."

    Prisen ble delt ut under KORKs konsert i Store Studio torsdag 2. februar, som du kan høre i NRK Radio her

    Musikkhøgskolens rektor, Astrid Kvalbein, fikk selv Likestillingsprisen i 2018 mens hun jobbet ved Universitetet i Oslo.

    Siri Storheim tildeles Likestillingsprisen 2022 av Norsk Komponistforening. Hun er hornist og tidligere studentutvalgsleder ved Norges musikkhøgskole.
    Foto: Alexander Henshaw
  • Australia dropper kong Charles på pengesedlene

    Australias sentralbank sier at de vil fjerne den britiske monarken fra pengesedlene sine.

    Fram til nå har avdøde dronning Elizabeth prydet femdollarseddelen i Australia, siden landet har den britiske monarken som statsoverhode.

    Hun skal ikke erstattes av sin etterfølger kong Charles.

    I stedet for monarken skal femdollarseddelen få et motiv som hedrer urfolkets kultur og historie.

    Sentralbanken og regjeringen har blitt enige om at ingen av landets nye dollarsedler vil ha en britisk monark som motiv.

    Den venstre-orienterte regjeringen ønsker at Australia på sikt skal bli en republikk.

    Landet holdt en en folkeavstemning om dette i 1999, da tapte den republikanske siden med knapp margin.

    Storbritannias kong Charles III
    Foto: Jack Hill / AP