NRK Meny
Normal

Submarino

Det er mykje som ikkje er ”dejligt” i Danmark. Forfattaren Jonas T. Bengtsson guidar lesarane inn i eit miljø hinsides idyllen, og får lesaren til å ønske å bli der riktig lenge.

Foto: Gyldendal

Dette er ein roman om dei du minst ønskjer å støyte på når du går i byen: Det er Nick, som støtt pumpar jern i treningsstudio og som slår ned folk han ikkje kjenner når han har ein dårleg dag. Og så er det bror hans, heroinmisbrukaren med kontaktar til balkansk narkomafia.

Jonas T. Bengtsson: Submarino. Gyldendal 2008

Jonas T. Bengtsson: Submarino. Omsett til norsk av Trude Marstein. Gyldendal 2008.

Foto: Gyldendal

Forfattar Jonas T. Bengtsson fører oss inn i eit miljø dei fleste med bokhylle berre kjenner indirekte, men som det likevel finst sterke og sterkt varierande førestillingar om: Der nokon ser ein solidaritet mellom utstøytte som ikkje har greidd å henge med i det harde, kalde konkurransesamfunnet, finn andre ein dyrisk alles kamp mot alle i jakt på pengar nok til neste brukardose.

Sterkt og nakent

”Submarino” er ikkje sett gjennom verken sosionomens, tabloid-journalistens eller den veltilpassa borgarens blikk. I staden får Nick og broren kome med sine versjonar, og forfattaren har valt å gje dei eit heilt liv kvar, med fortid og morgonar og turar i butikken, med sigrar og nederlag. Det er eit godt val, fordi Bengtsson har ei sjeldan evne til å skildre ytterleggåande sinnstilstandar frå innsida. Dermed aveksotiserer han figurane sine og gjer dei til folk, på godt og vondt. Her er Nick i ein tung fase. Han kan ikkje løfte vekter fordi han øydela handa då han ramponerte dusjen på treningsstudio. No går han gatelangs i staden.

”Jeg går nedover Nørrebrogade, nesten natt. Byen er fremdeles våken, det er folk i gatene, foran kebabsjappene, de sitter på krakker, trekasser. Det lukter piss, råtne grønnsaker og frityr. Jeg går opp og ned gata, ned sidegater og tilbake til Nørrebrogate. Jeg går. Jeg stirrer. Jeg stirrer alle de unge mennene i øynene, jo flere som går sammen, jo hardere stirrer jeg. Jeg er en uke fra å rope hore til de mørkhårete jentene, fra å sette meg og vente på at brødrene deres kommer løpende. Jeg kunne trenge en slåsskamp nå. Jeg trenger ikke vinne den. Banke en ung mann i Fubu-genser til det kommer hvitt ut av hodet. Jeg har bare én god hånd. Det spiller ingen rolle, jeg trenger ikke vinne.” (s 54).

Nick er ingen filosof. Han spør seg ikkje kvifor han har slike lyster, eller om dette er bra eller ikkje så bra. Han bruker tvert om stor energi og mykje øl på å halde tankar unna. Han bruker ein del krefter på å halde folk unna òg, derfor verkar det så utruleg sterkt når han glimtar til med noko som liknar på omtanke: som når han kjøper pornoblad til Ivan, ein kjenning. Det viste seg å vere ein dårleg ide, for Ivan hadde ikkje godt av det, men det var faktisk godt meint.

Levande og truverdig

Bengtsson bruker den vanlegaste av alle forklaringar på kvifor dei to brørne hamna utpå. Far er borte, mor er rusmisbrukar. Dei er kort sagt forsømte barn som har vakse opp utan rammer og med lett tilgang til alkohol og piller. Vi er inne i ein vond sirkel, velkjent både frå media og skjønnlitteratur, frå Emile Zola via Amalie Skram og til Abo Rasul. Men elles forklarer forfattaren lite, til stor glede for denne - og sikkert mange andre lesarar. I staden viser han fram det som skjer. Eg trur på historia, eg lever meg så til dei grader inn i ho at eg håpar politiet ikkje får tak i heroinseljarbroren til Nick, og eg ler høgt av alle absurditetane som oppstår i eit kvardagsliv innanfor den meir uformelle delen av økonomi, bustadforhold og sosiale nettverk. Det er berre å merke seg dansken med det svenske namnet som no er utkomen på norsk.