Anmeldelse

Kvitt, stille, fint

Han Kang innfrir ikkje dei forventningane ho har skapt gjennom tidlegare bøker. Det har eg sansen for.

Han Kang

Han Kang sirklar inn eksistensielle spørsmål gjennom å spore opp alt det kvite.

Foto: Jean Chung

Det har vore mykje snakk om den sørkoreanske forfattaren Han Kang dei seinare åra, ikkje minst etter at romanen «Vegetarianeren» vann den internasjonale Man Booker-prisen i 2016. Interessant då, at det no kjem ei bok som bryt såpass dramatisk med dei bøkene ho har slått gjennom med – i alle fall her til lands, for no ikkje å ta munnen for full. Suksessforfattarar har elles ein tendens til å skrive variasjonar over gjennombrotsboka.

Men der «Vegetarianeren» var fargesterk og dramatisk, er «Hvit» stille og meditativ. Vi møter ei skrivande kvinne som dreg til andre sida av kloden under ei personleg krise. Kanskje dette har noko med bakgrunnshistoria hennar å gjere? Mora miste nemleg to barn før forteljaren vart fødd og blei den eldste av etter kvart to søsken. Denne historia, og særleg den dramatiske historia om det første barnet, har tydelegvis prega mora sterkt. Men også forteljaren: Om dei to eldste hadde overlevd; ville ho då ha blitt fødd i det heile?

Mjølk, salt, måne, snø…

Det døde, førstefødde spedbarnet dukkar no og då opp i romanen «Hvit», som elles er dominert av små, sjølvstendige tekstar om alt kvitt her i verda: Sukkerbitar, riskaker, snø. Det burde ikkje overraske nokon lesarar at Han Kang også skriv dikt, for desse tekstene har poetiske kvalitetar og fungerer meir som meditasjonar enn som kapittel i ein roman.

Så. Når ein skal innsirkle noko av alt som finst i den synlege verda, kvifor då velje fargen kvit? Det verkar i utgangspunktet tilfeldig, men etter kvart som ein les, står det som eit interessant grep. Her kan det handle om blanke flater, uskrivne ark og det riskakebleike ansiktet til ein nyfødd. Kanskje det tel med at kvitt i fleire kulturar er fargen for sorg? Men bildet er ikkje eintydig. Kvitt er reint, det markerer starten på noko, skriving på eit ark, kanskje, og det har eit element av uskuld over seg.

Kvitt er ein talande farge

Med den mest fargelause av alle fargar målar Han Kang fram eit lite univers. Dei visuelle tekstane skaper tydelege bilde, til dømes det av svarte fotspor i snøen. Spor som gradvis snør att og blir kvite. Tankane går stadig mot det forgjengelege, det som ein gong var men som ikkje lenger er.

Det er truleg rett å grave fram den gamle nemninga «punktroman» her, og punktet passar perfekt til denne boka som er vel verdt å lese, men ho må lesast minst to gonger, med ettertanke og gjerne i mindre porsjonar.

Passar for deg som:

  • greier å lese sakte