Fenomenet Mia Berner (1923 - 2009)

Mia Berner var eit fenomen. Ikkje eit naturfenomen - forresten kanskje det også - men først og fremst eit kulturfenomen, djupt forankra i europeisk filosofi og litteratur som ho var. Ho var forfattar, filosof, sosiolog og omsetjar. For nokon dagar siden døydde ho, 86 år gammal.

Mia Berner

Mia Berner deltok på Aschehougs tradisjonsrike hagefest i Oslo i august.

Foto: Terje Bendiksby / Scanpix

Ho hadde ei skarp tunge som var direkte kopla til ein uvanleg skarp hjerne. Heldigvis for alle fanst det også ei kopling til eit raust og varmt hjarte.

Mia Berner budde det meste av sitt vaksne liv i Sverige, der ho underviste i sosiologi og forfatta fagbøker og artiklar. Sjølv om bøker om ”termer, begreper og definisjoner” sikkert er glimrande og peikar bakover til samarbeidet med filosofen Arne Næss om logikken, er det ikkje det ho blir hugsa for, i alle fall ikkje her i Norge. Her vil vi sakne kulturfenomenet; den sanselege, rause, vittige kritiske intellektuelle som kunne gje løft til debatten og farge til det gråaste seminar.

Raudkledd

Den alltid raudkledde, omfangsrike kvinna byrja å dukke opp på festivalar og anna på 90-talet. Nokon kunne fortelje at ho var enka etter den store finske forfattaren Pentti Saarikoski, og at ho, då han døydde, skreiv boka PS. Anteckningar från et sorgeår og kledde seg i raudt for å halde tungsinnet borte.

I ein alder av nærmare 80, med dårleg hofte og høyreapparat,- raudt, sjølvsagt- flytta ho tilbake til Norge. For mange ville det ha slutta her. Men Mia Berner meldte seg på, stilte opp og retta relevante kommentarar og spørsmål i aviser, på debattmøte, skreiv bok. Slik skaffa ho seg vener, mange vener, eg er ein av dei.

Ein ny ven

Men det ville vere gale å seie at ho heldt hoff, ho var på sitt beste på tomannshand. Kanskje fordi ho var tunghøyrt, kanskje fordi dette er den beste sjangeren dersom ein vil prøve å kome fram til djupare og meir presise innsikter.

Det er ikkje ein gammal ven som skal gravleggast i morgon. Det er ein ny og svært ung ven, sjølv om kroppen og erfaringane sa noko anna. Eg veit det ikkje, men eg ville ikkje vore overraska om Mia Berner gjer sin aller siste entré i raud kiste. Det hadde vore likt henne, å tenkje på dei viktige detaljane heilt fram til grava.

Eit utval av Mia Berners bøker::

Norske:
Fordi det er slikt jeg ror. Historier (2005)


Svenske:
Galjonsfigurer (1987)

Makrillgarn (1988)

Österut (1990)- trilogi

PS. Anteckningar från et sorgeår (1985)