Anmeldelse

«Fascinerande fabuleringar med skarp brodd»

Har du høyrt om ho som saug kjærasten inn i kroppen sin mens dei elska? Ikkje? Då har du ikkje lese siste novellesamlinga til Ingeborg Arvola.

Bokomslag "Plutselige varmegrader" og Ingborg Arvola

EVENTYRLEG: Ingeborg Arvola losar lesaren frå det dagklare og inn i mørke, fabulerande, groteske og eventyrlege univers. Legeringane er unike og set i gang både tankar og kjensler.

Foto: Anna Julia Granberg / Blunderbuss/Cappelen DAMM

Arvola er litt i kategorien «du trur det ikkje før du les det». Tekstane kan vere både dryge og groteske, men plutseleg oppdagar du at du faktisk les om dei store spørsmåla i samtida. Eller om kjærleiken, som kan vere tapt, eller bitter, eller stolen, men aldri sentimental.

Samlinga «Plutselige varmegrader» inneheld 12 noveller. Eit klassisk tal i novellesamanheng, men her er vi langt unna den klassiske novella: her er det stilblanding og historier som tek uventa retningar både ein og fleire gonger, her er det eit uvanleg stort sprik mellom novellene både når det gjeld tema, lengd og – det må seiast – kvalitet.

Grotesk og eventyrleg

Tittelnovella handlar om kirkenesværingen Lillian, nydumpa av kjærasten og ute med ei fransk turistgruppe. Det kjem ein bjørn, deretter ein flaum og forsyne meg dukkar ikkje den nye dama til eksen opp med rosa barnevogn og kraftig russisk aksent.

Far er sjåfør men stikk av, vatnet stig og franskmennene synst det heile er «fabuleux». Det mest mirakuløse er at Arvola hankar det heile i land mens ho i same slengen får sagt noko om forholdet mellom turistar og fastbuande, mellom foreldre og barn, om kjærleik i mange variantar og ja, klimakrisa, så klart.

I «Kjærlighet til fugler» er vi inne i eit eventyrunivers med ei livs levande peparheks som kan meir enn å mikse medisin og - suge inn kjærastar. Mens det bak den litt blasse tittelen «Bilen og treet og vinden og regnet» skjuler seg ei ram historie, bygd på same statistikk som «The handmaids tale» av Margaret Atwood: I ei nær framtid er kritisk få menneske i stand til å få barn. Arvolas historie dreg i ei heilt anna retning enn Atwoods. Ho er heller ikkje lystig.

I den røffaste novella møtest båtflyktningar og organtjuvar midt ute på havet, og ein heilt vanleg fyr frå Bugøynes får køyrt seg på etikk. «Sveipe, streife, stryke» kjem til å liggje og etse lenge i hugen, kjenner eg.

Ujamn, men knallbra på sitt beste

Ingeborg Arvola er best når ho byggjer opp historiene og let dei snu seg over i det fabulerande og/eller groteske. Lesaren blir teken med på reiser gjennom underlege og fascinerande landskap, før ein landar med ei kjensle av å ha vore med på noko spesielt, som ikkje sjeldan manar til sterk ettertanke. Sterke er også skildringane av kjærleik som gror under svært ulike tilhøve.

Dei kortaste novellene er dei svakaste, dei kjennest unødvendige og er fort gløymt. Men der forfattaren verkeleg trør til, overgår ho seg sjølv. Det seier ikkje lite.