Anmeldelse

Kvardagsliv tett på katastrofen

Hilde Lindset fortel ei anna historie når ho tek oss med til ei øy der båtflyktningar kjem i land. Her er det ikkje berre båtflyktningane som har flykta.

Hilde Lindset

Hilde Lindsets nye roman er overraskande annleis.

Vi høyrer havet og anar dei menneskelege tragediane: foreldra har drukna, små barn er att aleine. Mange har satsa meir enn alt, og blir sendt tilbake. Helsearbeidarane arbeider på spreng, men det er ikkje nok.

I romanen til Hilde Lindset er det der alt saman, men berre som bakteppe. I sentrum står Louise, forfattaren som har mista sambuaren sin. At ho reiser til øya O, der det trengst hjelpande hender, liknar på sjølvterapi: Andres liding skal redusere sorga hennar. Slikt kan ein harselere over. Lindset gjer ikkje det. Om hjelpefolka har stukke av frå noko og kjem der av personlege grunnar, kva har det å seie for dei som faktisk får hjelp?

Ein drope i havet ved ei øy

Louise får, litt tilfeldig, ansvaret for ein liten gut som er skylt i land utan foreldre. Ansvaret tek ho med stort alvor. Det er vakkert og det er skjørt: Ein dag, i sinne, seier ho at ho leverer han tilbake på mottaket viss han ikkje er grei, og begge veit at det er sant. Asymmetriske forhold, replikkar som ikkje kan kallast tilbake, det kontinuerleg observerande og sjølvgranskande hjernemennesket, dette er kjente ting for dei som har lese novellene til Hilde Lindset, noko det er all grunn til å gjere.

Bortsett frå det, er denne første romanen hennar overraskande annleis. Her er aforismar: «Mistet og tapt er ikke det samme som savnet», «Alt begynner med en slutt». Her er prosalyriske passasjar fletta inn i sjølve teksten, og rett som det er kjem kursiverte tekster med snusfornuftig masing inn med råd ingen har bede om: «Spis fornuftig, selv om du ikke har matlyst». Stadig understrekar forfattaren det vilkårlege, med formuleringar som «Det kan begynne her» og «eller som om». Historia er uplassert og uavgrensa.

Korleis snakke om katastrofar

Nær katastrofen kan det vere nødvendig med slike litterære kunstgrep for å få lesarane til å sjå. Vi kjenner jo alle til tragediane rundt dei overfylte, små båtane som driv i land eller som søkk til botnar før dei kjem så langt. Media har sine metodar, Lindset vel ein annan inngang:

Ho spelar på at vi alle veit, og så tek ho det vidare. Sjølv om guten verken har namn eller nasjonalitet – eller kanskje nettopp derfor – blir han ein person som står fram og blir unik. Dei distanserande grepa skaper paradoksalt nok eit nærver. Både til Louise som prøver å løyse samvets- og samlivsproblema på Os strender og til guten som har opplevd det utenkjelege på den same stranda utan å gråte ei tåre. Lindset har gjort dristige val og resultatet ei bok som utfordrar både kjensler og tanke.